Ως «σπάνια αλλά σοβαρή» νόσο χαρακτηρίζουν την πανώλη οι ειδικοί. Το ενδιαφέρον όλων είναι στραμμένο στη Ρωσία μετά την ανακοίνωση του θανάτου μιας 28χρονης εργαζόμενης σε εργαστήριο πανώλης στη Σιβηρία.
Αν και ακόμη δεν έχει αποσαφηνιστεί η ακριβής αιτία θανάτου της εργαζόμενης, οι Ρωσικές αρχές έχουν προχωρήσει στη λήψη αυστηρών μέτρων, ενώ διάχυτη είναι η ανησυχία σε πολλές χώρες, όπως για παράδειγμα στις ΗΠΑ.
Πιο συγκεκριμένα, οι Ρωσικές αρχές έχουν θέσει το νοσοκομείο, όπου νοσηλεύτηκε η 28χρονη σε καραντίνα, ενώ παρακολουθούν στενά τα άτομα που ήρθαν σε επαφή με την εργαζόμενη του ινστιτούτου στη Σιβηρία, η οποία φαίνεται να προσβλήθηκε από πνευμονία «άγνωστης» αιτιολογίας.
Οι Αρχές ανέφεραν ότι δεν βρήκαν στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι η ασθένεια της εργαζόμενης προκλήθηκε από κάποιον από τους παθογόνους μικροοργανισμούς του εργαστηρίου, ωστόσο υπήρξαν ανεπιβεβαίωτες αναφορές στα μέσα ενημέρωσης σύμφωνα με τις οποίες ενδέχεται να πέθανε από πνευμονική πανώλη.
Η ασθένεια μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο και έχει ποσοστό θνητότητας 100% εάν δεν αντιμετωπιστεί. Να σημειωθεί ότι, η γυναίκα εργαζόταν στο Ινστιτούτο Έρευνας κατά της Πανώλης του Ιρκούτσκ (για τη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει την πνευμονική πανώλη ως μια λιγότερο συχνή αλλά σοβαρή μορφή πανώλης — μιας νόσου που προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis, το οποίο βρίσκεται συνήθως σε μικρά θηλαστικά και στους ψύλλους τους.
«Σε περίπτωση πιθανής έκθεσης στο εργαστήριο, θα ήταν φυσιολογικό να εντοπιστούν τα άτομα που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί και να παρακολουθούνται ανάλογα με το εκτιμώμενο επίπεδο κινδύνου», δήλωσε ο Δρ Malick Gibani, κλινικός αναπληρωτής καθηγητής Βακτηριακής Εμβολιολογίας στο Imperial College του Λονδίνου, όπως γράφει η The Mirror. Ο Ian Jones, καθηγητής ιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Reading, δήλωσε ότι «η πανώλη κουβαλά μια τεράστια ιστορία και εξακολουθεί να υπάρχει σε πολλά μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας», αν και, λόγω των σύγχρονων συνθηκών διαβίωσης και των αντιβιοτικών, «η δυναμική της είναι περιορισμένη».
Ο Thomas Jeffries, ανώτερος λέκτορας μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Western Sydney, ανέφερε ότι ένας υψηλόβαθμος Ρώσος αξιωματούχος δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα ότι η 28χρονη εργαζόμενη «είχε πεθάνει από πανώλη» – προτού τροποποιήσει τη δημοσίευση προσθέτοντας τη λέξη «πιθανώς». Τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η γυναίκα μολύνθηκε μετά από ατύχημα στο εργαστήριο όπου εργαζόταν.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι πανώλης;
Ο Jeffries δήλωσε: «Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Τα βακτήρια αυτά ζουν συνήθως σε τρωκτικά του εδάφους, όπως οι αρουραίοι και οι σκύλοι των λιβαδιών (prairie dogs), αλλά μπορούν να μολύνουν και τον άνθρωπο. Το ίδιο βακτήριο, το Y. pestis, μπορεί να προκαλέσει τρεις διαφορετικούς τύπους πανώλης. Η βουβωνική πανώλη μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο μέσω των ψύλλων και προκαλεί διογκώσεις (που ονομάζονται βουβώνες) στους λεμφαδένες. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, ρίγη και αδυναμία.
Η βουβωνική πανώλη μπορεί να αποβεί θανατηφόρα μέσα σε λίγες ημέρες εάν δεν χορηγηθούν αντιβιοτικά. Το 30–60% των ατόμων που προσβάλλονται από αυτή τη μορφή της νόσου πεθαίνουν. Η σηψαιμική πανώλη εκδηλώνεται εάν η βουβωνική πανώλη παραμείνει χωρίς θεραπεία, ή μπορεί να εμφανιστεί απευθείας εάν το παθογόνο εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Η σηψαιμική πανώλη προκαλεί αιμορραγία στα εσωτερικά όργανα. Η ονομασία της παραπέμπει στη σοβαρή λοίμωξη του αίματος, τη σηψαιμία, την οποία μπορεί να προκαλέσει αυτή η μορφή της νόσου.
Η πνευμονική πανώλη –η πιθανή αλλά μη επιβεβαιωμένη αιτία θανάτου της 28χρονης εργαζόμενης στη Σιβηρία– μπορεί να εκδηλωθεί όταν η βουβωνική πανώλη εξαπλωθεί στους πνεύμονες. Ωστόσο, η πνευμονική πανώλη μπορεί επίσης να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω μικροσκοπικών σταγονιδίων του αναπνευστικού. Πρόκειται για τη σπανιότερη αλλά και τη σοβαρότερη μορφή της νόσου. Το ποσοστό θνητότητας φτάνει το 100% εάν δεν υπάρξει θεραπεία.
Η βουβωνική πανώλη προκάλεσε τον θάνατο δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στη δυτική Μεσόγειο μεταξύ των ετών 541 και 750 μ.Χ., καθώς και τον θάνατο έως και του μισού πληθυσμού της Ευρώπης κατά τον Μεσαίωνα (γνωστή ως «Μαύρος Θάνατος»). Μία τρίτη πανδημία, που εκδηλώθηκε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, στοίχισε τη ζωή σε έως και 12 εκατομμύρια ανθρώπους. Η πανώλη παραμένει ενδημική στην Κεντρική Ασία, την Αφρική, την Αμερική και τη Σιβηρία, όπου σημειώθηκε ο θάνατος της Ρωσίδας εργαζόμενης στο εργαστήριο την περασμένη εβδομάδα. Αυτό σημαίνει ότι η νόσος εντοπίζεται σε σταθερά επίπεδα στις εν λόγω περιοχές.
Τα κρούσματα εμφανίζονται συνήθως σε αγροτικές περιοχές, γεγονός που καθιστά ασυνήθιστη την πιθανότητα διαρροής από εργαστήριο σε αστικό περιβάλλον. Επίσης, ο Jeffries ανέφερε: «Η θεραπεία της πανώλης επιτυγχάνεται με τη χορήγηση αντιβιοτικών (είτε από του στόματος είτε ενδοφλεβίως) για διάστημα 10–14 ημερών, υπό την προϋπόθεση ότι η λήψη τους ξεκινά σύντομα μετά τη μόλυνση». Ωστόσο, από το 1995, έχουν εντοπιστεί στη φύση αρκετά στελέχη ανθεκτικά στα αντιβιοτικά.
