Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2024 εξέτασε πόσο συχνά έχουν οι άνθρωποι κενώσεις και συνέκρινε αυτά τα δεδομένα με δημογραφικά, γενετικά και στοιχεία υγείας. Τα πιο υγιή άτομα ανάμεσα στους 1.425 συμμετέχοντες ανέφεραν ότι πηγαίνουν στην τουαλέτα μία ή δύο φορές την ημέρα, μια «ιδανική ζώνη» συχνότητας κενώσεων.
Η πολύ συχνή ή πολύ αραιή κένωση συνδέθηκε με διαφορετικά υποκείμενα προβλήματα υγείας, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα του Institute for Systems Biology (ISB).
«Η μελέτη αυτή δείχνει πώς η συχνότητα των κενώσεων μπορεί να επηρεάζει όλα τα συστήματα του οργανισμού και πώς οι αποκλίσεις από τη φυσιολογική συχνότητα ενδέχεται να αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη χρόνιων νοσημάτων», δήλωσε ο μικροβιολόγος του ISB, Sean Gibbons, κύριος συγγραφέας της μελέτης. Τα ευρήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στον σχεδιασμό στρατηγικών διαχείρισης της συχνότητας των κενώσεων, ακόμη και σε υγιείς πληθυσμούς, ώστε να βελτιστοποιηθεί η υγεία και η ευεξία.
Η μελέτη εξέτασε τις συνήθειες τουαλέτας ατόμων που θεωρούνταν «γενικά υγιή», δηλαδή χωρίς ιστορικό νεφρικών ή γαστρεντερικών παθήσεων, όπως νεφρική νόσος, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή νόσος του Crohn.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν οι ίδιοι τη συχνότητα των κενώσεών τους και οι ερευνητές τους κατέταξαν σε τέσσερις κατηγορίες: δυσκοιλιότητα (μία ή δύο κενώσεις την εβδομάδα), χαμηλή φυσιολογική συχνότητα (τρεις έως έξι την εβδομάδα), υψηλή φυσιολογική συχνότητα (μία έως τρεις την ημέρα) και διάρροια (τέσσερις ή περισσότερες υδαρείς κενώσεις την ημέρα).
Οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης μεταβολίτες και βιοχημικές παραμέτρους στο αίμα των συμμετεχόντων, το γενετικό τους προφίλ, καθώς και τα μικρόβια του εντέρου που εντοπίστηκαν σε δείγματα κοπράνων. Εξέτασαν πιθανές συσχετίσεις μεταξύ της συχνότητας των κενώσεων και αυτών των δεικτών υγείας, καθώς και άλλων παραγόντων όπως η ηλικία και το φύλο.
Γενικά, όσοι ανέφεραν πιο αραιές κενώσεις ήταν συχνότερα γυναίκες, νεότερης ηλικίας και με χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος (BMI). Ωστόσο, ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, τα άτομα με δυσκοιλιότητα ή διάρροια εμφάνιζαν σαφείς ενδείξεις υποκείμενων προβλημάτων υγείας.
Βακτήρια που συνήθως βρίσκονται στο ανώτερο γαστρεντερικό σύστημα εντοπίστηκαν συχνότερα σε δείγματα κοπράνων ατόμων με διάρροια. Παράλληλα, τα δείγματα αίματός τους εμφάνιζαν βιοδείκτες που σχετίζονται με ηπατική βλάβη.
Από την άλλη πλευρά, στα δείγματα κοπράνων ατόμων με πιο αραιές κενώσεις βρέθηκαν αυξημένα επίπεδα βακτηρίων που σχετίζονται με τη ζύμωση πρωτεϊνών, μια γνωστή συνέπεια της δυσκοιλιότητας.
«Όταν τα κόπρανα παραμένουν για πολύ στο έντερο, τα μικρόβια εξαντλούν τις διαθέσιμες φυτικές ίνες», εξήγησε ο βιομηχανικός μηχανικός Johannes Johnson-Martinez από το ISB. Στη συνέχεια, το οικοσύστημα στρέφεται στη ζύμωση πρωτεϊνών, η οποία παράγει τοξίνες που μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Πράγματι, ορισμένα από αυτά τα υποπροϊόντα εντοπίστηκαν στο αίμα των συμμετεχόντων. Ιδιαίτερα αυξημένος ήταν ένας μεταβολίτης που ονομάζεται ινδοξυλοθειικό άλας (indoxyl sulfate), γνωστό προϊόν της ζύμωσης πρωτεϊνών που μπορεί να βλάψει τα νεφρά. Η ομάδα υποστηρίζει ότι τα ευρήματα αυτά αποτελούν πιθανή ένδειξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ της συχνότητας των κενώσεων και της συνολικής υγείας.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενθαρρυντικά νέα... μπορείτε να αλλάξετε τις συνήθειές σας και, κατ’ επέκταση, την υγεία σας. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το μικροβίωμα του εντέρου σας μπορεί να μεταβληθεί πιο γρήγορα απ’ όσο πιστεύαμε.
Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2025 από τη Γερμανία παρακολούθησε ανενεργούς ενήλικες που ξεκίνησαν προπόνηση ενδυνάμωσης δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα. Όσοι παρουσίασαν τη μεγαλύτερη βελτίωση στη δύναμη εμφάνισαν αλλαγές στη σύσταση των εντερικών βακτηρίων μέσα σε μόλις οκτώ εβδομάδες. Τέτοιες αλλαγές μπορεί να σας βοηθήσουν να μετακινηθείτε από την κατηγορία της δυσκοιλιότητας ή της διάρροιας σε ένα πιο υγιές εύρος κενώσεων.
Όσοι βρίσκονταν στην «ιδανική ζώνη» ανέφεραν ότι κατανάλωναν περισσότερες φυτικές ίνες, έπιναν περισσότερο νερό και ασκούνταν πιο συχνά. Τα δείγματα κοπράνων τους εμφάνιζαν επίσης υψηλά επίπεδα βακτηρίων που σχετίζονται με τη ζύμωση φυτικών ινών.
Μια κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε το 2025 από Αμερικανούς ερευνητές έδειξε ότι άτομα με υψηλά επίπεδα μικροβίων που παράγουν μεθάνιο στο έντερό τους είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη μετατροπή των φυτικών ινών σε λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου.
Αυτό υποδηλώνει ότι τόσο η ποσότητα των φυτικών ινών όσο και η σύνθεση του μικροβιώματος παίζουν σημαντικό ρόλο, εξηγώντας γιατί δύο άτομα που ακολουθούν την ίδια διατροφή μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα στην υγεία τους. Φυσικά, όλοι έχετε βρεθεί κάποια στιγμή στο ένα ή στο άλλο άκρο... είτε λόγω μιας γαστρεντερικής λοίμωξης είτε επειδή καταναλώσατε συγκεκριμένες τροφές.
Ωστόσο, η μελέτη αυτή επικεντρώνεται στις καθημερινές σας συνήθειες και δείχνει πως το δικό σας «φυσιολογικό» μπορεί να αποτελεί ένδειξη προβλημάτων υγείας που δεν έχετε αντιληφθεί.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports Medicine.
