Η καφεΐνη είναι μια φυσική διεγερτική ουσία που ανήκει στην κατηγορία των αλκαλοειδών και βρίσκεται κυρίως στον καφέ, το τσάι, το κακάο, τα ενεργειακά ποτά και ορισμένα φάρμακα. Ανήκει στις πιο διαδεδομένες ψυχοδραστικές ουσίες στον κόσμο, δηλαδή επηρεάζει άμεσα το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Σύμφωνα με το Web MD, μελέτες που έχουν εξετάσει τη σχέση του καφέ με την κατάθλιψη δείχνουν ότι όσοι πίνουν καφέ εμφανίζουν συνήθως πιο ήπια συμπτώματα.
Επιπλέον, έρευνες για την επίδραση του καφέ στον οργανισμό έχουν καταλήξει και σε άλλα οφέλη, όπως η μείωση του κινδύνου καρκίνου ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Η μέτρια κατανάλωση καφέ φαίνεται επίσης να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και νόσου του Πάρκινσον. Τέλος, οι προστατευτικές ενώσεις των κόκκων καφέ, σε συνδυασμό με την καφεΐνη, μπορούν να ενισχύσουν τις γνωστικές λειτουργίες και να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Πώς ο καφές επηρεάζει τα συμπτώματα της κατάθλιψης
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 5,7% όλων των ενηλίκων, δηλαδή περίπου 332 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, επηρεάζονται από την κατάθλιψη.
Μερικά από τα συμπτώματα είναι η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που άλλοτε προκαλούσαν ευχαρίστηση, η δυσκολία συγκέντρωσης και η έλλειψη ενέργειας. Για να τεθεί διάγνωση κλινικής κατάθλιψης, τα συμπτώματα αυτά πρέπει να επιμένουν τουλάχιστον δύο εβδομάδες.
Οι επιστήμονες άρχισαν να διερευνούν αν η διεγερτική δράση του καφέ θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Μια μελέτη έδειξε ότι όσο περισσότερο καφέ έπιναν οι συμμετέχοντες, τόσο ηπιότερα ήταν τα συμπτώματα της κατάθλιψης, ενώ μια άλλη έρευνα σε άτομα μέσης ηλικίας κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα.
Οι κίνδυνοι της υπερβολικής κατανάλωσης καφέ
Η καφεΐνη έχει γίνει καθημερινή συνήθεια για εργαζόμενους και φοιτητές που αναζητούν ενέργεια για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της ημέρας. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) θεωρεί ότι μέχρι τέσσερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα, δηλαδή περίπου 400 mg καφεΐνης, είναι ασφαλής ποσότητα, όμως ο καφές μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως ανησυχία, ταχυκαρδία ή αϋπνία.
Η κατανάλωση άνω των τεσσάρων φλιτζανιών ημερησίως αυξάνει τον κίνδυνο για τέτοιες αντιδράσεις. Κάποιοι αναφέρουν επιπλέον συμπτώματα, όπως έντονο άγχος, πονοκεφάλους και ευερεθιστότητα. Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5) περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «δηλητηρίαση από καφέ».
Παράλληλα, καθώς η καφεΐνη δρα ως ψυχοδραστική ουσία, μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση. Η απότομη διακοπή του καφέ μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, δυνατούς πονοκεφάλους και δυσκολία συγκέντρωσης, κάτι που ενδέχεται να αναιρέσει τα πιθανά οφέλη του για τη διάθεση.
Η καφεΐνη μπορεί επίσης να αλληλεπιδράσει αρνητικά με φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία παθήσεων του θυρεοειδούς ή ψυχικών διαταραχών. Σε άτομα με διαβήτη, η υπερβολική κατανάλωση καφέ μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και να δυσκολέψει τη ρύθμιση της ινσουλίνης.
Επιπλέον, οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που πίνουν πάνω από τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα ενδέχεται να χάσουν οστική μάζα στη σπονδυλική στήλη λόγω μειωμένης απορρόφησης ασβεστίου. Προσοχή χρειάζεται και σε άτομα με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή υψηλή χοληστερίνη.
