Νιώθετε ότι το στρες σάς καταβάλλει ή δυσκολεύεστε να προσαρμοστείτε όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως το είχατε σχεδιάσει; Καθημερινές συνήθειες, όπως ένα θρεπτικό πρωινό, η τακτική άσκηση και ο επαρκής ύπνος, μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζετε τις δυσκολίες.
Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of American College Health δείχνει ότι αυτές οι υγιεινές συνήθειες συνδέονται με την ψυχολογική ευελιξία, δηλαδή την ικανότητα να προσαρμοζόμαστε στις δυσκολίες και να ανακάμπτουμε από στρεσογόνες καταστάσεις.
Η ψυχολογική ευελιξία είναι η ικανότητα να προσαρμόζετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά σας ανάλογα με τις συνθήκες. Τα άτομα με μεγαλύτερη ψυχολογική ευελιξία, αντί να εγκλωβίζονται σε αρνητικές σκέψεις ή να αφήνουν την απογοήτευση να τα κυριεύσει, μπορούν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, να εξετάζουν τις επιλογές τους και να αντιδρούν πιο αποτελεσματικά.
«Ίσως γνωρίζετε κάποιον που διατηρεί την ψυχραιμία του ακόμα και όταν βρίσκεται υπό πίεση», εξήγησε η Lina Begdache, αναπληρώτρια καθηγήτρια υγείας και ευεξίας στο Πανεπιστήμιο Binghamton και επικεφαλής της έρευνας. «Για παράδειγμα, κάποιον που χάνει την πτήση του και, αντί να πανικοβληθεί, προσαρμόζεται ψύχραιμα στην κατάσταση. Μπορεί να εξακολουθεί να αισθάνεται στρες, αλλά χάρη στην ψυχολογική ευελιξία μπορεί να το διαχειριστεί καλύτερα».
«Μπορεί να λέμε ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν ψυχική ανθεκτικότητα, αλλά διαθέτουν επίσης αυτό που ονομάζουμε ψυχολογική ευελιξία. Μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν μια κατάσταση και στη συνέχεια να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του εγκεφάλου τους για να διαχειριστούν το άγχος».
Πώς συνδέονται το πρωινό, ο ύπνος και η άσκηση με την ψυχική ανθεκτικότητα
Για να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στις καθημερινές συνήθειες και την ψυχική ανθεκτικότητα, η Begdache συνεργάστηκε με τον Jason Cherry, πρώην επίκουρο καθηγητή φυσικοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο Binghamton, και τον Alexander J. Talkachov, πρώην φοιτητή του πανεπιστημίου.
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν ανώνυμες απαντήσεις από περίπου 400 φοιτητές, οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή, τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και άλλες καθημερινές τους συνήθειες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχει σημαντική σχέση ανάμεσα στις υγιεινές συνήθειες και την ικανότητα διαχείρισης του στρες. Οι φοιτητές που ακολουθούσαν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, ο οποίος περιλάμβανε τακτική άσκηση και συστηματική κατανάλωση πρωινού, είχαν συνήθως μεγαλύτερη ψυχολογική ευελιξία και ψυχική ανθεκτικότητα.
Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη διαπίστωσε ότι:
- Πρωινό: Η κατανάλωση πρωινού τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα συνδέθηκε με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα. Η ψυχολογική ευελιξία φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη σχέση.
- Ύπνος: Οι φοιτητές που κοιμούνταν λιγότερο από 6 ώρες ανέφεραν γενικά χαμηλότερα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας και ψυχολογικής ευελιξίας.
- Άσκηση: Η σωματική δραστηριότητα διάρκειας τουλάχιστον 20 λεπτών συνδέθηκε με μεγαλύτερη ψυχολογική ευελιξία και καλύτερη διαχείριση του άγχους.
- Ιχθυέλαιο: Η λήψη ιχθυελαίου αρκετές φορές την εβδομάδα συνδέθηκε με μεγαλύτερη ψυχολογική ευελιξία.
Οι ερευνητές παρατήρησαν και το αντίθετο. Οι φοιτητές που είχαν λιγότερο υγιεινές συνήθειες, όπως η συχνή κατανάλωση φαγητού τύπου fast food και ο ανεπαρκής ύπνος, παρουσίαζαν μεγαλύτερη ψυχολογική ακαμψία. Αυτό σημαίνει ότι δυσκολεύονταν περισσότερο να προσαρμόσουν τις σκέψεις και τη συμπεριφορά τους όταν άλλαζαν οι συνθήκες.
Ωστόσο, επειδή η έρευνα βασίστηκε σε απαντήσεις ερωτηματολογίων, τα αποτελέσματα δείχνουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι αυτές οι συνήθειες βελτιώνουν άμεσα την ψυχολογική ευελιξία ή την ψυχική ανθεκτικότητα.
Γιατί η ψυχολογική ευελιξία βοηθά στη διαχείριση του στρες
Σύμφωνα με την Begdache, η ψυχολογική ευελιξία μάς επιτρέπει να πάρουμε μια νοητική απόσταση από όσα μας προκαλούν στρες και να αναγνωρίσουμε τι ακριβώς αισθανόμαστε, αντί να αφήνουμε το άγχος να μας κυριεύσει. Η ικανότητα να βλέπουμε μια δύσκολη κατάσταση από διαφορετική οπτική μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας και να αποφασίσουμε πώς θα αντιδράσουμε.
Η ερευνήτρια εξήγησε ότι οι αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη αυτής της ικανότητας προσαρμογής.
«Όταν έχουμε στρες, νιώθουμε ότι γινόμαστε ένα με αυτό. Το στρες κυριαρχεί στη ζωή μας. Η ψυχολογική ευελιξία, όμως, είναι σαν να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να σκεφτόμαστε: ‘Νιώθω έτσι γι' αυτόν τον λόγο. Τι μπορώ να κάνω;’. Μερικές φορές, το να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας μάς βοηθά να βρούμε έναν τρόπο να τα αντιμετωπίσουμε», επισήμανε η Begdache.
Τα ευρήματα έρχονται να συμπληρώσουν προηγούμενη έρευνα της Begdache, η οποία είχε συνδέσει την υγιεινή και θρεπτική διατροφή με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και τις κακές διατροφικές συνήθειες με χαμηλότερη ανθεκτικότητα.
Η νέα μελέτη προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για αυτή τη σχέση. Η διατροφή και ο τρόπος ζωής μπορεί να μην επηρεάζουν μόνο άμεσα την ψυχική ανθεκτικότητα, αλλά και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ψυχολογικής ευελιξίας, η οποία με τη σειρά της βοηθά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του στρες.
«Το νέο εύρημα είναι ότι η διατροφή και ο τρόπος ζωής δεν μας κάνουν από μόνα τους πιο ανθεκτικούς. Μας βοηθούν να αναπτύξουμε ψυχολογική ευελιξία, η οποία με τη σειρά της μας κάνει πιο ανθεκτικούς».
