Επιστήμονες από το Johns Hopkins Kimmel Cancer Center και το Bloomberg Kimmel Institute for Cancer Immunotherapy εντόπισαν μια απρόσμενη σύνδεση ανάμεσα στη στοματική υγεία και τον καρκίνο του μαστού. Η έρευνά τους δείχνει ότι ένα βακτήριο που συνδέεται συχνά με τη νόσο των ούλων μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση του καρκίνου του μαστού, να επιταχύνει την ανάπτυξη των όγκων και να ενισχύσει την εξάπλωσή τους, προκαλώντας βλάβες στο DNA και επηρεάζοντας τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Communication and Signaling, επικεντρώνεται στο Fusobacterium nucleatum, ένα μικρόβιο που έχει συνδεθεί στο παρελθόν με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και άλλες μορφές καρκίνου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το βακτήριο μπορεί να περάσει στην κυκλοφορία του αίματος και να εγκατασταθεί στον ιστό του μαστού, όπου προκαλεί φλεγμονή και πρώιμες κυτταρικές αλλαγές που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου. Σε πειραματικά μοντέλα καρκίνου του μαστού, η παρουσία του επιτάχυνε την ανάπτυξη των όγκων και αύξησε τη μετάσταση των καρκινικών κυττάρων από τον μαστό στους πνεύμονες.
«Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι αυτό το στοματικό μικρόβιο μπορεί να εγκατασταθεί στον ιστό του μαστού και ότι υπάρχει σύνδεση ανάμεσα σε αυτό το παθογόνο και τον καρκίνο του μαστού», ανέφερε ο Sharma, προσθέτοντας ότι η μελέτη της ομάδας βασίστηκε σε πολλές μικρότερες έρευνες που εξέτασαν χιλιάδες ασθενείς και συνέδεσαν την περιοδοντική νόσο με τον καρκίνο του μαστού.
«Θέλαμε να εμβαθύνουμε και να δούμε αν μπορούμε να κατανοήσουμε τους υποκείμενους μηχανισμούς», εξήγησε η Sheetal Parida, εκ των συγγραφέων της μελέτης και ερευνήτρια που συνεργάζεται με τον Sharma.
Βλάβες στο DNA και αλλαγές που ενισχύουν τον όγκο
Πειράματα σε ποντίκια και σε ανθρώπινα κύτταρα καρκίνου του μαστού έδειξαν πώς το βακτήριο επηρεάζει τον ιστό. Όταν το F. nucleatum εισήχθη απευθείας στους γαλακτοφόρους πόρους, προκάλεσε μεταπλαστικές και υπερπλαστικές αλλοιώσεις, δηλαδή μη καρκινικές αλλαγές όπου τα κύτταρα είτε πολλαπλασιάζονται υπερβολικά είτε μετατρέπονται σε διαφορετικό τύπο. Οι αλλαγές αυτές συνοδεύτηκαν από φλεγμονή, βλάβες στο DNA και αυξημένο πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Όταν το βακτήριο πέρασε στην κυκλοφορία του αίματος, ενίσχυσε σημαντικά την ανάπτυξη και την εξάπλωση ήδη υπαρχόντων όγκων.
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε επίσης έναν βασικό μηχανισμό πίσω από αυτά τα αποτελέσματα. Η έκθεση στο βακτήριο προκάλεσε βλάβες στο DNA των κυττάρων και ενεργοποίησε συστήματα επιδιόρθωσης που είναι επιρρεπή σε σφάλματα. Ένα από αυτά, η μη ομόλογη σύνδεση άκρων, επανασυνδέει γρήγορα τα σπασμένα τμήματα του DNA, αλλά μπορεί να προκαλέσει μεταλλάξεις. Ακόμη και σύντομη έκθεση στο βακτήριο αύξησε τα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται PKcs, η οποία συνδέθηκε με μεγαλύτερη κινητικότητα των καρκινικών κυττάρων, διήθηση, χαρακτηριστικά βλαστοκυττάρων και αντοχή στη χημειοθεραπεία.
Υψηλότερος κίνδυνος σε κύτταρα με μετάλλαξη BRCA1
Ορισμένα κύτταρα φάνηκαν πιο ευάλωτα. Τα επιθηλιακά κύτταρα (που επενδύουν τους γαλακτοφόρους πόρους) και τα καρκινικά κύτταρα του μαστού με μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 επηρεάστηκαν πιο εύκολα. Τα κύτταρα αυτά είχαν αυξημένα επίπεδα ενός σακχάρου στην επιφάνειά τους (Gal-GalNAc), το οποίο βοηθά τα βακτήρια να προσκολλώνται και να εισέρχονται στα κύτταρα. Έτσι, απορρόφησαν μεγαλύτερες ποσότητες F. nucleatum και το διατήρησαν με την πάροδο του χρόνου, ακόμη και σε επόμενες γενιές κυττάρων, ενισχύοντας τις βλάβες στο DNA και τις επιδράσεις που ευνοούν τον καρκίνο.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στα στοματικά μικρόβια και τον κίνδυνο αλλά και την εξέλιξη του καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα σε άτομα με γενετική προδιάθεση», ανέφερε ο Sharma. «Τίποτα δεν συμβαίνει μεμονωμένα. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι πολλοί παράγοντες κινδύνου δρουν μαζί, με το F. nucleatum να λειτουργεί ως περιβαλλοντικός παράγοντας που μπορεί να συνεργάζεται με τις κληρονομικές μεταλλάξεις στο BRCA1 και να ενισχύει την εμφάνιση και την επιθετικότητα του καρκίνου του μαστού».
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πώς αυτά τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη. Μελλοντικές μελέτες θα εξετάσουν αν η διατήρηση καλής στοματικής υγείας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού.
