Σε κάποιες περιπτώσεις το άγχος είναι κατανοητό. Όμως, σε ορισμένες άλλες το άγχος μπορεί να «πυροδοτηθεί» από μη προφανείς λόγους. Η καρδιά αρχίζει να χτυπά δυνατά και οι παλάμες ιδρώνουν ξαφνικά. Τι συμβαίνει;
Τι μπορεί να μην γνωρίζετε για το άγχος
Μπορεί να προκληθεί από το οτιδήποτε. Αυτό είναι στην πραγματικότητα αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, αν και μπορεί να προκαλέσει δυσφορία. Η Rachel Brown, LCPC, κλινική σύμβουλος ψυχικής υγείας στο OSF HealthCare, εξηγεί στο Verywell Mind: «Τις περισσότερες φορές, το άγχος εμφανίζεται χωρίς κάποιον προφανή λόγο».
Αυτές οι τυχαίες στιγμές άγχους είναι πιο συχνές σε άτομα με αγχώδεις διαταραχές. «Το να νιώθει κανείς άγχος χωρίς σαφή αιτία ή ερέθισμα μπορεί να είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο για τα άτομα με αγχώδεις διαταραχές», αναφέρει η Rachel Goldberg, LMFT, θεραπεύτρια και ιδρύτρια του Rachel Goldberg Therapy.
Η Goldberg σημειώνει ότι «πρέπει να θυμάστε το εξής: το γεγονός ότι δεν γνωρίζετε τι προκαλεί το άγχος δεν σημαίνει ότι αυτό δεν είναι πραγματικό». Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν σε ένα άτομο αίσθημα άγχους χωρίς προφανή λόγο, αναφέρει η Brown. «Για παράδειγμα, οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να βιώσουν ανεπιθύμητες σκέψεις λόγω των ορμονικών διακυμάνσεων», εξηγεί.
«Κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το τραύμα της παιδικής ηλικίας, η έλλειψη οικονομικών πόρων, η περιορισμένη κοινωνικοποίηση, καθώς και στρεσογόνες καταστάσεις στην εργασία, το σχολείο ή την οικογενειακή ζωή, μπορούν επίσης να καταστήσουν κάποιον ευάλωτο στο άγχος», προσθέτει.
Τα ανεξήγητα επεισόδια άγχους μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση, καθώς μερικές φορές πυροδοτούνται από κάτι θετικό ή από την προσμονή ενός θετικού γεγονότος στο μέλλον. «Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να αισθάνεται άγχος για ένα επερχόμενο ταξίδι, παρόλο που λατρεύει τα ταξίδια», λέει η Goldberg. «Ωστόσο, το σώμα του μπορεί να αντιδρά στον ενθουσιασμό με τρόπο παρόμοιο με αυτόν του φόβου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει το άτομο στο να αποδώσει τα συμπτώματά του στο άγχος αντί για τη θετική προσμονή», διευκρινίζει.
Μία άλλη συχνή αιτία είναι ένα άλυτο ζήτημα, του οποίου ενδέχεται να μην έχετε συνειδητή επίγνωση. «Ίσως είχατε μια διαφωνία με τον σύντροφό σας και, παρόλο που ζητήσατε συγγνώμη και αγκαλιαστήκατε πριν χωρίσετε, μπορεί να εξακολουθούν να υπάρχουν άλυτα συναισθήματα από τον καυγά», περιγράφει η Goldberg. Επιπλέον, οι επαναλαμβανόμενες αντιδράσεις από παλαιότερα τραύματα μπορούν να ενεργοποιηθούν από ερεθίσματα που δεν αντιλαμβάνεστε συνειδητά, προσθέτει η Goldberg.
Τέλος, δεν πρέπει να υποτιμάται ο αντίκτυπος του τρόπου ζωής και των φυσιολογικών παραγόντων στα αισθήματα άγχους.
Για παράδειγμα, τα ακόλουθα μπορούν να προκαλέσουν άγχος, σύμφωνα με την Goldberg:
- Υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης
- Έλλειψη ύπνου
- Ορμονικές διακυμάνσεις
- Ανεπαρκής διατροφή του οργανισμού
- Αλλαγές στη φαρμακευτική αγωγή
Είναι το άγχος χωρίς λόγο φυσιολογικό;
Όταν νιώθετε το άγχος να σας κατακλύζει ξαφνικά ή χωρίς προφανή λόγο, πιθανότατα αναρωτιέστε αν πρόκειται για κάτι φυσιολογικό ή για κάτι που χρήζει προσοχής. Καταρχάς, η Brown τονίζει ότι δεν είναι όλο το άγχος αρνητικό. Υπάρχει το ωφέλιμο και το μη ωφέλιμο άγχος. «Το ωφέλιμο άγχος μπορεί να μας παρακινήσει να είμαστε συνεπείς στη δουλειά μας ώστε να μην απολυθούμε, να πληρώνουμε τους λογαριασμούς μας για να διατηρήσουμε τη στέγη μας ή να γυμναζόμαστε για να μειώσουμε τον κίνδυνο καρδιοπάθειας», εξηγεί η Brown.
«Το μη ωφέλιμο άγχος μπορεί να μας οδηγήσει σε τέτοια εμμονή με την πληρωμή των λογαριασμών, ώστε τελικά να αποφεύγουμε να τους πληρώσουμε ακριβώς επειδή αγωνιούμε υπερβολικά», ξεκαθαρίζει η Brown. Επιπλέον, κάτι που ξεκινά ως ωφέλιμο άγχος μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο και να μετατραπεί σε μη ωφέλιμο άγχος.
Πώς μπορείτε να καταλάβετε αν το άγχος σας εξελίσσεται σε πρόβλημα;
Εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο το άγχος αυτό επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Το ανεξήγητο άγχος, από μόνο του, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα ή ότι το άγχος δεν μπορεί να περιοριστεί, επισημαίνει η Goldberg.
«Ωστόσο, εάν το φαινόμενο επαναλαμβάνεται συχνά, θα ήταν χρήσιμο να το αντιμετωπίσετε, ώστε να μην γίνει μια μόνιμη κατάσταση που καταναλώνει ενέργεια ή παρεμποδίζει την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου», συμβουλεύει η ίδια.
