Η παγκόσμια αύξηση των περιστατικών καρκίνου είναι εκρηκτική και σχεδόν οι μισοί θάνατοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, αν υπήρχαν πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα υγείας.
Τα νέα περιστατικά καρκίνου σε όλο τον κόσμο έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 1990, φτάνοντας τα 18,5 εκατομμύρια το 2023. Την ίδια περίοδο, οι ετήσιοι θάνατοι από καρκίνο αυξήθηκαν κατά 74% και ανήλθαν στα 10,4 εκατομμύρια, χωρίς να υπολογίζονται οι μη μελανωματικοί καρκίνοι του δέρματος. Πλέον, η πλειονότητα των περιστατικών αφορά χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Περισσότερο από 40% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως συνδέεται με 44 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η ανθυγιεινή διατροφή και το υψηλό σάκχαρο αίματος. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι ένα μεγάλο ποσοστό θανάτων θα μπορούσε να προληφθεί μέσω δοκιμασμένων παρεμβάσεων δημόσιας υγείας.
Στο μέλλον, οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα παγκόσμια περιστατικά καρκίνου θα αυξηθούν κατά 61% τα επόμενα 25 χρόνια, φτάνοντας τα 30,5 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις ετησίως έως το 2050. Οι θάνατοι από καρκίνο αναμένεται να αυξηθούν σχεδόν κατά 75% και να φτάσουν τα 18,6 εκατομμύρια τον χρόνο, κυρίως λόγω της αύξησης και της γήρανσης του παγκόσμιου πληθυσμού.
Αν και τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο, προσαρμοσμένα ως προς την ηλικία, έχουν μειωθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτή η πρόοδος δεν είναι καθολική. Σε πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, τόσο ο αριθμός των περιστατικών όσο και οι θάνατοι συνεχίζουν να αυξάνονται. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση αυτής της αυξανόμενης επιβάρυνσης απαιτεί πιο αποφασιστική δράση από κυβερνήσεις και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη βελτίωση της πρόσβασης σε αποτελεσματικές θεραπείες σε όλα τα επίπεδα.
Οι προβλέψεις προειδοποιούν για μια κλιμακούμενη κρίση
Μεταξύ 1990 και 2023, τα παγκόσμια περιστατικά και οι θάνατοι από καρκίνο αυξήθηκαν σημαντικά, παρά τις προόδους στη θεραπεία και τις προσπάθειες περιορισμού των παραγόντων κινδύνου. Χωρίς άμεση και επαρκώς χρηματοδοτούμενη δράση, οι ερευνητές εκτιμούν ότι έως το 2050, 30,5 εκατομμύρια άνθρωποι θα διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με καρκίνο και 18,6 εκατομμύρια θα χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο. Περισσότερα από τα μισά νέα περιστατικά και σχεδόν τα 2/3 των θανάτων αναμένεται να καταγράφονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet.
Αν και ο συνολικός αριθμός περιστατικών και θανάτων προβλέπεται να αυξηθεί αισθητά μεταξύ 2024 και 2050, τα ποσοστά εμφάνισης και θνησιμότητας, προσαρμοσμένα ως προς την ηλικία, δεν αναμένεται να αυξηθούν παγκοσμίως. Αυτό δείχνει ότι η επιβάρυνση θα προκύψει κυρίως από τις δημογραφικές αλλαγές και όχι από αύξηση του ατομικού κινδύνου.
Οι αποτρέψιμοι κίνδυνοι οδηγούν σε εκατομμύρια θανάτους
Η μελέτη εκτίμησε ότι το 42%, δηλαδή 4,3 εκατομμύρια από τους 10,4 εκατομμύρια θανάτους από καρκίνο το 2023, συνδέθηκαν με 44 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, γεγονός που αναδεικνύει το τεράστιο περιθώριο πρόληψης.
Οι συμπεριφορικοί παράγοντες κινδύνου ευθύνονταν για το μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων από καρκίνο σε όλες τις εισοδηματικές κατηγορίες. Το κάπνισμα μόνο του συνδέθηκε με το 21% των θανάτων παγκοσμίως και αποτέλεσε τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου σε όλες τις ομάδες εισοδήματος, με εξαίρεση τις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου ο μη ασφαλής σεξουαλικός τρόπος ζωής συνδέθηκε με το 12,5% των θανάτων.
Οι άνδρες είχαν υψηλότερο ποσοστό θανάτων από καρκίνους που σχετίζονται με τροποποιήσιμους κινδύνους σε σύγκριση με τις γυναίκες. Το 2023, το 46% των θανάτων από καρκίνο στους άνδρες συνδέθηκε με παράγοντες όπως το κάπνισμα, η ανθυγιεινή διατροφή, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, οι επαγγελματικοί κίνδυνοι και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Στις γυναίκες, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 36%, με βασικούς παράγοντες το κάπνισμα, τον μη ασφαλή σεξουαλικό τρόπο ζωής, την ανθυγιεινή διατροφή, την παχυσαρκία και το υψηλό σάκχαρο αίματος.
Η επικεφαλής συγγραφέας Lisa Force ανέφερε ότι ο καρκίνος παραμένει βασικός παράγοντας επιβάρυνσης της υγείας παγκοσμίως και ότι αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, με δυσανάλογη επίπτωση σε χώρες με περιορισμένους πόρους. Επισήμανε επίσης ότι, παρά την προφανή ανάγκη για δράση, οι πολιτικές ελέγχου του καρκίνου εξακολουθούν να υποτιμώνται σε παγκόσμιο επίπεδο και ότι η χρηματοδότηση παραμένει ανεπαρκής σε πολλές περιοχές.
