Με την κλιματική αλλαγή να προκαλεί όλο και πιο συχνά φαινόμενα καύσωνα είναι σημαντικό να εστιάσουμε στις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών στον εγκέφαλο.
Η υπερβολική ζέστη επηρεάζει αρνητικά την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε, να παίρνουμε αποφάσεις και να παραμένουμε ήρεμοι. Προκαλεί συμπτώματα όπως θόλωση του εγκεφάλου, σύγχυση, κόπωση, προβλήματα μνήμης και δυσκολία συγκέντρωσης. Μπορεί να οδηγήσει σε παρορμητικότητα και αυξημένη συμπεριφορά ανάληψης κινδύνου. Επίσης, έχει επιπτώσεις στα συναισθήματα, όπως ευερεθιστότητα, κατάθλιψη, άγχος και στρες.
Πολυάριθμες μελέτες έχουν μετρήσει τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών στην γνωστική απόδοση. Μια μελέτη στη Σαγκάη διαπίστωσε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας σε ένα γραφείο οδήγησε σε μετρήσιμη μείωση των βαθμολογιών σε τεστ για εργασίες όπως η πληκτρολόγηση και η βασική αριθμητική.
Μια αμερικανική μελέτη σε φοιτητές διαπίστωσε ότι εκτός από τη λήψη χαμηλότερων βαθμολογιών σε τεστ, οι φοιτητές που κοιμόντουσαν σε κοιτώνες με υψηλές θερμοκρασίες τη νύχτα, είχαν επίσης πιο αργούς χρόνους απόκρισης σε σύγκριση με τους φοιτητές σε κοιτώνες με ελεγχόμενο κλίμα και μέση θερμοκρασία στους 21°C.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν συχνότερα τις γνωστικές λειτουργίες όπως η διαρκής προσοχή, η μνήμη εργασίας (να θυμόμαστε σύντομες πληροφορίες ή διαδικασίες), ο έλεγχος της αντίδρασης (αντίσταση σε παρορμήσεις όπως ο έλεγχος του τηλεφώνου σας) και η λήψη αποφάσεων. Αυτά τα συμπτώματα οφείλονται εν μέρει στην ενασχόληση του εγκεφάλου με τη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος και εν μέρει σε άλλα ζητήματα.
Οι υψηλές θερμοκρασίες δυσχεραίνουν επίσης τον ύπνο. Ο εγκέφαλος απαιτεί πτώση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος για βαθύ και αναζωογονητικό ύπνο. Όσο ένα κύμα καύσωνα επιμένει και οι άνθρωποι κοιμούνται άσχημα, αυτό προκαλεί στέρηση ύπνου, η οποία οδηγεί σε θόλωση του εγκεφάλου.
Μια αυστραλιανή μελέτη με έδρα την Ινδονησία διαπίστωσε ότι τις νύχτες με θερμοκρασία άνω των 22°C οι άνθρωποι είχαν μία πιο παράλογη και παρορμητική συμπεριφορά και μάλιστα συχνά οδηγούνταν σε κακές οικονομικές αποφάσεις. Οι ηλικιωμένοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις επιπτώσεις της μειωμένης ποιότητας ύπνου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε προκλήσεις με τη μνήμη και τον χωρικό προσανατολισμό.
Οι νέοι είναι επίσης ευάλωτοι, επειδή οι εγκέφαλοι τους βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη. Συναισθηματικά, οι απογοητεύσεις που βιώνουν οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος και κατάθλιψη. Υπάρχει ακόμη και μια εκδοχή εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής (SAD) για τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες, η οποία πιστεύεται ότι σχετίζεται με τη ζέστη και την υγρασία. Προκαλεί επίσης κατάθλιψη, και άλλα συμπτώματα όπως μειωμένα επίπεδα μελατονίνης, απώλεια βάρους, απώλεια όρεξης και αϋπνία.
