Το να κοιμούνται περισσότερο τα Σαββατοκύριακα, προκειμένου να αναπληρώσουν τον χαμένο ύπνο της εβδομάδας, φαίνεται να συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες, σύμφωνα με νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Affective Disorders.
Η μελέτη έδειξε ότι άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών που αναπλήρωναν τον ύπνο τους το Σαββατοκύριακο ήταν σημαντικά λιγότερο πιθανό να αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης. Σε σύγκριση με όσους δεν κάλυπταν το έλλειμμα ύπνου τις ημέρες αυτές, ο κίνδυνος εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων ήταν μειωμένος κατά 41%.
Τα ευρήματα ενισχύουν τα ολοένα και περισσότερα δεδομένα που δείχνουν ότι ο ύπνος παίζει κρίσιμο ρόλο στην ψυχική υγεία των εφήβων. Παρότι οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα ύπνου και ταυτόχρονα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα έχει σπάνια αποτελέσει αντικείμενο μελετών που εξετάζουν την αναπλήρωση ύπνου το Σαββατοκύριακο.
Γιατί ο ύπνος του Σαββατοκύριακου έχει σημασία για τους εφήβους
Πολλοί έφηβοι συσσωρεύουν έλλειμμα ύπνου κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, προσπαθώντας να ανταποκριθούν σε σχολικές υποχρεώσεις, κοινωνικές δραστηριότητες, εξωσχολικές ασχολίες και, σε αρκετές περιπτώσεις, εργασία μερικής απασχόλησης.
«Οι ειδικοί στον ύπνο και οι κλινικοί γιατροί εδώ και χρόνια συνιστούν οι έφηβοι να κοιμούνται 8 έως 10 ώρες κάθε βράδυ, σε σταθερό ωράριο, αλλά αυτό δεν είναι πρακτικά εφικτό για πολλούς εφήβους, ή γενικότερα για τους περισσότερους ανθρώπους», εξήγησε η Melynda Casement, ψυχολόγος, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο College of Arts and Sciences του University of Oregon.
Αν και οι ερευνητές τονίζουν ότι ο σταθερός ύπνος 8 έως 10 ωρών κάθε βράδυ παραμένει ο ιδανικός στόχος, αναγνωρίζουν ότι συχνά δεν είναι ρεαλιστικός. Όταν οι έφηβοι δεν καταφέρνουν να καλύψουν αυτόν τον στόχο μέσα στην εβδομάδα, ο περισσότερος ύπνος το Σαββατοκύριακο μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά απέναντι στα καταθλιπτικά συμπτώματα.
«Είναι φυσιολογικό οι έφηβοι να έχουν πιο νυχτερινό ρυθμό, επομένως έχει νόημα να τους επιτρέπεται να αναπληρώνουν τον ύπνο τους τα Σαββατοκύριακα, όταν δεν κοιμούνται αρκετά μέσα στην εβδομάδα, καθώς αυτό είναι πιθανό να τους προστατεύει», επισήμανε η ψυχολόγος.
Πώς μετρήθηκαν ο ύπνος και η διάθεση
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών που συμμετείχαν στην Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής των ετών 2021 έως 2023. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν τις συνήθεις ώρες που πήγαιναν για ύπνο και ξυπνούσαν τις καθημερινές και τα Σαββατοκύριακα.
Με βάση αυτά τα στοιχεία, υπολογίστηκε η αναπλήρωση ύπνου του Σαββατοκύριακου, συγκρίνοντας τον μέσο χρόνο ύπνου ανά ημέρα το Σαββατοκύριακο με τον αντίστοιχο των καθημερινών. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις για τη συναισθηματική τους κατάσταση και χαρακτηρίστηκαν ως άτομα με συμπτώματα κατάθλιψης αν δήλωσαν ότι ένιωθαν λυπημένοι ή καταθλιπτικοί κάθε μέρα.
Πώς αλλάζουν τα πρότυπα ύπνου στην εφηβεία
Οι βιολογικοί ρυθμοί ύπνου, γνωστοί ως κιρκάδιοι ρυθμοί, μεταβάλλονται φυσιολογικά κατά την εφηβεία, κάνοντας πιο δύσκολο για τους εφήβους να αποκοιμηθούν νωρίς, ακόμη και όταν είναι κουρασμένοι.
«Αντί να είστε πρωινός τύπος, σταδιακά γίνεστε περισσότερο νυχτερινός», εξήγησε η Casement. «Η ώρα έναρξης του ύπνου καθυστερεί προοδευτικά κατά την εφηβεία μέχρι την ηλικία των 18 έως 20 ετών. Στη συνέχεια, αρχίζει και πάλι να μετατοπίζεται νωρίτερα».
Για πολλούς εφήβους, το φυσικό τους ωράριο ύπνου διαμορφώνεται περίπου από τις 11 το βράδυ έως τις 8 το πρωί. Αυτό συχνά συγκρούεται με τις πρώιμες ώρες έναρξης των σχολείων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γι’ αυτόν τον λόγο, πολλοί ειδικοί στον ύπνο και επαγγελματίες υγείας υποστηρίζουν την καθυστέρηση της έναρξης των μαθημάτων ως μέτρο δημόσιας υγείας.
Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες αναπηρίας σε άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών, ανέφερε η Casement. Στο πλαίσιο αυτό, η αναπηρία αφορά γενικότερα τη διαταραχή της καθημερινής λειτουργικότητας, όπως απουσίες από την εργασία, καθυστερήσεις ή δυσκολία στην ανταπόκριση στις υποχρεώσεις.
«Αυτό καθιστά τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα ιδιαίτερα σημαντική για τη μελέτη των παραγόντων κινδύνου της κατάθλιψης και για την κατανόηση του πώς αυτοί μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό παρεμβάσεων», επισήμανε.
