Η άνοια αποτελεί ένα ολοένα και μεγαλύτερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία. Τα άτομα που ζουν με τη νόσο βιώνουν σημαντική έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, όπως της μνήμης, της σκέψης και της λογικής, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την καθημερινή τους ζωή.
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο πρωτόκολλο που να συστήνεται για την πρόληψη της άνοιας, ωστόσο οι ειδικοί θεωρούν ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής, με διακοπή του καπνίσματος, έμφαση στη Μεσογειακή Διατροφή, την τακτική άσκηση, τις δραστηριότητες που διεγείρουν τον εγκέφαλο και τους ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο.
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, υπάρχουν 2 ακόμα παράγοντες που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας: η παχυσαρκία και η υψηλή αρτηριακή πίεση.
Τι είναι η άνοια και πώς εξελίσσεται
Ο όρος «άνοια» δεν περιγράφει μία συγκεκριμένη νόσο, αλλά μια ομάδα διαταραχών του εγκεφάλου. Οι συχνότερες μορφές είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, η αγγειακή άνοια και η μικτή άνοια. Οι καταστάσεις αυτές προκαλούν σταδιακή βλάβη στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου, με τα συμπτώματα να επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα άτομα μπορεί να εμφανίζουν δυσκολίες στη μνήμη, στη γλώσσα, στην επίλυση προβλημάτων, καθώς και αλλαγές στη συμπεριφορά.
Η μελέτη εντοπίζει άμεσες αιτίες της άνοιας
«Σε αυτή τη μελέτη διαπιστώσαμε ότι ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος και η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελούν άμεσες αιτίες της άνοιας», ανέφερε η Ruth Frikke-Schmidt, εκ των συγγραφέων της μελέτης και καθηγήτρια και διευθύντρια ιατρός στο Copenhagen University Hospital Rigshospitalet και στο University of Copenhagen, στην Κοπεγχάγη της Δανίας. «Η αντιμετώπιση και η πρόληψη του αυξημένου δείκτη μάζας σώματος και της υψηλής αρτηριακής πίεσης αποτελούν μια ανεκμετάλλευτη ευκαιρία για την πρόληψη της άνοιας».
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από συμμετέχοντες στην Κοπεγχάγη και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το αυξημένο σωματικό βάρος δεν σχετίζεται απλώς με την άνοια, αλλά φαίνεται να παίζει αιτιολογικό ρόλο στην ανάπτυξή της.
Στις κλινικές δοκιμές φαρμάκων, οι συμμετέχοντες κατανέμονται τυχαία ώστε να λάβουν είτε τη δραστική αγωγή είτε εικονικό φάρμακο. Αντίστοιχα, οι γενετικές παραλλαγές που αυξάνουν ή δεν αυξάνουν τον δείκτη μάζας σώματος μεταβιβάζονται τυχαία από τους γονείς στα παιδιά. Επειδή αυτή η διαδικασία είναι τυχαία, επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάσουν την επίδραση του δείκτη μάζας σώματος στην εμφάνιση νοσημάτων, χωρίς την παρεμβολή άλλων παραγόντων που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.
Με αυτόν τον τρόπο, η ερευνητική ομάδα μπόρεσε να εντοπίσει με σαφήνεια τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος ως άμεση αιτία αυξημένου κινδύνου άνοιας.
Ο ρόλος της αρτηριακής πίεσης
Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι μεγάλο μέρος του αυξημένου κινδύνου άνοιας που συνδέεται με την παχυσαρκία φαίνεται να οφείλεται στην υψηλή αρτηριακή πίεση. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η πρόληψη ή η αντιμετώπιση τόσο της παχυσαρκίας όσο και της υπέρτασης θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή.
«Η μελέτη αυτή δείχνει ότι το αυξημένο σωματικό βάρος και η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν είναι απλώς προειδοποιητικά σημάδια, αλλά άμεσες αιτίες της άνοιας», επισήμανε η Frikke-Schmidt. «Αυτό τις καθιστά στόχους πρόληψης με άμεση πρακτική αξία».
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την έγκαιρη πρόληψη
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι φάρμακα για την απώλεια βάρους έχουν ήδη δοκιμαστεί σε άτομα με πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, χωρίς ωστόσο να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση όταν τα συμπτώματα έχουν ήδη εμφανιστεί. Παρ’ όλα αυτά, ο χρόνος της παρέμβασης ενδέχεται να παίζει καθοριστικό ρόλο.
«Φάρμακα απώλειας βάρους δοκιμάστηκαν πρόσφατα με στόχο την αναστολή της γνωστικής έκπτωσης στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, χωρίς όμως να δείξουν όφελος. Ένα ανοιχτό ερώτημα που παραμένει είναι αν η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής για απώλεια βάρους πριν από την εμφάνιση γνωστικών συμπτωμάτων θα μπορούσε να προστατεύσει από την άνοια. Τα δεδομένα μας υποδηλώνουν ότι οι έγκαιρες παρεμβάσεις απώλειας βάρους θα μπορούσαν να προλάβουν την άνοια, και ιδιαίτερα την αγγειακής αιτιολογίας άνοια», πρόσθεσε.
