Στην Ελλάδα όπου οι ελλείψεις στο ΕΣΥ αποτελούν καθημερινή είδηση, τα διεθνή δεδομένα έρχονται να αποκαλύψουν ένα πρωτοφανές παράδοξο. Παρότι η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ αυτών με τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα σύγχρονου απεικονιστικού εξοπλισμού στον κόσμο, την ίδια στιγμή δεν ξέρουμε να απαντήσουμε σε βασικά ερωτήματα για την αξιοποίηση των τομογράφων!
Τα δεδομένα φέρνει στο φως τη δημοσιότητας η πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF), «Policy Roadmaps for Acting Early on NCDs: Greece», που υπογράφουν για το Partnership for Health System Sustainability and Resilience (PHSSR) ο Κώστας Αθανασάκης, ο Γιάννης Αγοραστός και η κυρία Παναγιώτα Ναούμ από το Εργαστήριο Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας του Τμήματος Πολιτικών Δημόσιας Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και ο Ηλίας Κυριόπουλος από το London School of Economics and Political Science.
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα φιγουράρει στην 5η θέση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ στη διαθεσιμότητα προηγμένου διαγνωστικού εξοπλισμού, διαθέτοντας μια από τις υψηλότερες αναλογίες αξονικών και μαγνητικών τομογράφων ανά κάτοικο. Ωστόσο, πίσω από την υπεραφθονία των εκατομμυρίων ευρώ σε μηχανήματα, κρύβεται η απόλυτη διοικητική τρικυμία: παντελής έλλειψη στοιχείων για τους χρόνους αναμονής, ανεξέλεγκτη γεωγραφική ανισότητα στην πρόσβαση των ασθενών και μηδενική αξιολόγηση για το πώς (και αν) αξιοποιείται τελικά όλος αυτός ο τεχνολογικός πλούτος.
Τα κύρια σημεία της έρευνας για τους αξονικούς τομογράφους:
Υψηλή αναλογία διαθεσιμότητας (5η θέση στον ΟΟΣΑ)
Η Ελλάδα εμφανίζει πολύ υψηλή πυκνότητα προηγμένου διαγνωστικού εξοπλισμού σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού της.
Βάσει των στοιχείων του ΟΟΣΑ (2021), η χώρα κατατάσσεται στην 5η θέση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ στη διαθεσιμότητα:
- Αξονικών τομογράφων (CT scanners)
- Μαγνητικών τομογράφων (MRI units)
- Τομογράφων εκπομπής ποζιτρονίων (PET scanners)
Το παράδοξο της πρόσβασης και η έλλειψη δεδομένων
Παρά την αφθονία των μηχανημάτων στη χώρα, η έκθεση αναδεικνύει σημαντικά δομικά προβλήματα:
- Έλλειψη συστηματικής καταγραφής: Δεν καταγράφονται συστηματικά οι δείκτες χρήσης (utilisation rates), οι χρόνοι αναμονής για τις διαγνωστικές εξετάσεις, καθώς και η ακριβής περιφερειακή κατανομή του εξοπλισμού.
- Ανισότητες και υποχρησιμοποίηση: Αυτό το κενό στα δεδομένα ενδέχεται να αποκρύπτει γεωγραφικές ανισότητες στην πρόσβαση των πολιτών (π.χ. συγκέντρωση εξοπλισμού στα μεγάλα αστικά κέντρα ή στον ιδιωτικό τομέα έναντι της περιφέρειας και του δημόσιου συστήματος) καθώς και υπολειτουργία/υποχρησιμοποίηση μέρους του εξοπλισμού.
Απουσίας πλαισίου Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA)
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι στην Ελλάδα δεν υφίσταται θεσμοθετημένο πλαίσιο Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA) για ιατροτεχνολογικά προϊόντα και διαγνωστικές συσκευές (όπως οι αξονικοί τομογράφοι), παρά μόνο για τα φάρμακα.
Αποτέλεσμα είναι η υιοθέτηση και διαχείριση τέτοιου εξοπλισμού να γίνεται με κατακερματισμένο τρόπο, δημιουργώντας πιθανές ανεπάρκειες στον προγραμματισμό και στις δημόσιες δαπάνες υγείας.
