Όλοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με το στρες στην καθημερινότητά μας. Η κίνηση στους δρόμους, οι μηνιαίοι λογαριασμοί, οι ανησυχίες για την υγεία ή τα προβλήματα στις σχέσεις αποτελούν συνηθισμένες πηγές πίεσης. Επειδή το μυαλό και το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, αυτές οι συνεχείς έγνοιες μπορούν να επιβαρύνουν την υγεία και να συμβάλουν στην εμφάνιση πολλών διαφορετικών παθήσεων.

«Αν και δεν είναι ρεαλιστικό να εξαλείψετε όλες τις πηγές στρες, μπορείτε να μάθετε πώς να το μειώνετε και ταυτόχρονα να ενισχύετε την ανθεκτικότητά σας, δηλαδή την ικανότητά σας να ανακάμπτετε μετά από περιόδους έντονης πίεσης», αναφέρει σχετικό δημοσίευμα της επίσημης σελίδας του Πανεπιστημίου του Harvard.

Πώς σκέφτονται οι συναισθηματικά ανθεκτικοί άνθρωποι

Ο William James υπήρξε ένας σημαντικός φιλόσοφος και ψυχολόγος του Harvard στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς και απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Harvard. Παρά τη σπουδαία του πορεία, ο James περιέγραφε τον εαυτό του ως αγχώδη και μελαγχολικό. Παρατηρούσε όμως με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ανθρώπους που αποκαλούσε «υγιώς σκεπτόμενους», δηλαδή αισιόδοξους και θετικούς ανθρώπους, οι οποίοι έμοιαζαν να ζουν πιο ευτυχισμένες και πιο υγιείς ζωές.

Μέσα στη συνηθισμένη αστάθεια που όλοι καλούμαστε να διαχειριστούμε, ο James διαπίστωσε ότι αυτοί οι άνθρωποι είχαν την τάση να μετατρέπουν τις προκλήσεις και τις πιθανές αποτυχίες σε αφορμές για εξέλιξη και επιτυχία.

Τα χαρακτηριστικά που ο James περιέγραψε ως στοιχεία «υγιούς σκέψης» ο στατιστικολόγος και ειδικός στη διαχείριση κινδύνου Nassim Nicholas Taleb τα ονόμασε «αντι-ευθραυστότητα». Στο βιβλίο του Antifragile: Things That Gain from Disorder, ο Taleb ορίζει την ευθραυστότητα ως την τάση ενός ατόμου να βλάπτεται από την αστάθεια και την αβεβαιότητα, δηλαδή από τους ίδιους παράγοντες που συχνά πυροδοτούν μια χρόνια αντίδραση στρες.

Αντίθετα, σύμφωνα με τον Taleb, το αντι-ευθραυστό άτομο αντιλαμβάνεται ότι το στρες αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής. Η καλλιέργεια της ανθεκτικότητας αυτής επιτρέπει να αξιοποιούμε τα δυνατά μας σημεία, να αντιμετωπίζετε πιο αποτελεσματικά τις δυσκολίες και να βγαίνουμε ενισχυμένοι μέσα από αυτές.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αντιευθραυστότητας είναι οι Navy Seal, δηλαδή επίλεκτη μονάδα ειδικών δυνάμεων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑs. Τα μέλη τους μπορούν να διαχειρίζονται εξαιρετικά υψηλά επίπεδα στρες και παρ’ όλα αυτά να λειτουργούν με αξιοθαύμαστη αποτελεσματικότητα. Όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις, καταφέρνουν να αλλάζουν γρήγορα την εστίαση της προσοχής τους και να αντιμετωπίζουν το εκάστοτε πρόβλημα με ευελιξία και ψυχραιμία.

Απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου δείχνουν ότι οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζουν διαφορετικά πρότυπα ενεργοποίησης σε μια προμετωπιαία περιοχή του εγκεφάλου, γνωστή ως «νησιωτικός φλοιός», η οποία συμμετέχει στη διαχείριση των σημάτων στρες. Ως ομάδα, οι Navy Seals εμφανίζουν τουλάχιστον επτά χαρακτηριστικά που συναντώνται γενικότερα σε ανθεκτικούς ανθρώπους:

• Ήρεμη, δημιουργική και μη δογματική σκέψη

• Ικανότητα λήψης αποφάσεων και άμεσης δράσης

• Επιμονή απέναντι στις δυσκολίες

• Ισχυρή διαπροσωπική σύνδεση

• Ειλικρίνεια

• Αυτοέλεγχο

• Αισιοδοξία και θετική στάση απέναντι στη ζωή