Κατά τη διάρκεια του τελευταίου καύσωνα στη Γαλλία, περισσότεροι από 70 άνθρωποι πέθαναν από πνιγμό, καθώς πολλοί αναζήτησαν ανακούφιση από την ακραία ζέστη.

Το να πηδήξετε σε μια λίμνη ή σε ένα ποτάμι μπορεί να φαίνεται ο ιδανικός τρόπος για να δροσιστείτε κατά τη διάρκεια καύσωνα. Ωστόσο, ακόμη κι όταν ο αέρας είναι ζεστός, το νερό μπορεί να είναι αρκετά κρύο ώστε να προκαλέσει μια επικίνδυνη σωματική αντίδραση, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο πνιγμού.

Γιατί η βουτιά σε κρύο νερό μπορεί να είναι επικίνδυνη

Οι λίμνες και τα ποτάμια συχνά παραμένουν κρύα κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, επειδή ο αέρας ζεσταίνεται πιο γρήγορα από το νερό. Την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, η θερμοκρασία του νερού μπορεί να παραμένει χαμηλή ακόμη και ύστερα από αρκετές ημέρες ζέστης.

«Ας πούμε ότι πηγαίνω στη λίμνη τέλη Μαΐου και ξανά στις αρχές Σεπτεμβρίου. Μπορεί η θερμοκρασία του αέρα να είναι ίδια, αλλά η θερμοκρασία του νερού είναι πολύ υψηλότερη το Σεπτέμβριο, επειδή το νερό ζεσταινόταν τους τελευταίους 3 μήνες», εξήγησε στο Verywell ο Zachary Schlader, αναπληρωτής καθηγητής κινησιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Indiana University στο Bloomington.

Αυτή η διαφορά θερμοκρασίας μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Η ξαφνική είσοδος σε κρύο νερό μπορεί να προκαλέσει την «αντίδραση ψυχρού σοκ» του οργανισμού, προκαλώντας ακούσια εισπνοή, γρήγορη αναπνοή ή ακόμη και καρδιακά προβλήματα. Σύμφωνα με τη Royal National Lifeboat Institution, η είσοδος σε νερό κάτω από τους 15 βαθμούς Κελσίου μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την αναπνοή και την ικανότητα κίνησης, ενώ η αμερικανική National Weather Service αναφέρει ότι η ακούσια εισπνοή και η γρήγορη αναπνοή μπορούν να προκληθούν ακόμη και σε νερό έως περίπου 25 βαθμούς Κελσίου, ειδικά όταν η βύθιση είναι ξαφνική.

Η απότομη εισπνοή μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να εισπνεύσουν νερό αμέσως.

«Όλοι το έχουμε ζήσει, όταν μπαίνετε σε αυτό που περιμένετε ότι θα είναι ένα ζεστό ντους και τελικά είναι κρύο. Πετάγεστε και παίρνετε απότομα ανάσα. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που τείνει να συμβαίνει, και αυτή η αντίδραση έχει συσχετιστεί με πνιγμό σε εξαιρετικά κρύο νερό», τόνισε ο Schlader.

Είναι πιθανό να πνιγείτε μέσα σε λίγα λεπτά μετά τη βουτιά σε κρύο νερό. Ο κίνδυνος δεν είναι απλώς η παραμονή σε κρύο νερό, αλλά η αντίδραση του οργανισμού στην ξαφνική αλλαγή θερμοκρασίας.

Αν και μπορεί να εμφανίσετε ψυχρό σοκ σε μια πισίνα, αυτές οι περιπτώσεις συνήθως δεν είναι τόσο επικίνδυνες, επειδή οι περισσότερες πισίνες διατηρούνται πάνω από τους 25 βαθμούς Κελσίου.

Η αφυδάτωση μπορεί να αυξήσει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο

Κατά τη διάρκεια καύσωνα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παραμένετε ενυδατωμένοι. Πίνετε άφθονο νερό και περιορίστε το αλκοόλ, καθώς και τα ζαχαρούχα ή πολύ καφεϊνούχα ροφήματα, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην αφυδάτωση.

Όταν είστε αφυδατωμένοι, ο όγκος του αίματός σας μειώνεται και η καρδιά σας πρέπει να δουλέψει πιο έντονα για να διατηρήσει την αρτηριακή πίεση.

«Δεδομένου ότι το ψυχρό σοκ επηρεάζει κυρίως το καρδιαγγειακό και το κεντρικό νευρικό σύστημα, η αφυδάτωση τη στιγμή που πηδάτε στο νερό θα μπορούσε δυνητικά να ενισχύσει τον κίνδυνο», ανέφερε ο Ryan Marino, γιατρός επειγόντων περιστατικών και αναπληρωτής καθηγητής επείγουσας ιατρικής και ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Case Western Reserve University.

Τα άτομα με κυκλοφορικά ή καρδιακά προβλήματα θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν να βουτούν απότομα στο νερό για αυτόν τον λόγο.

«Οι νεότεροι άνθρωποι, πιθανώς με ισχυρότερη καρδιαγγειακή υποστήριξη, θα πρέπει να έχουν μικρότερη προδιάθεση για κάτι τέτοιο, αλλά, όπως μπορούμε να δούμε, είναι πολύ εύκολο να συμβεί. Μπορεί να συμβεί πολύ ξαφνικά και είναι μια εντελώς ακούσια αντίδραση του οργανισμού», δήλωσε ο Marino.

Τι ισχύει για τις βουτιές στη θάλασσα – Ποιος είναι ο κίνδυνος στην Ελλάδα

Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στις λίμνες και τα ποτάμια. Η αντίδραση ψυχρού σοκ μπορεί να εμφανιστεί και στη θάλασσα, όταν η είσοδος στο νερό γίνεται απότομα και η θερμοκρασία του νερού είναι αρκετά χαμηλή.

Για την χώρα μας, αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος στις ελληνικές ακτές είναι συνήθως χαμηλότερος μέσα στο καλοκαίρι σε σχέση με πιο ψυχρές χώρες, επειδή η θάλασσα στο Αιγαίο, στο Ιόνιο και στη νότια Ελλάδα θερμαίνεται σημαντικά τους θερινούς μήνες.

Στην πράξη, η απότομη βουτιά στη θάλασσα μπορεί να είναι πιο επικίνδυνη όταν γίνεται μετά από πολύωρη έκθεση στον ήλιο, έντονη ζέστη, αφυδάτωση ή κατανάλωση αλκοόλ, αλλά και όταν το νερό είναι τοπικά πιο κρύο, για παράδειγμα σε βαθιά νερά, σε περιοχές με ρεύματα, σε βόρειες ακτές, σε σημεία με ανέμους ή νωρίς στην αρχή της σεζόν. Σπάνια, η ξαφνική αλλαγή θερμοκρασίας μπορεί να προκαλέσει απότομη εισπνοή, ταχυκαρδία και απώλεια ελέγχου της αναπνοής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην Ελλάδα, περίπου 360 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους στο υδάτινο περιβάλλον, με τη συντριπτική πλειονότητα των πνιγμών να συμβαίνει στη θάλασσα, με 8 στους 10 να οφείλονται σε πνιγμό.

Ο κίνδυνος μπορεί να είναι πιο έντονος στα ελληνικά ποτάμια, ιδίως σε ορεινές περιοχές, φαράγγια και σημεία κοντά σε πηγές. Εκεί το νερό μπορεί να παραμένει πολύ κρύο ακόμη και το καλοκαίρι, επειδή τροφοδοτείται από πηγές, κινείται γρήγορα και συχνά βρίσκεται σε σκιερά ή βαθιά σημεία. Ενδεικτικά, για τον Βοϊδομάτη έχουν αναφερθεί πολύ χαμηλές θερμοκρασίες νερού ακόμη και τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ μετρήσεις από σταθμό στον Βοϊδομάτη, με πηγή το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, εμφανίζουν θερμοκρασία νερού περίπου 12,7 βαθμούς Κελσίου στο συγκεκριμένο σημείο και χρόνο μέτρησης.

Γι’ αυτό, είτε πρόκειται για θάλασσα είτε για ποτάμι, η ασφαλέστερη πρακτική είναι η σταδιακή είσοδος στο νερό. Βρέξτε πρώτα τα πόδια, τους καρπούς και τον αυχένα, αποφύγετε τις απότομες βουτιές όταν είστε υπερθερμασμένοι και κρατήστε το κεφάλι σας έξω από το νερό τα πρώτα δευτερόλεπτα, μέχρι να ελέγξετε την αναπνοή σας.