Η διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει εντατικά στις επιπτώσεις των πυρκαγιών στην ψυχική υγεία.
Μάλιστα, πρόσφατες έρευνες από την περίοδο 2025-2026, αναδεικνύουν νέες παραμέτρους, όπως οι επιπτώσεις της εκκένωσης, ο ρόλος της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας και οι συνέπειες του καπνού ακόμη και χιλιόμετρα μακριά από τη φωτιά.
Έρευνα του USC για τις πυρκαγιές στο Λος Άντζελες (Ιούλιος 2026)
Μια από τις πιο σημαντικές και πρόσφατες μελέτες διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) και δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open (Ιούλιος 2026):
- Επιβάρυνση: Εξετάστηκε η πορεία των κατοίκων πριν και μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιανουαρίου 2025. Όσοι ζούσαν σε ζώνες εκκένωσης ή προειδοποίησης εμφάνισαν 12% μεγαλύτερη αύξηση σε συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.
- Κοινωνική ανισότητα: Αν και η φωτιά έπληξε τόσο πλούσιες όσο και φτωχές περιοχές, η ψυχική επιβάρυνση ήταν δραματικά μεγαλύτερη στα ευάλωτα νοικοκυριά (χαμηλό εισόδημα, οικονομική αβεβαιότητα στέγασης ή προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας).
Επιπτώσεις στους εφήβους: Έρευνα Southern California (2025-2026)
Σε πρόσφατη επιδημιολογική μελέτη (δημοσιευμένη στο Environmental Epidemiology) που παρακολούθησε μαθητές λυκείου πριν και 3 μήνες μετά από μεγάλες πυρκαγιές:
- Φόβος και αβεβαιότητα: Πάνω από το 35% των εφήβων ανησυχούσαν για την υγεία των οικογενειών τους, ενώ 1 στους 4 φοβήθηκε για την προσωπική του ασφάλεια.
- Ψυχολογική πίεση: Διαπιστώθηκε άμεση συσχέτιση των στρεσογόνων παραγόντων της φωτιής (π.χ. απώλεια κατοικίδιου/αντικειμένων, εκκένωση) με αυξημένα ποσοστά κλινικής κατάθλιψης και άγχους 3 μήνες μετά.
Ιαπωνία (2025): Μελέτη για την πυρκαγιά στο Ofunato
Δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychiatry (2025) και εξέτασε την ψυχολογική αποκατάσταση μετά από ασυνήθιστα μεγάλες πυρκαγιές στην Ιαπωνία:
- Κοινωνική απομόνωση: Η παράταση της διαμονής σε δομές φιλοξενίας διέρρηξε τους κοινωνικούς δεσμούς των κοινοτήτων, προκαλώντας έντονη μοναξιά και κατάθλιψη, ειδικά στους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρία.
- Μακροπρόθεσμο τραύμα: 20% έως 30% των επιζώντων εμφάνισαν συμπτώματα PTSD (εφιάλτες, αναβιώσεις, αϋπνία).
Ο καπνός της πυρκαγιάς ως πυροδοτητής άγχους (Cambridge & Emory University)
Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η ψυχική υγεία δεν επηρεάζεται μόνο από τις φλόγες, αλλά και από την εισπνοή του καπνού (σωματίδια PM2.5):
- Επισκέψεις στα επείγοντα για άγχος: Μελέτη του Emory University (που επιβεβαιώνεται σε πρόσφατες αναλύσεις του 2026) έδειξε ότι εντός 48 ωρών από την έκθεση σε καπνό πυρκαγιάς (ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά), σημειώνεται κατακόρυφη αύξηση στις επισκέψεις στα επείγοντα νοσοκομείων λόγω κρίσεων πανικού και άγχους.
- Πίεση: Η δυσφορία στην αναπνοή και η θολή ατμόσφαιρα ενεργοποιούν το νευρικό σύστημα (μηχανισμός fight-or-flight), αυξάνοντας το αίσθημα απειλής.
Συνολικά, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ψυχική υγεία μετά από μια πυρκαγιά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική ασφάλεια και την κοινωνική υποστήριξη. Η παροχή «Ψυχολογικών Πρώτων Βοηθειών» (Psychological First Aid) αμέσως μετά την καταστροφή θεωρείται πλέον απαραίτητο πρωτόκολλο διεθνώς.
