Η κυτταρίτιδα είναι μια κατάσταση του δέρματος κατά την οποία το λίπος συγκεντρώνεται σε μικρές «θήκες» κάτω από την επιδερμίδα και πιέζει προς τα πάνω, με αποτέλεσμα η επιφάνειά της να φαίνεται ανομοιόμορφη, θυμίζοντας φλοιό πορτοκαλιού.

Πρόκειται για μια ανώδυνη, ακίνδυνη κατάσταση, η οποία δεν επηρεάζει την υγεία και δε χρειάζεται θεραπεία. Υπολογίζεται ότι περίπου το ότι 80 με 98% των γυναικών που έχουν περάσει την εφηβεία έχουν κυτταρίτιδα, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Με λίγα λόγια, η συντριπτική πλειοψηφία των ενήλικων γυναικών έχει κυτταρίτιδα.

Παρόλα αυτά, πολλές είναι οι γυναίκες που θεωρούν πως η κυτταρίτιδα αποτελεί ένα «αισθητικό πρόβλημα» που πρέπει να λύσουν. Στην ανατροφοδότηση της ανασφάλειας αυτής συμβάλλουν σημαντικά και τα μέσα, με άρθρα που υπόσχονται πως έχουν κατέχουν όλα τα μυστικά για να «καταπολεμήσετε» την κυτταρίτιδα, είτε πρόκειται για κάποιο σπιτικό ρόφημα είτε για κάποια νέα άσκηση γυμναστικής.

Φυσικά, κρέμες, θεραπείες και αισθητικές παρεμβάσεις κυκλοφορούν στο εμπόριο, με ισχυρισμούς όπως «εξαφανίζει την κυτταρίτιδα σε λίγες μόνο ημέρες».

Ποια είναι, όμως, η αλήθεια; Πώς και γιατί εμφανίζεται η κυτταρίτιδα και πότε άρχισε να θεωρείται «αντιαισθητική» και τι μπορείτε πραγματικά να κάνετε για να μειώσετε την εμφάνισή της;

Γιατί εμφανίζεται η κυτταρίτιδα

Το δέρμα σας έχει ινώδεις ταινίες που το συνδέουν με τον μυ που βρίσκεται από κάτω. Όταν αυτές οι ταινίες σφίγγουν, μπορούν να τραβήξουν το δέρμα προς τα κάτω, ενώ το λίπος από κάτω πιέζει προς τα πάνω. Αυτή η αντίθετη πίεση δημιουργεί τη χαρακτηριστική όψη.

Δεν είναι σαφές γιατί κάποιοι εμφανίζουν κυτταρίτιδα και άλλοι όχι. Ωστόσο, στους παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνισή της περιλαμβάνονται:

• Τα γονίδια, καθώς ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η κυτταρίτιδα είναι πιο συχνή στις λευκές γυναίκες
• Η διατροφή με πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και υδατάνθρακες
• Η καθιστική ζωή
• Η αφυδάτωση

Δεν είναι επίσης σαφές γιατί οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν κυτταρίτιδα σε σχέση με τους άνδρες. Υπάρχουν, όμως, δύο βασικές θεωρίες.

Θεωρία 1: Οι ταινίες που συνδέουν το δέρμα, τον ιστό και το λίπος έχουν διαφορετική διάταξη στους άνδρες και στις γυναίκες. Στους άνδρες υπάρχουν περισσότερες ινώδεις συνδέσεις, οι οποίες σχηματίζουν ένα σταυρωτό μοτίβο ανάμεσα στην ανώτερη στιβάδα του δέρματος και τον βαθύτερο ιστό. Αυτό μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα στο δέρμα και να βοηθά ώστε να μην εμφανίζεται κυτταρίτιδα. Στις γυναίκες, οι ταινίες είναι παράλληλες και βρίσκονται σε ίση απόσταση μεταξύ τους. Αυτή η δομή μπορεί να κάνει την πίεση του λίπους προς τα έξω πιο εμφανή σε σχέση με την πιο σφιχτή δομή που υπάρχει στους άνδρες.

Θεωρία 2: Οι γυναίκες έχουν περισσότερα οιστρογόνα. Όταν οι ορμόνες μεταβάλλονται και τα οιστρογόνα είναι αυξημένα, κάτι που μπορεί να συμβεί στην εγκυμοσύνη, στην εφηβεία ή με τη λήψη ορμονικής αντισύλληψης ή ορμονοθεραπείας, η κυτταρίτιδα είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί.

Ο μύθος της κυτταρίτιδας

Μέχρι σχετικά πρόσφατα, δεν υπήρχε καν λέξη για να περιγράψει την έννοια της κυτταρίτιδας, καθώς η κυτταρίτιδα δεν αντιμετωπιζόταν ως κάτι υπαρκτό. Πριν από μισό αιώνα, σχεδόν κανείς δεν είχε ακούσει το συγκεκριμένο όρο, πόσο μάλλον να πιστεύει ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα από το οποίο έπρεπε να απαλλαγεί.

Η καθηγήτρια Holly Grout εξετάζει αυτό το φαινόμενο στο βιβλίο της The Force Of Beauty: Transforming French Ideas Of Femininity In The Third Republic, γράφοντας ότι το πρώτο από τα περίφημα ινστιτούτα ομορφιάς της Γαλλίας άνοιξε το 1895 και σύντομα ακολούθησαν πολλά ακόμη. «Η σταθερή αύξηση του αριθμού των ινστιτούτων πριν από τον πόλεμο, ωστόσο, ωχριούσε μπροστά στη ραγδαία ανάπτυξή τους μετά από αυτόν», έγραψε. Επιπλέον, τα ινστιτούτα αυτά έφεραν στο προσκήνιο μια σειρά από νέους «ειδικούς», απασχολώντας αισθητικούς, μασέρ και «ακόμη και γιατρούς και χημικούς», έγραψε η Grout. Εκεί, τα όρια ανάμεσα στην ομορφιά, την επιστήμη, την ιατρική και την υγεία ήταν δυσδιάκριτα. Σήμερα, θα το λέγαμε βιομηχανία της ευεξίας.

Μετά τον πόλεμο, σύμφωνα με την Grout, άρχισε να διαμορφώνεται ένα νέο πρότυπο σύγχρονης θηλυκότητας: η γυναίκα ήταν απελευθερωμένη, κοινωνική, απαλλαγμένη από τους περιορισμούς της κοινωνικής τάξης και των παλιών κανόνων συμπεριφοράς. Πάνω απ’ όλα, ήταν ορατή, με πολλούς τρόπους. «Δεν ήταν μόνο η μεγαλύτερη παρουσία των γυναικών στους δρόμους των πόλεων και στους χώρους εργασίας, αλλά και η προβολή των σωμάτων τους στα μέσα ενημέρωσης, στο διαφημιστικό υλικό και στη σκηνή, που επηρέασαν συνολικά τον τρόπο με τον οποίο γίνονταν αντιληπτές οι Γαλλίδες». Η σύγχρονη έννοια της θηλυκότητας δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα του πολέμου, σύμφωνα με την Grout. Ήταν προϊόν «αλληλένδετων εμπορικών και πολιτισμικών δυνάμεων».

Η καθηγήτρια Ghigi αναφέρει το τεύχος Φεβρουαρίου 1933 του περιοδικού Votre Beauté ως την πρώτη εμφάνιση της λέξης «κυτταρίτιδα» σε έντυπο ευρείας κυκλοφορίας. Εκεί απέκτησε και τον νέο της ορισμό. Το άρθρο, γραμμένο από τον γιατρό Debec, όριζε την κυτταρίτιδα ως έναν συνδυασμό από «νερό, κατάλοιπα, τοξίνες, λίπος, που σχηματίζουν ένα μείγμα απέναντι στο οποίο είμαστε ανεπαρκώς εξοπλισμένοι». Το αποτέλεσμα ήταν κάτι σαν λίπος, αλλά διαφορετικό από το υπόλοιπο λίπος, επειδή έμοιαζε αδύνατο να χαθεί. Ήταν επίσης, πρόσθετε, ένα «γυναικείο» πρόβλημα.

Γιατί επέλεξε αυτόν τον όρο και γιατί εστίασε σε αυτό το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του σώματος, δεν θα το μάθουμε ποτέ. Σίγουρα, πάντως, δεν θεωρούνταν πρόβλημα μέχρι τότε. Αρκεί να δείτε σχεδόν όλους τους πίνακες του 17ου αιώνα, όπου η κυτταρίτιδα εμφανίζεται, και μάλιστα τονίζεται, ως κομμάτι της γυναικείας ομορφιάς. Μετά από εκείνο το άρθρο, όμως, ακολούθησαν και άλλα. Τα γαλλικά σπα άρχισαν να διαφημίζουν «θεραπείες» για αυτήν την «κατάσταση», όπως ειδικά σαπούνια και μασάζ. Στο μεταξύ, αναγνώστριες έγραφαν στο Votre Beauté, προσπαθώντας ακόμη να καταλάβουν τι ακριβώς ήταν η κυτταρίτιδα, αν την είχαν και, αν ναι, πώς μπορούσαν να απαλλαγούν από αυτήν. Από την αρχή, δεν υπήρχε συμφωνία. Ως πιθανές αιτίες αναφέρονταν τα στενά φορέματα, οι ζώνες που δεν εφάρμοζαν σωστά, η υπερφαγία ή ορμονικά και αδενικά προβλήματα.

Η «μάστιγα» της κυτταρίτιδας άρχισε να εξαπλώνεται πέρα από τη Γαλλία και δεν τη σταμάτησε ούτε το ξέσπασμα ενός ακόμη παγκόσμιου πολέμου. Ένας ακόμη πόλεμος σήμαινε ότι οι γυναίκες μπήκαν ξανά στην αγορά εργασίας, αποκτώντας ακόμη μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυτενέργεια. Όπως έγραψε ο κοινωνικός επιστήμονας Claude, «η διαδικασία πυροδότησε μια σειρά από τάσεις που επρόκειτο να αλλάξουν ριζικά τις στάσεις απέναντι στο φαγητό και τη διατροφή, καθώς και την εικόνα του σώματος».

Νέα ήταν και η ιδέα ότι οι γυναίκες μπορούσαν, και έπρεπε, να ελέγχουν οι ίδιες το σχήμα του σώματός τους, αντί να βασίζονται στους κορσέδες. Η δίαιτα άρχισε να γίνεται δημοφιλής, μαζί με αυτήν την ιδέα της αυτοδιάθεσης. Όπως το έθετε ένα άρθρο: «Είστε ο τεχνίτης της ίδιας σας της δυστυχίας», αν ξεκινούσατε μια δίαιτα και αποτυγχάνατε. Ακόμη και σήμερα, ο Fischler επισημαίνει ότι η λεπτότητα αντιμετωπίζεται ως προσωπικό επίτευγμα. «Το να είναι κανείς σε φόρμα και λεπτός θεωρείται σήμερα ζήτημα αυτοπειθαρχίας, αφοσίωσης και θάρρους». Το σωματικό λίπος κάποτε ήταν ένδειξη ευημερίας και αποθήκη ενέργειας για το σώμα, αλλά από εκείνο το σημείο και μετά, έγραψε, άρχισε να θεωρείται «ένα άχρηστο, παρασιτικό φορτίο». Το πάχος έγινε σύμβολο αδυναμίας και τεμπελιάς. Έγινε προσωπική αποτυχία.

Και η κυτταρίτιδα ήταν το πιο ορατό και απεχθές σημάδι αυτής της αποτυχίας. Καθώς το νέο πρότυπο γυναικείας ομορφιάς εδραιωνόταν στον δυτικό κόσμο, εδραιωνόταν και ο πανικός γύρω από την κυτταρίτιδα. «Κυτταρίτιδα: το λίπος που δεν μπορούσατε να χάσετε μέχρι τώρα», έγραφε ο τίτλος της Vogue το 1968, συστήνοντας την έννοια στις Αμερικανίδες. Το άρθρο περιέγραφε μια νεαρή γυναίκα που φοβόταν ότι είχε αργήσει πολύ να «διαγνωστεί» με τη νόσο της κυτταρίτιδας, αλλά ευτυχώς κατάφερε να απαλλαγεί από αυτήν με άσκηση, δίαιτα, «σωστή στάση του σώματος» και τρίψιμο με έναν ειδικό πλάστη.

Ο μύθος της κυτταρίτιδας είχε πλέον περάσει στη μαζική κουλτούρα, όπως και οι μυθικές αιτίες και θεραπείες της. Και εκεί παραμένει. Ακόμη και σήμερα, γυναίκες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν πλάστες στο σώμα τους, όμως η αγορά είναι γεμάτη με πολύ περισσότερα και πολύ ακριβότερα υποτιθέμενα προϊόντα και θεραπείες. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ αλλά και αντίστοιχοι φορείς της Ευρώπης έχουν κινηθεί νομικά με επιτυχία εναντίον πολλών κατασκευαστών τέτοιων προϊόντων, λόγω ψευδούς ή παραπλανητικής διαφήμισης, μεταξύ αυτών μερικοί από τους μεγαλύτερους κολοσσούς ομορφιάς στον πλανήτη.

Πρακτικά, δεν υπάρχει τρόπος να διαφημίσει κανείς με ειλικρίνεια μια θεραπεία για την κυτταρίτιδα, γιατί θεραπεία δεν υπάρχει, αφού δεν υπάρχει τίποτα που να χρειάζεται θεραπεία.

Μπορείτε να απαλλαγείτε από την κυτταρίτιδα;

Κυτταρίτιδα μπορεί να έχουν άτομα με κάθε σωματότυπο. Σύμφωνα με την κλινική του Cleveland, δε μπορείτε να την εξαφανίσετε πλήρως, αλλά υπάρχουν τρόποι να βελτιώσετε την όψη της.

Τρόπος ζωής

Η επαρκής ενυδάτωση, ο περιορισμός του αλκοόλ, η υγιεινή διατροφή, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και η τακτική γυμναστική μπορούν να μειώσουν την όψη της κυτταρίτιδας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, η ανάπτυξη μυϊκής μάζας που επιτυγχάνεται με τις προπονήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να «γεμίσει» ελαφρώς τις λακκούβες του δέρματος.

Κρέμες και άλλα τοπικά προϊόντα

Υπάρχουν διάφορες κρέμες και τζελ που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας, μεταξύ των οποίων προϊόντα που περιέχουν συστατικά όπως ρετινόλη και καφεΐνη.

Σύμφωνα με το Web MD, η ρετινόλη βοηθά να γίνει το δέρμα πιο παχύ και να αυξηθεί η παραγωγή κολλαγόνου, ενώ η καφεΐνη συμβάλλει στη διάσπαση του λίπους και στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι αυτά τα συστατικά μπορεί να βοηθούν στην κυτταρίτιδα, όμως τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα και συνήθως δεν διαρκούν πολύ εάν σταματήσετε να τα χρησιμοποιείτε.

Μασάζ

Τεχνικές όπως οι ειδικές μέθοδοι μασάζ είναι από τους παλαιότερους τρόπους αντιμετώπισης της κυτταρίτιδας. Συνήθως χρησιμοποιούν αναρρόφηση κενού ή κυλίνδρους για να γίνει μασάζ στο δέρμα και στο λίπος που βρίσκεται από κάτω. Ορισμένοι αναφέρουν θετικά αποτελέσματα, αλλά αυτά είναι μόνο προσωρινά.

Το Endermologie είναι μια πιο διαδεδομένη θεραπεία μασάζ για την κυτταρίτιδα, εγκεκριμένη από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). Χρησιμοποιεί συνδυασμό θετικής και αρνητικής πίεσης, καθώς και αναρρόφηση κενού, για να επανατοποθετήσει τα λιπώδη κύτταρα. Έρευνες δείχνουν ότι 15 συνεδρίες, δύο φορές την εβδομάδα, διάρκειας 35 με 40 λεπτών η καθεμία, μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την όψη της κυτταρίτιδας. Οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις αυτής της θεραπείας παραμένουν άγνωστες.

Θεραπεία με ακουστικά κύματα

Στη θεραπεία με ακουστικά κύματα, ο ειδικός περνά μια φορητή συσκευή πάνω από την περιοχή όπου υπάρχει κυτταρίτιδα, αφού πρώτα εφαρμόσει στο δέρμα ένα ειδικό τζελ. Η συσκευή στέλνει ηχητικά κύματα μέσα από το δέρμα, τα οποία βοηθούν στη διάσπαση της κυτταρίτιδας. Για να φανεί μείωση της κυτταρίτιδας, χρειάζονται αρκετές συνεδρίες.

Θεραπείες με λέιζερ

Οι θεραπείες φωτός και λέιζερ για την κυτταρίτιδα χρησιμοποιούν θερμότητα σε συγκεκριμένα σημεία του δέρματος. Με αυτόν τον τρόπο διεγείρουν την παραγωγή κολλαγόνου και βελτιώνουν την κυκλοφορία του αίματος. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι πάντα ίδια. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι κάποιες θεραπείες με λέιζερ μπορούν να βελτιώσουν την όψη της κυτταρίτιδας, όμως χρειάζονται αρκετές συνεδρίες και τα αποτελέσματα συνήθως δεν διαρκούν πολύ, κάτι που περιορίζει το όφελος.

Μία από τις πιο γνωστές θεραπείες με λέιζερ που έχει εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ είναι το Cellulaze. Αν ο γιατρός σας προτείνει αυτήν τη θεραπεία, αρχικά θα κάνει τοπική αναισθησία στην περιοχή. Στη συνέχεια, θα περάσει ένα λέιζερ κάτω από το δέρμα, ώστε να διασπάσει τις ταινίες που προκαλούν την όψη της κυτταρίτιδας. Η διαδικασία μπορεί επίσης να κάνει το δέρμα πιο παχύ, κάτι που βοηθά επιπλέον στη μείωση των βαθουλωμάτων. Το αποτέλεσμα μπορεί να διαρκέσει έως και έναν χρόνο ή και περισσότερο, ωστόσο χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Υποτομή

Η υποτομή είναι χειρουργική μέθοδος για την κυτταρίτιδα. Κατά τη διαδικασία, κόβονται οι ινώδεις ταινίες που συνδέουν το δέρμα με το λίπος, ώστε η επιφάνεια του δέρματος να γίνει πιο λεία.

Υπάρχουν διάφορες τεχνικές υποτομής. Η κλασική υποτομή γίνεται με βελόνα, ενώ υπάρχουν και νεότερες μέθοδοι, όπως η υποτομή με λέιζερ και η υποτομή με υποβοήθηση κενού, που στοχεύουν πιο συγκεκριμένα τα σημεία όπου εμφανίζεται η κυτταρίτιδα.