Η γαστρεντερίτιδα είναι μια φλεγμονή στο στομάχι και στο έντερο, η οποία κάνει αυτά τα όργανα να πρήζονται, να πονούν και να προκαλούν συμπτώματα όπως ναυτία, εμετό, κοιλιακό πόνο και διάρροια.

Εμφανίζεται συχνά όταν πάθετε λοίμωξη στο γαστρεντερικό σύστημα. Τα βακτήρια και οι ιοί μπορούν να προκαλέσουν τροφική δηλητηρίαση και λοιμώξεις, ενώ γαστρεντερίτιδα μπορούν επίσης να προκαλέσουν και ορισμένες χημικές ουσίες, όπως είναι κάποια φάρμακα.

Σχεδόν όλοι παθαίνουν γαστρεντερίτιδα, πιθανότατα περισσότερες από μία φορές στη ζωή τους. Τις περισσότερες φορές δεν είναι σοβαρή, ωστόσο σε πιο ευάλωτους πληθυσμούς μπορεί να γίνει σοβαρή, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου.

Τα συμπτώματα της γαστρεντερίτιδας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Διάρροια.
• Ναυτία και εμετό.
• Απώλεια όρεξης.
• Κοιλιακό πόνο και κράμπες.
• Πυρετό.
• Ρίγη.
• Κόπωση.
• Πόνους στο σώμα.

Ποια είναι τα πρώτα σημάδια της γαστρεντερίτιδας;

Τα συμπτώματα της γαστρεντερίτιδας συχνά εμφανίζονται ξαφνικά, με τα γαστρεντερικά συμπτώματα να εκδηλώνονται πρώτα. Μπορεί να έχετε διάρροια, πόνο ή κράμπες στο στομάχι, ναυτία και/ή επαναλαμβανόμενους εμετούς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Καθώς περνά η ημέρα, μπορεί να εμφανιστούν ή να μην εμφανιστούν τα λεγόμενα «συστηματικά συμπτώματα», δηλαδή συμπτώματα που επηρεάζουν συνολικά το σώμα, όπως πυρετός, ρίγη και πόνοι στο σώμα.

Πόσο διαρκεί η γαστρεντερίτιδα;

Οι πιο συχνοί τύποι γαστρεντερίτιδας διαρκούν μόνο μία ή δύο ημέρες, καθώς το σώμα μπορεί να ξεπεράσει μόνο του τις περισσότερες βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις. Ορισμένοι τύποι, όμως, μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο ή να χρειαστούν θεραπεία για να υποχωρήσουν.

Ποια είναι η κύρια αιτία της γαστρεντερίτιδας;

Η γαστρεντερίτιδα εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται για να προστατεύσει το στομάχι και το έντερο από βλάβη, στέλνοντας φλεγμονώδη κύτταρα που βοηθούν στην αντιμετώπιση λοιμώξεων και στην αποκατάσταση τραυματισμένων ιστών.

Συνήθως πρόκειται για μια προσωρινή, οξεία αντίδραση σε μια προσωρινή απειλή ή βλάβη. Η διαδικασία χρειάζεται λίγο χρόνο για να λειτουργήσει και, στη συνέχεια, η φλεγμονή υποχωρεί. Η γαστρεντερίτιδα που διαρκεί περισσότερο, δηλαδή η επίμονη γαστρεντερίτιδα, είναι ασυνήθιστη.

Οι κύριοι τύποι γαστρεντερίτιδα

Οι λοιμώξεις είναι η πιο συχνή αιτία οξείας γαστρεντερίτιδας. Η λοιμώδης γαστρεντερίτιδα προκαλείται από λοίμωξη στο γαστρεντερικό σύστημα, όπως:

• Ιογενής γαστρεντερίτιδα: Οι ιογενείς λοιμώξεις προκαλούν ιογενή γαστρεντερίτιδα, που είναι συνολικά ο πιο συχνός τύπος. Οι ιοί ευθύνονται για το 60% όλων των περιστατικών γαστρεντερίτιδας, ενώ μόνο ο νοροϊός ευθύνεται για το 50% όλων των περιστατικών ιογενούς γαστρεντερίτιδας.
• Βακτηριακή γαστρεντερίτιδα: Προκαλείται από τις βακτηριακές λοιμώξεις και είναι επίσης πολύ συχνή, ωστόσο όχι εξίσου συχνή με την ιογενή.
• Παρασιτική γαστρεντερίτιδα: Προκαλείται από παρασιτικές λοιμώξεις.
• Μυκητιασική γαστρεντερίτιδα: Προκαλείται από μυκητιασικές λοιμώξεις.
• Χημική γαστρεντερίτιδα: Οι χημικές ουσίες μπορούν να τραυματίσουν και να προκαλέσουν φλεγμονή στον βλεννογόνο του στομάχου και του εντέρου. Ορισμένες χημικές ουσίες μπορούν να το προκαλέσουν ακόμη και σε μικρές ποσότητες, ενώ άλλες, όπως το αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερίτιδα όταν λαμβάνονται σε μεγαλύτερες δόσεις.

Πότε είναι μεταδοτική η γαστρεντερίτιδα

Η λοιμώδης γαστρεντερίτιδα είναι μεταδοτική, καθώς όταν έχετε λοίμωξη στο γαστρεντερικό σύστημα, ο παθογόνος μικροοργανισμός περνά στα κόπρανα. Από εκεί, μπορεί να μεταδοθεί σε οποιονδήποτε έρθει σε επαφή μαζί τους.

Μικροσκοπικά ίχνη κοπράνων μπορεί να παραμείνουν σε επιφάνειες μπάνιου, σε σημεία αλλαγής πάνας και στα χέρια, αν δεν πλυθούν καλά. Αυτά τα ίχνη μπορούν στη συνέχεια να μεταφερθούν σε άλλους ανθρώπους που αγγίζουν τις ίδιες επιφάνειες ή να καταλήξουν στο φαγητό και το νερό τους.

Η χημική γαστρεντερίτιδα δεν είναι μεταδοτική, μπορεί όμως να επηρεάσει πολλά άτομα στον ίδιο χώρο την ίδια στιγμή. Αν πάθετε τοξική δηλητηρίαση από φαγητό, νερό ή από το περιβάλλον σας, μπορεί να επηρεαστούν και άλλοι άνθρωποι που εκτέθηκαν στα ίδια πράγματα.

Ο πιο συχνός τρόπος για να πάθετε γαστρεντερική λοίμωξη είναι η κατανάλωση μολυσμένου φαγητού ή νερού. Μπορεί επίσης να κολλήσετε αν αγγίξετε ένα μολυσμένο άτομο ή μια επιφάνεια που έχει αγγίξει μολυσμένο άτομο.

Οι γαστρεντερικές λοιμώξεις είναι πιο μεταδοτικές όσο έχετε συμπτώματα και για δύο ημέρες μετά, καθώς σε αυτές τις τελευταίες δύο ημέρες το σώμα αποβάλλει τη λοίμωξη μέσω των κοπράνων.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για γαστρεντερίτιδα;

Σχεδόν όλοι παθαίνουν γαστρεντερίτιδα, αλλά είναι πιο πιθανό να την εμφανίζετε συχνότερα αν:

• Είστε άνω των 65 ετών ή κάτω των 6 ετών.
• Ζείτε ή εργάζεστε σε παιδικό σταθμό ή σε γηροκομείο.
• Τρώτε ωμό ψάρι ή κρέας.
• Ταξιδεύετε στο εξωτερικό, ειδικά σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.
• Έχετε χρόνια πάθηση που αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα.
• Χρησιμοποιείτε συχνά ορισμένα φάρμακα ή αλκοόλ.

Πιθανές επιπλοκές της γαστρεντερίτιδας

Τις περισσότερες φορές, η γαστρεντερίτιδα είναι σύντομη και περνά από μόνη της. Σε αυτή την περίπτωση, η βασική επιπλοκή που πρέπει να προσέξετε είναι η αφυδάτωση, με τον κίνδυνο να είναι μεγαλύτερος για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.

Όταν έχετε συχνή διάρροια ή εμετούς, χάνετε πολλά υγρά και ηλεκτρολύτες. Αν δεν μπορείτε να τα αναπληρώσετε αρκετά γρήγορα, μπορεί να αφυδατωθείτε και να εμφανίσετε διαταραχές ηλεκτρολυτών.

Αν η γαστρεντερίτιδα διαρκέσει πολύ, μπορεί να αρχίσει να προκαλεί βλάβη στο στομάχι και στο έντερο. Για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστούν έλκη σε αυτά τα όργανα και να αιμορραγήσουν, αν και μόνο λίγοι τύποι γαστρεντερίτιδας μπορούν να διαρκέσουν περισσότερο.

Ορισμένες συγκεκριμένες αιτίες γαστρεντερίτιδας μπορεί να έχουν δικές τους παρενέργειες, οι οποίες διαφέρουν από τις επιπτώσεις της ίδιας της γαστρεντερίτιδας. Ορισμένες λοιμώξεις ή τοξίνες μπορούν να προκαλέσουν πιο μακροχρόνια βλάβη στο σώμα.

Τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα είναι πιο ευάλωτα στη γαστρεντερίτιδα, καθώς μπορεί να την παθαίνουν πιο συχνά και να διαρκεί περισσότερο.

Πώς θα αντιμετωπίσετε τη γαστρεντερίτιδα στο σπίτι και πότε να πάτε στο γιατρό

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γαστρεντερίτιδα υποχωρεί από μόνη της. Ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσετε το σώμα σας να αναρρώσει είναι η ξεκούραση και η καλή πρόσληψη υγρών, ενώ για λίγες ημέρες μπορεί να βοηθήσει να προτιμήσετε ήπιες, εύπεπτες τροφές.

Ωστόσο, ορισμένες λιγότερο συχνές αιτίες γαστρεντερίτιδας χρειάζονται θεραπεία. Αν τα συμπτώματά σας δεν φαίνεται να υποχωρούν ή αν πιστεύετε ότι έχετε πάθει κάποια μορφή τοξικής δηλητηρίασης, ενημερώστε έναν επαγγελματία υγείας.

Ποια είναι η ιατρική θεραπεία για τη γαστρεντερίτιδα;

Τις περισσότερες φορές, η ιατρική θεραπεία για τη γαστρεντερίτιδα είναι υποστηρικτική, δηλαδή δεν στοχεύει απαραίτητα στην άμεση εξάλειψη της γαστρεντερίτιδας, αλλά στη στήριξη της φυσικής ανάρρωσης του οργανισμού. Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ενδοφλέβια υγρά για την πρόληψη ή τη διόρθωση της αφυδάτωσης και των διαταραχών ηλεκτρολυτών.
• Παρεντερική διατροφή, ώστε το σώμα να λάβει ενέργεια χωρίς να επιβαρυνθεί το καταπονημένο πεπτικό σύστημα.
• Φάρμακα για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων, όπως η ναυτία και η διάρροια, σε ορισμένες περιπτώσεις.

Ορισμένες αιτίες οξείας γαστρεντερίτιδας, όμως, μπορεί να χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή για να υποχωρήσουν. Για παράδειγμα, μπορεί να χρειαστείτε συγκεκριμένο αντιβιοτικό ή αντιπαρασιτικό φάρμακο για την αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου τύπου βακτηριακής ή παρασιτικής λοίμωξης.

Εάν σκέφτεστε να πάρετε αντιβιοτικά για τη γαστρεντερίτιδα θα πρέπει να μιλήσετε πρώτα στο γιατρό σας, καθώς εάν η γαστρεντερίτιδα δεν οφείλεται σε κάποιο βακτήριο, τότε η αντιβίωση όχι μόνο δε θα έχει αποτέλεσμα, αλλά μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.