Οι άνθρωποι κάνουν τατουάζ εδώ και χιλιάδες χρόνια, για πνευματικούς, πολιτισμικούς ή προσωπικούς λόγους. Όμως, ενώ η ιστορία μπορεί να μας πει πολλά για την κουλτούρα των τατουάζ, εξακολουθούμε να γνωρίζουμε λίγα για το πώς αυτή η πρακτική επηρεάζει την υγεία μας.

Η εισαγωγή χρωστικής ουσίας τατουάζ στο δέρμα πυροδοτεί ανοσολογική απόκριση και το μελάνι, προφανώς, παραμένει εκεί, αν και δεν μένει πάντα στο ίδιο σημείο.

Έρευνες δείχνουν ότι σωματίδια από το μελάνι των τατουάζ μπορούν να περάσουν στο λεμφικό σύστημα και να συσσωρευτούν στους λεμφαδένες.

Οι λεμφαδένες είναι βασικά κέντρα της ανοσολογικής δραστηριότητας του σώματος. Το λεμφικό υγρό, που είναι γεμάτο λευκά αιμοσφαίρια, φιλτράρεται μέσα από αυτούς, ώστε να απομακρύνονται υπολείμματα που έχει συλλέξει καθώς κυκλοφορεί στο σώμα. Σε αυτά περιλαμβάνονται κύτταρα που έχουν ξεφύγει από τον φυσιολογικό έλεγχο, όπως τα καρκινικά κύτταρα, βακτήρια, ιοί και ξένες ουσίες, όπως το μελάνι των τατουάζ.

Ο ράπερ MGK φαίνεται πως το διαπίστωσε πρόσφατα με τον πιο δύσκολο τρόπο, όταν έκανε βιαστικά ένα μεγάλο blackwork τατουάζ που καλύπτει μεγάλο μέρος του κορμού του, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής των λεμφαδένων γύρω από τις μασχάλες και τους ώμους. Ο ίδιος είπε ότι η διαδικασία έκανε το γύρω δέρμα του να κιτρινίσει και τον έκανε να «αρρωστήσει πολύ».

Χρώμα και τατουάζ

Ακόμη και όταν δεν μετακινείται μέσα στο σώμα, η χρωστική ουσία του τατουάζ ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα. Η χρωστική φτάνει στα κύτταρα του χορίου, του μεσαίου στρώματος του δέρματος, και αναγνωρίζεται γρήγορα ως ξένη ουσία. Το σώμα στέλνει τον «στρατό» των ανοσοκυττάρων του, όμως τα σωματίδια της χρωστικής είναι πολύ μεγάλα για να απομακρυνθούν από αυτά τα κύτταρα.

Αυτό είναι που κάνει τα τατουάζ μόνιμα. Ταυτόχρονα, όμως, βάζει το σώμα σε μια συνεχή, ισόβια προσπάθεια να αντιμετωπίσει έναν «εισβολέα» που δεν μπορεί να απομακρύνει.

Ένας λόγος που τα τατουάζ παραμένουν τόσο σταθερά στο δέρμα είναι ότι τα σύγχρονα μελάνια αποτελούνται από ένα σύνθετο μείγμα χημικών ουσιών.

«Περιέχουν χρωστικές ουσίες που δίνουν χρώμα, υγρούς φορείς που βοηθούν το μελάνι να απλωθεί, συντηρητικά που εμποδίζουν την ανάπτυξη μικροβίων και μικρές ποσότητες προσμείξεων», εξήγησε η Manal Mohammed, ιατρική μικροβιολόγος, σε άρθρο της στο The Conversation.

«Πολλές χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σήμερα αναπτύχθηκαν αρχικά για βιομηχανικές εφαρμογές, όπως βαφές αυτοκινήτων, πλαστικά και τόνερ εκτυπωτών, και όχι για έγχυση στο ανθρώπινο δέρμα».

Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ίχνη βαρέων μετάλλων στα μελάνια τατουάζ, μεταξύ των οποίων νικέλιο, κοβάλτιο, χρώμιο και, σε σπάνιες περιπτώσεις, μόλυβδο. Όταν συσσωρεύονται σε υψηλά επίπεδα, τα βαρέα μέταλλα μπορεί να είναι τοξικά, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως βλάβες σε εσωτερικά όργανα, νευροτοξικότητα και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτά τα βαρέα μέταλλα προκάλεσαν αλλεργικές αντιδράσεις και ανοσολογική ευαισθησία στο άτομο που έκανε το τατουάζ.

Ανοσολογική απόκριση σε τατουάζ με κόκκινο μελάνι

Χαρακτηριστική είναι η σοκαριστική περίπτωση ενός άνδρα από την Πολωνία, του οποίου η ανοσολογική απόκριση σε τατουάζ με κόκκινο μελάνι περιλάμβανε απώλεια της ικανότητας εφίδρωσης, απώλεια όλων των τριχών του σώματος και εμφάνιση λεύκης, μιας πάθησης που προκαλεί απώλεια χρώματος σε περιοχές του δέρματος.

«Τα έγχρωμα μελάνια, ιδιαίτερα το κόκκινο, το κίτρινο και το πορτοκαλί, συνδέονται συχνότερα με αλλεργικές αντιδράσεις και χρόνια φλεγμονή», εξήγησε η Mohammed.

«Το κόκκινο μελάνι συνδέεται ιδιαίτερα με επίμονο κνησμό, οίδημα και κοκκιώματα, μικρά φλεγμονώδη οζίδια που σχηματίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα προσπαθεί να απομονώσει υλικό που δεν μπορεί να απομακρύνει».

Οι αλλεργικές αντιδράσεις και η χρόνια φλεγμονή που προκαλούνται από τα έγχρωμα μελάνια οφείλονται εν μέρει στα μεταλλικά άλατα και στις αζωχρωστικές ουσίες.

Οι αζωχρωστικές ουσίες είναι οργανικές ενώσεις που περιλαμβάνονται στο μελάνι των τατουάζ λόγω των έντονων χρωμάτων τους. Για τον ίδιο λόγο χρησιμοποιούνται στα υφάσματα και στα πλαστικά.

Όμως αυτές οι χρωστικές ουσίες μπορούν να διασπαστούν σε αρωματικές αμίνες όταν εκτεθούν σε ορισμένες μορφές ακτινοβολίας, όπως αυτή στην οποία εκτίθεται το δέρμα όταν μένετε πολλή ώρα στον ήλιο, για παράδειγμα, ή όταν αποφασίσετε ότι το τατουάζ ήταν λάθος και προχωρήσετε σε αφαίρεση με λέιζερ.

Αυτό προκαλεί ανησυχία, επειδή εργαστηριακές μελέτες έχουν συνδέσει τις αρωματικές αμίνες με τον καρκίνο και τη γενετική βλάβη.

Μαύρο χρώμα και τατουάζ

Οι χρωστικές ουσίες των τατουάζ, ειδικά οι μαύρες, μπορούν επίσης να περιέχουν πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, οι οποίοι βρίσκονται στην αιθάλη, στα καυσαέρια των οχημάτων και στα απανθρακωμένα τρόφιμα. Πολλοί από αυτούς τους υδρογονάνθρακες ταξινομούνται επίσης ως καρκινογόνοι.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία σε ανθρώπους που να συνδέουν τα τατουάζ με τον καρκίνο, όμως εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχουν κίνδυνοι.

Μία παρατηρητική μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι τα άτομα με τατουάζ είχαν 29% υψηλότερο κίνδυνο μελανώματος, ενός τύπου καρκίνου του δέρματος, αν και άλλες πρόσφατες μελέτες δεν βρήκαν συσχέτιση.

Οι ανοσολογικές αποκρίσεις που μπορούν να πυροδοτήσουν τα τατουάζ πρέπει επίσης να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη πριν κλείσετε ραντεβού για νέο τατουάζ.

«Αν και τα σημερινά στοιχεία δεν δείχνουν εκτεταμένο κίνδυνο, η αυξανόμενη έρευνα αναδεικνύει σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την τοξικότητα, τις επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα και τη μακροπρόθεσμη υγεία», έγραψε η Mohammed στο The Conversation.

«Η χρόνια φλεγμονή έχει συνδεθεί με βλάβη των ιστών και αυξημένο κίνδυνο νόσου. Για τα άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, τα τατουάζ μπορεί να εγείρουν πρόσθετες ανησυχίες».

Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος λοίμωξης που συνεπάγεται η εισαγωγή οποιουδήποτε ξένου υλικού στο δέρμα, συμπεριλαμβανομένης της βελόνας του τατουάζ.

Η διαδικασία του τατουάζ διασπά τον δερματικό φραγμό, ο οποίος αποτελεί μία από τις σημαντικές άμυνες του σώματος απέναντι σε λοιμώξεις όπως ο Staphylococcus aureus, η ηπατίτιδα B και C και, σε σπάνιες περιπτώσεις, οι άτυπες μυκοβακτηριακές λοιμώξεις.

Η βιομηχανία των τατουάζ παραμένει σε μεγάλο βαθμό αρρύθμιστη σε πολλές χώρες, γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζετε τους κινδύνους και να μην πάρετε την απόφαση βιαστικά, αν σκέφτεστε να κάνετε τατουάζ.

Είναι σημαντικό να μιλήσετε με τον tattoo artist σας για τα μελάνια που χρησιμοποιεί και για τις πρακτικές υγιεινής που ακολουθεί. Και αν έχετε ιστορικό προβλημάτων με το ανοσοποιητικό σύστημα, μιλήστε με γιατρό πριν προχωρήσετε.