Ο ύπνος γύρω στις 7 ώρες και 18 λεπτά κάθε βράδυ μπορεί να είναι το σημείο στο οποίο ο οργανισμός εμφανίζει τον καλύτερο δείκτη που σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη, σύμφωνα με μεγάλη παρατηρητική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Open Diabetes Research & Care. Η αντίσταση στην ινσουλίνη θεωρείται πρόδρομη κατάσταση του διαβήτη τύπου 2.

Τα δεδομένα έδειξαν μια καμπύλη σε σχήμα ανεστραμμένου U: όταν ο ύπνος ήταν κάτω από τις 7 ώρες και 18 λεπτά, η αύξηση της διάρκειάς του συνδεόταν με καλύτερο δείκτη μεταβολισμού της γλυκόζης. Όταν όμως ο ύπνος ξεπερνούσε αυτό το σημείο, η μεγαλύτερη διάρκεια συνδεόταν με χειρότερο δείκτη.

Τα ευρήματα έδειξαν επίσης ότι ο επιπλέον ύπνος το Σαββατοκύριακο δεν είχε την ίδια συσχέτιση για όλους. Σε όσους κοιμούνταν λιγότερο από το ιδανικό όριο τις καθημερινές, 1 έως 2 επιπλέον ώρες ύπνου το Σαββατοκύριακο συνδέθηκαν με καλύτερο δείκτη. Αντίθετα, σε όσους κοιμούνταν ήδη πάνω από αυτό το όριο μέσα στην εβδομάδα, περισσότερες από 2 επιπλέον ώρες ύπνου το Σαββατοκύριακο συνδέθηκαν με χειρότερο μεταβολισμό της γλυκόζης.

Ο εκτιμώμενος ρυθμός διάθεσης γλυκόζης, γνωστός ως eGDR, θεωρείται αξιόπιστος έμμεσος δείκτης της αντίστασης στην ινσουλίνη, σύμφωνα με τους ερευνητές. Όσο χαμηλότερος είναι ο eGDR, για παράδειγμα κάτω από 6 έως 7 mg/kg/min, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος αντίστασης στην ινσουλίνη. Αντίθετα, όσο υψηλότερος είναι, για παράδειγμα πάνω από 10 mg/kg/min, τόσο χαμηλότερος είναι ο κίνδυνος.

Γι’ αυτό, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στη διάρκεια του ύπνου τις καθημερινές και τον eGDR, καθώς και το αν ο επιπλέον ύπνος το Σαββατοκύριακο επηρεάζει αυτή τη σχέση. Στόχος τους ήταν τα ευρήματα να βοηθήσουν στην κλινική πρακτική για τα άτομα με διαβήτη.

Αντίσταση στην ινσουλίνη: Ο ρόλος που παίζει ο ύπνος του Σαββατοκύριακου

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 23.475 άτομα, ηλικίας 20 έως 80 ετών, από διαδοχικά κύματα της National Health and Nutrition Examination Survey, NHANES, από το 2009 έως το 2023. Από αυτούς, 10.817 είχαν διαθέσιμα στοιχεία για τη διάρκεια του ύπνου το Σαββατοκύριακο.

Ο επιπλέον ύπνος το Σαββατοκύριακο χωρίστηκε σε κατηγορίες: καθόλου, έως 1 ώρα, 1 έως 2 ώρες και πάνω από 2 ώρες. Ο εκτιμώμενος ρυθμός διάθεσης γλυκόζης υπολογίστηκε με βάση έναν τύπο που περιλάμβανε την περίμετρο μέσης, τη γλυκόζη νηστείας και την αρτηριακή πίεση.

Ο μέσος εκτιμώμενος ρυθμός διάθεσης γλυκόζης των συμμετεχόντων ήταν 8,23, ενώ τις καθημερινές κοιμούνταν κατά μέσο όρο 7 ώρες και 30 λεπτά. Λίγο πάνω από 48% ανέφερε ότι κοιμόταν περισσότερο το Σαββατοκύριακο. Όσοι είχαν διαθέσιμα στοιχεία για τον ύπνο του Σαββατοκύριακου κοιμούνταν κατά μέσο όρο 8 ώρες.

Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε μια σχέση σε σχήμα ανεστραμμένου U ανάμεσα στη διάρκεια του ύπνου και τον εκτιμώμενος ρυθμός διάθεσης γλυκόζης, με ιδανικό σημείο τις 7 ώρες και 18 λεπτά.

Κάτω από αυτό το όριο, ο περισσότερος νυχτερινός ύπνος συνδεόταν με υψηλότερο eGDR. Πάνω από αυτό το όριο, ο περισσότερος νυχτερινός ύπνος συνδεόταν με χαμηλότερο eGDR, ιδίως στις γυναίκες και στα άτομα ηλικίας 40 έως 59 ετών.

Περαιτέρω στατιστική ανάλυση έδειξε ότι, για όσους κοιμούνταν λιγότερο από το ιδανικό όριο μέσα στην εβδομάδα, 1 έως 2 ώρες επιπλέον ύπνου το Σαββατοκύριακο συνδέονταν με υψηλότερο εκτιμώμενο ρυθμό διάθεσης γλυκόζης σε σύγκριση με όσους δεν κοιμούνταν περισσότερο το Σαββατοκύριακο.

Αντίθετα, για όσους κοιμούνταν περισσότερο από το ιδανικό όριο τις καθημερινές, πάνω από 2 ώρες επιπλέον ύπνου το Σαββατοκύριακο συνδέονταν με χαμηλότερο eGDR, ακόμη και αφού ελήφθησαν υπόψη παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως ο τρόπος ζωής, η εθνικότητα, η οικογενειακή κατάσταση και το μορφωτικό επίπεδο.

«Είναι σημαντικό ότι φαίνεται να υπάρχει αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στον ύπνο και τον μεταβολισμό. Για παράδειγμα, η κακή γλυκαιμική κατάσταση έχει συνδεθεί η ίδια με μεγαλύτερη πιθανότητα τόσο μικρής όσο και παρατεταμένης διάρκειας ύπνου, καθώς και με διαταραχές ύπνου», εξήγησαν οι ερευνητές.

«Αυτό δημιουργεί έναν πιθανό φαύλο κύκλο, κατά τον οποίο η μεταβολική απορρύθμιση διαταράσσει τα φυσιολογικά μοτίβα ύπνου και ο μη φυσιολογικός ύπνος που ακολουθεί, συμπεριλαμβανομένης της παρατεταμένης διάρκειας, επιδεινώνει ακόμη περισσότερο τη μεταβολική υγεία».

Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και, επομένως, δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Οι ερευνητές αναγνώρισαν επίσης ότι η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία που δήλωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες για τη διάρκεια του ύπνου τους. Επίσης, δεν μπορούσαν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο αντίστροφης αιτιότητας, δηλαδή ο διαταραγμένος μεταβολισμός της γλυκόζης να επηρεάζει τον ύπνο και όχι το αντίστροφο.

Ωστόσο, κατέληξαν: «Αυτά τα συσχετιστικά ευρήματα δείχνουν ότι τα πρότυπα ύπνου, ιδιαίτερα ο ύπνος αποκατάστασης το Σαββατοκύριακο, μπορεί να έχουν σημασία για τη μεταβολική ρύθμιση στον διαβήτη και θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη από τους επαγγελματίες υγείας κατά τη διαχείριση της φροντίδας των ασθενών».