Όσο και αν προσπαθούμε να ακολουθήσουμε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής, μερικές φορές καταφεύγουμε σε επεξεργασμένα τρόφιμα. Αν και η περιστασιακή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων δεν είναι ικανή να μας προκαλέσει προβλήματα υγείας, ωστόσο θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί γιατί αυτού του είδους τα τρόφιμα είναι εθιστικά.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν – σύμφωνα με το Healthline - μελέτησαν τη διατροφική συμπεριφορά σε σημείο εθισμού σε 518 άτομα. Ως σημείο αναφοράς χρησιμοποίησαν την Κλίμακα Εθισμού στο Φαγητό του Yale (YFAS). Πρόκειται για το εργαλείο που χρησιμοποιείται συχνότερα για την αξιολόγηση του εθισμού στο φαγητό.

Σε όλους τους συμμετέχοντες δόθηκε μια λίστα με 35 τρόφιμα, τόσο επεξεργασμένα όσο και μη επεξεργασμένα. Οι συμμετέχοντες βαθμολόγησαν την πιθανότητα να αντιμετωπίσουν προβλήματα με καθένα από τα 35 τρόφιμα, σε μια κλίμακα από το 1 (καθόλου εθιστικό) έως το 7 (εξαιρετικά εθιστικό).

Στη συγκεκριμένη μελέτη, ποσοστό 7–10% των συμμετεχόντων διαγνώστηκε με πλήρως εκδηλωμένο εθισμό στο φαγητό. Επιπλέον, το 92% των συμμετεχόντων παρουσίασε διατροφική συμπεριφορά που προσομοιάζει με τον εθισμό απέναντι σε ορισμένα τρόφιμα. Είχαν επανειλημμένα την επιθυμία να σταματήσουν να τα καταναλώνουν, αλλά δεν μπορούσαν να το κάνουν.

Τα παρακάτω αποτελέσματα παρουσιάζουν αναλυτικά ποια τρόφιμα ήταν τα πιο εθιστικά και ποια τα λιγότερο εθιστικά.

Οι 18 τροφές που προκαλούν τον μεγαλύτερο εθισμό

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι περισσότερες από τις τροφές που αξιολογήθηκαν ως εθιστικές ήταν επεξεργασμένες. Αυτές οι τροφές είχαν συνήθως υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή λιπαρά — ή και στα δύο.

Ο αριθμός δίπλα σε κάθε τροφή αντιστοιχεί στη μέση βαθμολογία που δόθηκε στην προαναφερθείσα μελέτη, σε κλίμακα από το 1 (καθόλου εθιστικό) έως το 7 (εξαιρετικά εθιστικό).

- πίτσα (4,01)
- σοκολάτα (3,73)
- πατατάκια (3,73)
- μπισκότα (3,71)
- παγωτό (3,68)
- τηγανητές πατάτες (3,60)
- cheeseburger (3,51)
- αναψυκτικό (όχι διαίτης) (3,29)
- κέικ (3,26)
- τυρί (3,22)
- μπέικον (3,03)
- τηγανητό κοτόπουλο (2,97)
- ψωμάκια (απλά) (2,73)
- ποπ κορν (με βούτυρο) (2,64)
- δημητριακά πρωινού (2,59)
- ζελεδάκια (2,57)
- μπριζόλα (2,54)
- μάφιν (2,50)

Τι καθιστά το ανθυγιεινό φαγητό (junk food) εθιστικό

Η συμπεριφορά κατανάλωσης τροφής που προσομοιάζει με εθισμό περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από την απλή έλλειψη θέλησης, καθώς υπάρχουν βιοχημικοί λόγοι για τους οποίους ορισμένοι άνθρωποι χάνουν τον έλεγχο της κατανάλωσής τους, όπως γράφει το Healthline.

Αυτή η συμπεριφορά έχει συνδεθεί επανειλημμένα με τα επεξεργασμένα τρόφιμα, και ιδιαίτερα με εκείνα που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετη ζάχαρη ή/και λιπαρά. Τα επεξεργασμένα τρόφιμα είναι συνήθως σχεδιασμένα έτσι ώστε να είναι εξαιρετικά γευστικά και ελκυστικά στον ουρανίσκο.

Περιέχουν επίσης μεγάλες ποσότητες θερμίδων και προκαλούν σημαντικές διακυμάνσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Αυτοί είναι γνωστοί παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν έντονη επιθυμία για φαγητό (λιγούρες). Ωστόσο, ο σημαντικότερος παράγοντας που συμβάλλει σε αυτή τη συμπεριφορά που θυμίζει εθισμό είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Ο εγκέφαλος διαθέτει ένα κέντρο ανταμοιβής που εκκρίνει ντοπαμίνη και άλλες χημικές ουσίες που προκαλούν αίσθημα ευεξίας όταν τρώμε.

Αυτό το κέντρο ανταμοιβής εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι απολαμβάνουν το φαγητό. Διασφαλίζει ότι καταναλώνεται επαρκής ποσότητα τροφής για την πρόσληψη όλης της ενέργειας και των θρεπτικών συστατικών που χρειάζεται το σώμα.

Η κατανάλωση επεξεργασμένων ανθυγιεινών τροφίμων προκαλεί την έκκριση τεράστιων ποσοτήτων χημικών ουσιών που σχετίζονται με την ευεξία, σε σύγκριση με τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα. Αυτό προσφέρει μια πολύ πιο ισχυρή αίσθηση ανταμοιβής στον εγκέφαλο.

Στη συνέχεια, ο εγκέφαλος αναζητά περισσότερη ανταμοιβή, προκαλώντας έντονη επιθυμία για αυτά τα τρόφιμα που προσφέρουν υψηλή ικανοποίηση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο που ονομάζεται συμπεριφορά κατανάλωσης τροφής που προσομοιάζει με εθισμό ή εθισμός στο φαγητό.