Το σκηνικό επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε πρωί. Ένα μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα. Οι ώμοι πιασμένοι. Τεντώνετε τα χέρια, κάνετε μερικές κινήσεις μέχρι να επανέλθει η αίσθηση και σηκώνεστε από το κρεβάτι. Το αποδίδετε σε έναν «περίεργο ύπνο» και συνεχίζετε τη μέρα σας.
Όμως μήπως δεν είναι τόσο αθώο; Ο τρόπος που κοιμάστε μπορεί να είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει στη διάρκεια της νύχτας. Ξαπλώνουν με τα χέρια χαλαρά, αλλά όσο περνούν οι ώρες, καταλήγουν κουλουριασμένοι, με τα χέρια λυγισμένα και κολλημένα στο στήθος. Αυτή η στάση έχει γίνει γνωστή στα social media ως «στάση T. rex». Οι γιατροί μπορεί να μη χρησιμοποιούν τον όρο, ωστόσο προειδοποιούν ότι όταν υιοθετείται συστηματικά, μπορεί να μετατρέψει το περιστασιακό μούδιασμα σε μόνιμο πρόβλημα στα νεύρα.
«Όταν κοιμάστε με τα χέρια λυγισμένα και τραβηγμένα προς το σώμα, ασκείται πίεση στα νεύρα των αγκώνων ή των καρπών. Η πίεση αυτή μειώνει τη ροή του αίματος και προκαλεί μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα. Αν επαναλαμβάνεται, μπορεί να επιβαρύνει και τους ώμους, οδηγώντας σε δυσκαμψία ή πόνο», εξήγησε στη βρετανική Huff Post ο Raj Dasgupta, ειδικός στην ιατρική του ύπνου.
Σύμφωνα με τον Matthew Bennett, ορθοπεδικό χειρουργό, σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται ερεθισμός των νεύρων στον καρπό, παρόμοιος με αυτόν που παρατηρείται στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα. Η διατήρηση του αγκώνα σε λυγισμένη θέση για πολλές ώρες αυξάνει την πίεση στα σημεία όπου τα νεύρα περνούν από στενά ανατομικά «περάσματα».
Το φαινόμενο είναι πιο συχνό απ’ όσο πιστεύεται και μπορεί να επιδεινώνεται σταδιακά με τον χρόνο.
Τα σημάδια που δεν θέλουν οι γιατροί να αγνοήσετε
Ο Kieran Sheridan, φυσικοθεραπευτής και ιδρυτής του GulfPhysio, αναφέρει ότι βλέπει συχνά τέτοια περιστατικά στην καθημερινή του πρακτική. Οι ασθενείς περιγράφουν ένα αίσθημα «νεκρού χεριού» ή λένε ότι χρειάζεται να τινάζουν τα χέρια τους μόλις ξυπνήσουν. «Αυτό είναι το σώμα σας που στέλνει μήνυμα ότι το νευρικό σύστημα βρίσκεται υπό πίεση», τόνισε.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Dasgupta επισήμανε ότι αν τα χέρια ή οι παλάμες μουδιάζουν κάθε βράδυ, αν το μούδιασμα επιμένει μετά το ξύπνημα ή αν εμφανίζεται αδυναμία μέσα στη μέρα, τότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος.
Στα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνονται ο πόνος που «κατεβαίνει» κατά μήκος του χεριού, η δυσκολία στο κράτημα αντικειμένων ή το να σας πέφτει πιο συχνά το κινητό από τα χέρια. Δεν πρόκειται για απλή αδεξιότητα. Είναι ένδειξη ότι το πρόβλημα επιδεινώνεται.
Ο Bennett τόνισε ότι όταν αυτά τα συμπτώματα γίνονται πιο συχνά, δεν πρέπει να αγνοούνται. «Οι περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με έγκαιρη και συντηρητική παρέμβαση», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες επιπλοκές.
«Συνήθως το πρόβλημα υποχωρεί μόλις αλλάξει η στάση ύπνου», πρόσθεσε ο Dasgupta. «Αν όμως η πίεση στα νεύρα συνεχίζεται για εβδομάδες ή μήνες, μπορεί να προκληθεί μόνιμη βλάβη».
Γιατί το σώμα «κλειδώνει» σε αυτή τη στάση στη διάρκεια της νύχτας
Το κουλούριασμα προσφέρει αίσθηση ασφάλειας. Είναι μια ενστικτώδης αντίδραση, όπως το να τραβάτε την κουβέρτα πιο κοντά όταν κρυώνετε. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, κρύβεται κάτι βαθύτερο.
Το σώμα μπορεί να ενεργοποιεί μηχανισμούς αυτοπροστασίας ακόμη και χωρίς πραγματική απειλή. Όπως εξήγησε ο Bennett, όταν το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση λόγω χρόνιου πόνου, στρες, κακού ύπνου ή τραυματικών εμπειριών, «υιοθετούμε ασυνείδητα στάσεις που μας κάνουν να νιώθουμε πιο προστατευμένοι».
Στον ύπνο, η ανάγκη για αίσθημα ασφάλειας εντείνεται. Η Judit Merayo Barredo, κλινική ψυχολόγος, περιέγραψε περίπτωση ασθενούς που αντιμετώπιζε χρόνια αϋπνία και έντονη κόπωση.
Η γυναίκα ξυπνούσε σχεδόν κάθε βράδυ κουλουριασμένη, με τα χέρια σφιχτά στο στήθος και τους ώμους καμπουριασμένους. «Ξυπνούσε με έντονη μυϊκή τάση, σφιγμένη γνάθο και ένα βάρος συναισθηματικής κόπωσης», ανέφερε, «παρότι κοιμόταν πολλές ώρες». Τελικά διαπιστώθηκε ότι βίωνε έντονο άγχος, το οποίο εκφραζόταν και μέσα από τον ύπνο της.
Ο πρώτος στόχος της θεραπείας ήταν η χαλάρωση του νευρικού συστήματος πριν τον ύπνο. Εφαρμόστηκαν ασκήσεις χαλάρωσης, καταγραφή σκέψεων, αλλά και αλλαγές στο περιβάλλον του ύπνου. Προστέθηκαν μαξιλάρια, μειώθηκε ο φωτισμός και δημιουργήθηκε μια σταθερή βραδινή ρουτίνα. Όπως εξήγησε η Barredo, «η αλλαγή στη στάση ύπνου ήταν από τα πρώτα σημάδια ότι το σώμα άρχισε να νιώθει ξανά ασφαλές».
Βέβαια, δεν συνδέεται πάντα με χρόνιο άγχος. Το καθημερινό στρες, η κακή ποιότητα ύπνου ή η συσσωρευμένη ένταση αρκούν για να προκαλέσουν την ίδια αντίδραση.
Πώς να εκπαιδεύσετε το σώμα σας να κοιμάται διαφορετικά
Η θέληση δεν λειτουργεί στον ύπνο. Δεν μπορείτε να «ελέγξετε» συνειδητά τη στάση σας μέσα στη νύχτα. Γι’ αυτό ο στόχος είναι να δυσκολέψετε σωματικά το κουλούριασμα, χρησιμοποιώντας απλά στηρίγματα.
Ο Bennett προτείνει μια πρακτική λύση. Τυλίξτε μια μικρή πετσέτα γύρω από τον αγκώνα και στερεώστε τη χαλαρά με έναν ελαστικό επίδεσμο. Δημιουργεί ένα ήπιο εμπόδιο που αποτρέπει το έντονο λύγισμα χωρίς να διακόπτει τον ύπνο. Σε περίπτωση πόνου στον καρπό, ένας νυχτερινός νάρθηκας μπορεί επίσης να βοηθήσει.
Για όσους κοιμούνται στο πλάι, ο Sheridan προτείνει:
- Ένα μικρό μαξιλάρι ή διπλωμένη πετσέτα ανάμεσα στα χέρια και το στήθος, ώστε να αποφεύγεται το έντονο κουλούριασμα.
- Ένα μαξιλάρι σώματος για αγκαλιά, που κρατά τα χέρια σε ουδέτερη θέση.
Αν κοιμάστε ανάσκελα, αφήστε τα χέρια δίπλα στο σώμα ή στηρίξτε τα σε ένα μαξιλάρι κοντά στους γοφούς. Τα χέρια πρέπει να παραμένουν ίσια ή ελαφρώς λυγισμένα, χωρίς να μπαίνουν κάτω από το σώμα ή το μαξιλάρι.
