Η έκθεση στον ήλιο είναι αναπόφευκτο μέρος της καθημερινότητας, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο, η παρατεταμένη παραμονή κάτω από την υπεριώδη ακτινοβολία, είτε στην παραλία είτε κατά την ηλιοθεραπεία, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο δέρμα.

Το ηλιακό έγκαυμα, η πρόωρη γήρανση, οι ρυτίδες, οι πανάδες, η υπερμελάγχρωση και ο αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του δέρματος συνδέονται με τη βλάβη που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία στα κύτταρα του δέρματος.

Το αντηλιακό έχει κεντρικό ρόλο στην προστασία του δέρματος, καθώς μειώνει την ποσότητα της υπεριώδους ακτινοβολίας που το διαπερνά. Δεν μπλοκάρει όμως το 100% της ακτινοβολίας, ακόμη και όταν έχει υψηλό δείκτη προστασίας. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να μαυρίσετε ακόμα και όταν φοράτε αντηλιακό.

Το βασικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν το αντηλιακό επιτρέπει στο δέρμα να πάρει χρώμα, αλλά και τι σημαίνει αυτό το χρώμα για την υγεία του δέρματος. Η δερματολόγος Amy Kassouf εξήγησε στην Κλινική του Cleveland γιατί το δέρμα μπορεί να σκουρύνει ακόμα και με αντηλιακή προστασία, ποιος είναι ο ρόλος του SPF και γιατί το μαύρισμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ακίνδυνο.

Γιατί μαυρίζετε όταν χρησιμοποιείτε αντηλιακό;

Μαυρίζετε επειδή το αντηλιακό, ακόμα και όταν έχει τον υψηλότερο δείκτη αντηλιακής προστασίας (SPF), δεν μπορεί να μπλοκάρει όλη την υπεριώδη ακτινοβολία (UV).

Δύο τύποι υπεριώδους ακτινοβολίας μπορούν να επηρεάσουν το δέρμα σας: η UVA και η UVB.

Ακτίνες UVA

Οι ακτίνες UVA διεισδύουν βαθιά στο δέρμα σας. Αυτές είναι οι ακτίνες που προκαλούν το μαύρισμα. Μπορούν όμως να προκαλέσουν και έγκαυμα. Η βλάβη από τις ακτίνες UVA μπορεί να οδηγήσει σε:

Βασικοκυτταρικά και ακανθοκυτταρικά καρκινώματα

• Φακίδες
• Υπερμελάγχρωση
• Μέλασμα και μέλασμα στο άνω χείλος
• Πρόωρη γήρανση του δέρματος λόγω ήλιου, δηλαδή φωτογήρανση
• Καρκίνο του δέρματος
• Ηλιακές κηλίδες και κηλίδες ηλικίας

Ακτίνες UVB

Οι ακτίνες UVB επηρεάζουν κυρίως την επιφανειακή στιβάδα του δέρματος, την επιδερμίδα. Αυτές είναι οι ακτίνες που προκαλούν το ηλιακό έγκαυμα. Οι ακτίνες UVB αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο για καρκίνους του δέρματος, όπως το μελάνωμα.

Το αντηλιακό αποτρέπει το μαύρισμα;

Ο δείκτης αντηλιακής προστασίας SPF που αναγράφεται πάνω στη συσκευασία ενός αντηλιακού δείχνει πόσος χρόνος χρειάζεται για να προκαλέσουν οι ακτίνες UVB, και μόνο οι ακτίνες UVB, ηλιακό έγκαυμα όταν φοράτε αντηλιακό, σε σύγκριση με το να μη φοράτε.

Για παράδειγμα, ένα αντηλιακό με SPF 30 μπλοκάρει περίπου το 97% των ακτίνων UVB του ήλιου. Αυτό σημαίνει ότι, με αυτό το επίπεδο αντηλιακής προστασίας, το δέρμα σας θα πρέπει θεωρητικά να χρειαστεί 30 φορές περισσότερο χρόνο για να καεί σε σχέση με το αν δεν φορούσατε αντηλιακό.

Φυσικά, αυτό ισχύει με την προϋπόθεση ότι εφαρμόζετε αρκετή ποσότητα αντηλιακού, κάτι που συχνά δεν γίνεται. Προϋποθέτει επίσης ότι καλύπτετε όλες τις περιοχές, ενώ ορισμένα σημεία του σώματος συχνά παραλείπονται. Και, βέβαια, ότι το ανανεώνετε συχνά, κάτι που επίσης δεν γίνεται πάντα σωστά.

Μόνο τα αντηλιακά ευρέος φάσματος προστατεύουν τόσο από τις ακτίνες UVB, που προκαλούν ηλιακά εγκαύματα, όσο και από τις ακτίνες UVA, που προκαλούν μαύρισμα. Όσο υψηλότερο είναι το SPF σε ένα αντηλιακό ευρέος φάσματος, τόσο μεγαλύτερη είναι η προστασία από τις ακτίνες UVA και UVB.

Ακόμα όμως κι αν εφαρμόζετε το αντηλιακό άψογα, ορισμένες ακτίνες εξακολουθούν να επηρεάζουν το δέρμα σας. «Θα μαυρίσετε ή θα καείτε ακόμα και με αντηλιακό», ανέφερε η Kassouf. «Απλώς η βλάβη στο δέρμα συμβαίνει πιο αργά».

Είναι κακό το μαύρισμα για το δέρμα σας ακόμα κι αν χρησιμοποιείτε αντηλιακό;

Ναι. Ανεξάρτητα από το αν φοράτε αντηλιακό, το μαύρισμα από τον ήλιο είναι ένδειξη βλάβης στο δέρμα. Και αυτή η βλάβη είναι μόνιμη.

«Όταν εκθέτετε το δέρμα σας στον ήλιο, τα μελανοκύτταρα στο σώμα σας παράγουν περισσότερη μελανίνη, μια χρωστική ουσία που υπάρχει στο δέρμα, τα μαλλιά και τα μάτια, για να προστατεύσουν το δέρμα από το έγκαυμα», εξήγησε η Kassouf. «Αυτή η αύξηση της μελανίνης κάνει το δέρμα να σκουραίνει και να μαυρίζει».

Χρειάζεται να χρησιμοποιείτε αντηλιακό ακόμα και εάν έχετε ήδη μαυρίσει;

Ναι. Ακόμα κι αν έχετε ήδη μαυρίσει, θα πρέπει να φοράτε αντηλιακό κάθε φορά που εκτίθεστε σε υπεριώδη ακτινοβολία, επειδή εξακολουθείτε να μπορείτε να δεχθείτε υπερβολική UV ακτινοβολία και να πάθετε ηλιακό έγκαυμα.

Επιπλέον, ορισμένα φάρμακα μπορούν να κάνουν το δέρμα σας πιο ευαίσθητο στις ακτίνες του ήλιου.

Η καθημερινή εφαρμογή αντηλιακού στο πρόσωπό σας αλλά και στα εκτεθειμένα σημεία του σώματός σας, είτε πηγαίνετε στην παραλία είτε στο γραφείο, είναι ο καλύτερος τρόπος να μειώσετε τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, ηλιακού εγκαύματος και ρυτίδων. Ο κανόνας αυτός ισχύει εξίσου και για τα άτομα με σκουρόχρωμη επιδερμίδα, καθώς μπορούν επίσης να εμφανίσουν τις βλαβερές συνέπειες της UV ακτινοβολίας, όπως καρκίνο του δέρματος και υπερμελάγχρωση.

Οι δύο βασικοί τύποι αντηλιακού, τα αντηλιακά με φυσικά φίλτρα και τα αντηλιακά με χημικά φίλτρα, προστατεύουν το δέρμα σας με ελαφρώς διαφορετικό τρόπο:

• Τα αντηλιακά με φυσικά φίλτρα δημιουργούν έναν φυσικό φραγμό, ώστε οι ακτίνες UV να μην μπορούν να διεισδύσουν στο δέρμα σας.
• Τα αντηλιακά με χημικά φίλτρα περιέχουν ουσίες που εμποδίζουν τις ακτίνες UV να διεισδύσουν βαθιά στο δέρμα σας.

Η χρήση αντηλιακού μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη βιταμίνης D;

Όχι. Σχετική ανασκόπηση μελετών δεν βρήκε σύνδεση ανάμεσα στη χρήση αντηλιακού και την έλλειψη βιταμίνης D, κάτι που είναι θετικό. Το σώμα σας χρειάζεται τη βιταμίνη D για γερά οστά και υγιές ανοσοποιητικό σύστημα.

Το σώμα παράγει βιταμίνη D απορροφώντας ακτίνες UVB, οι οποίες, όπως αναφέρθηκε, εξακολουθούν να περνούν ακόμα και όταν φοράτε αντηλιακό. Δεν χρειάζεται να αφήσετε να περάσει περισσότερη ακτινοβολία παραλείποντας το αντηλιακό.

Αν ανησυχείτε για έλλειψη βιταμίνης D, οι τροφές και τα συμπληρώματα είναι ασφαλέστεροι τρόποι να λάβετε αυτό το θρεπτικό συστατικό, χωρίς να εκθέτετε τον εαυτό σας στον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, ανέφερε η Kassouf.

Προστατεύστε το δέρμα σας από τον ήλιο

Για να προλάβετε το μαύρισμα και τα ηλιακά εγκαύματα, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα όταν εφαρμόζετε αντηλιακό:

• Επιλέξτε αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF τουλάχιστον 30.
• Εφαρμόστε δύο κουταλιές της σούπας αντηλιακό, δηλαδή ποσότητα περίπου ίση με ένα ποτήρι για σφηνάκι, 30 λεπτά πριν βγείτε έξω.
• Ανανεώνετε την ίδια ποσότητα αντηλιακού κάθε δύο ώρες ή συχνότερα αν βρίσκεστε μέσα ή κοντά στο νερό, αν κάνετε υπαίθρια αθλήματα ή αν ιδρώνετε πολύ.
• Οι παρακάτω συμβουλές μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου βλάβης από τον ήλιο:
• Περιορίστε τον χρόνο σε εξωτερικούς χώρους από τις 10 π.μ. έως τις 3 μ.μ., όταν οι ακτίνες UV είναι ισχυρότερες.
• Αναζητήστε σκιά κάτω από ομπρέλα θαλάσσης, σκέπαστρο ή δέντρο.
• Φοράτε ρούχα με αντηλιακή προστασία, καπέλα με φαρδύ γείσο και γυαλιά ηλίου.

Ο ασφαλέστερος τρόπος εάν θέλετε μαυρισμένο δέρμα

Μπορεί να σας αρέσει η εικόνα του δέρματός σας όταν σκουραίνει, όμως δεν υπάρχει ασφαλές ή υγιές μαύρισμα από την έκθεση στον ήλιο.

«Αν θέλετε πραγματικά να δείχνετε μαυρισμένοι, δοκιμάστε προϊόντα αυτομαυρίσματος», συμβούλευσε η Kassouf.

Τα spray tan είναι άλλη μία επιλογή, αν και οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στο δέρμα ή αλλεργικές αντιδράσεις. Είναι επίσης σημαντικό να μην εισπνέετε τις χημικές ουσίες κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.

Ό,τι κι αν κάνετε, αποφύγετε τα solarium, τα οποία σας εκθέτουν σε 10 φορές περισσότερες ακτίνες UVA από τον ήλιο. Πείτε επίσης όχι στα χάπια μαυρίσματος και στα ρινικά σπρέι μαυρίσματος, καθώς μπορεί να ενέχουν σημαντικούς κινδύνους για την υγεία.