Το εγκεφαλικό είναι μια σοβαρή κατάσταση που συμβαίνει όταν η αιμάτωση του εγκεφάλου διαταράσσεται, με αποτέλεσμα τα εγκεφαλικά κύτταρα να μην λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.

Οι δύο βασικές κατηγορίες είναι το ισχαιμικό και το αιμορραγικό εγκεφαλικό. Στο ισχαιμικό εγκεφαλικό, η παροχή αίματος προς τον εγκέφαλο περιορίζεται ή διακόπτεται, συνήθως λόγω θρόμβου. Στο αιμορραγικό εγκεφαλικό, υπάρχει αιμορραγία μέσα ή γύρω από τον εγκέφαλο.

Το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο μοιάζει με εγκεφαλικό, αλλά προκαλείται από προσωρινή απόφραξη της ροής του αίματος προς τον εγκέφαλο και θεωρείται σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι.

Το εγκεφαλικό είναι η τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου και αναπηρίας στον πλανήτη, σύμφωνα με τον World Stroke Organization, στοιχίζοντας περίπου 7 εκατ. ζωές κάθε χρόνο. Τα καλά νέα, ωστόσο, όπως αναφέρει το American Stroke Association, είναι ότι περίπου το 80% των περιστατικών θα μπορούσε να προληφθεί.

Ορισμένες πρόσφατες μελέτες εξέτασαν διαφορετικούς παράγοντες που μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού. Δείτε παρακάτω ποιοι είναι αυτοί.

Η διατροφή που μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού

Μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Neurology Open Access το Φεβρουάριο του 2026, εξέτασε τα πιθανά οφέλη της μεσογειακής διατροφής στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού στις γυναίκες.

Στο πλαίσιο της έρευνας, οι 105.614 συμμετέχουσες απάντησαν σε ερωτήσεις για τις διατροφικές τους συνήθειες και στη συνέχεια έλαβαν βαθμολογία μεσογειακής διατροφής. Όσο υψηλότερη ήταν η βαθμολογία, τόσο περισσότερο πλησίαζε η διατροφή τους το πρότυπο της μεσογειακής διατροφής.

Η έρευνα διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν τη μεσογειακή διατροφή ή ένα παρόμοιο διατροφικό πρότυπο είχαν μειωμένο κίνδυνο ισχαιμικού και αιμορραγικού εγκεφαλικού.

Η υπέρταση, δηλαδή η υψηλή αρτηριακή πίεση, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό. Ωστόσο, η διατροφή μπορεί επίσης να επηρεάσει σημαντικά την αρτηριακή πίεση, καθώς ορισμένα διατροφικά πρότυπα ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωσή της και, κατ’ επέκταση, στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού.

Αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα, η μελέτη δείχνει ότι μια διατροφή με έμφαση στις φυτικές τροφές, στα φρέσκα φρούτα, στα λαχανικά και στα υγιεινά λιπαρά μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού.

«Η έμφαση στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, στα ψάρια πλούσια σε ωμέγα 3, στα φρούτα, στα λαχανικά, στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους υποστηρίζει τη λειτουργία του ενδοθηλίου, βελτιώνει την ποιότητα της χοληστερίνης και βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου στο αίμα και της φλεγμονής», ανέφερε η Michelle Routhenstein, διαιτολόγος, η οποία μίλησε στο Medical News Today και δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Τα εμβόλια που συνδέονται με μειωμένο ρίσκο εγκεφαλικού

Πρόσφατη μελέτη, τα ευρήματα της οποίας παρουσιάστηκαν στο ετήσιο επιστημονικό συνέδριο του American College of Cardiology τον Μάρτιο του 2026, εξέτασε την επίδραση του εμβολίου για τον έρπητα ζωστήρα στην καρδιακή υγεία.

Η μελέτη περιέλαβε 275.304 άτομα που είχαν κάνει το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα και 275.304 άτομα που δεν το είχαν κάνει. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν εμβολιαστεί είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν σοβαρά ανεπιθύμητα καρδιακά συμβάντα.

Ωστόσο, επειδή η μελέτη ήταν παρατηρητική, δεν μπορεί να αποδείξει άμεσα σχέση αιτίας και αποτελέσματος, δηλαδή ότι το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα προσφέρει πράγματι αυτά τα οφέλη. Επιπλέον, τα ευρήματα δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό μετά από αξιολόγηση από ομότιμους.

«Συνιστούμε ήδη σε όλους τους ενήλικες 50 ετών και άνω να κάνουν το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα. Η μελέτη αυτή ενισχύει περαιτέρω αυτή τη σύσταση, ιδιαίτερα για ασθενείς με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο», εξήγησε στο Medical News Today ο Cheng Han Chen, επεμβατικός καρδιολόγος και ιατρικός διευθυντής του Structural Heart Program στο MemorialCare Saddleback Medical Center.

Το φάρμακο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο δεύτερου εγκεφαλικού

Το δευτερογενές ή υποτροπιάζον εγκεφαλικό είναι το εγκεφαλικό που συμβαίνει σε άτομο που έχει ήδη περάσει εγκεφαλικό. Αν και δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για την Ελλάδα, περίπου 1 στα 4 εγκεφαλικά στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε χρόνο είναι δευτερογενή ισχαιμικά εγκεφαλικά.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine τον Απρίλιο του 2026 δείχνει ότι το asundexian, ένα από του στόματος αντιπηκτικό, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου δεύτερου εγκεφαλικού σε άτομα που έχουν περάσει μη καρδιομεταβολικό ισχαιμικό εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο υψηλού κινδύνου. Ο όρος «μη καρδιομεταβολικό» σημαίνει ότι ο θρόμβος αίματος ή η απόφραξη σχηματίστηκε έξω από την καρδιά.

Το asundexian δρα αναστέλλοντας τον ενεργοποιημένο παράγοντα πήξης XIa. Πρόκειται για μια πρωτεΐνη που παίζει ρόλο στον σχηματισμό θρόμβων. Η αναστολή της δράσης του παράγοντα XIa μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του σχηματισμού θρόμβων, μειώνοντας πιθανώς τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

«Για περίπου 50 χρόνια, η βασική επιλογή για την πρόληψη δεύτερου εγκεφαλικού ήταν η μονοθεραπεία με ασπιρίνη. Αυτό αποτελεί την πρώτη σημαντική βελτίωση για τα περισσότερα ισχαιμικά εγκεφαλικά, πέρα από τη βραχυπρόθεσμη χρήση διπλής αντιαιμοπεταλιακής θεραπείας», εξήγησε ο Ashkan Shoamanesh, επικεφαλής της μελέτης και ανώτερος επιστήμονας στο Population Health Research Institute.