Η προετοιμασία ενός σπιτικού γεύματος τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας στους ηλικιωμένους κατά 30%, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Epidemiology & Community Health. Αυτός ο κίνδυνος μπορεί να είναι έως και 70% χαμηλότερος σε ηλικιωμένους αρχάριους μάγειρες με περιορισμένες μαγειρικές δεξιότητες, όπως δείχνουν τα ευρήματα.
Τις τελευταίες δεκαετίες, οι άνθρωποι βασίζονται όλο και περισσότερο σε εστιατόρια, έτοιμα φαγητά και κατεψυγμένα προϊόντα αντί να μαγειρεύουν στο σπίτι,όπως επισημαίνουν οι Ιάπωνες ερευνητές.
Ωστόσο, για τους ηλικιωμένους, η προετοιμασία γευμάτων δεν αποτελεί μόνο σημαντική μορφή σωματικής δραστηριότητας, αλλά και πηγή νοητικής διέγερσης. Για τον λόγο αυτό, θέλησαν να διερευνήσουν αν η συχνότητα της μαγειρικής στο σπίτι σχετίζεται με την εμφάνιση άνοιας και αν αυτό εξαρτάται από το επίπεδο μαγειρικών δεξιοτήτων.
Η μελέτη βασίστηκε σε 10.978 συμμετέχοντες, ηλικίας τουλάχιστον 65 ετών, από τη Japan Gerontological Evaluation Study, των οποίων η γνωστική υγεία παρακολουθήθηκε για 6 χρόνια έως το 2022.
Ένα πέμπτο των συμμετεχόντων ήταν ηλικίας 80 ετών και άνω και οι μισοί ήταν γυναίκες. Το ένα τρίτο είχε λιγότερα από 9 χρόνια εκπαίδευσης, ενώ το 40% είχε ετήσιο εισόδημα κάτω από 2 εκατομμύρια γιεν (λιγότερο από £10.000/US$12.500). Περισσότεροι από τους μισούς ήταν συνταξιούχοι.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με το πόσο συχνά μαγείρευαν από την αρχή στο σπίτι (από ποτέ έως περισσότερες από 5 φορές την εβδομάδα), καθώς και για το επίπεδο των μαγειρικών τους δεξιοτήτων.
Οι δεξιότητες αξιολογήθηκαν με βάση 7 ικανότητες, από το αν μπορούσαν να καθαρίσουν φρούτα και λαχανικά έως το αν μπορούσαν να μαγειρέψουν πιο σύνθετα φαγητά, όπως μαγειρευτά.
Περίπου οι μισοί μαγείρευαν τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα, ενώ περισσότερο από το ένα τέταρτο δεν μαγείρευε καθόλου. Οι γυναίκες και όσοι είχαν εμπειρία στη μαγειρική μαγείρευαν συχνότερα από τους άνδρες και τους αρχάριους.
Τα περιστατικά άνοιας εντοπίστηκαν μέσω δεδομένων του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος, το οποίο καταγράφει γνωστική έκπτωση που απαιτεί φροντίδα.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 1.195 άτομα ανέπτυξαν άνοια (συνολική επίπτωση 11%), 870 πέθαναν και 157 μετακόμισαν πριν εμφανίσουν άνοια.
Η ανάλυση έδειξε ότι η συχνότερη μαγειρική σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, αλλά το αποτέλεσμα διέφερε ανάλογα με το επίπεδο μαγειρικών δεξιοτήτων.
Η μαγειρική από την αρχή τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα συνδέθηκε με 23% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας στους άνδρες και 27% χαμηλότερο στις γυναίκες, σε σύγκριση με όσους μαγείρευαν λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα. Για όσους είχαν περιορισμένες μαγειρικές δεξιότητες, η μαγειρική τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου άνοιας κατά 67%.
Αν και υψηλό επίπεδο μαγειρικών δεξιοτήτων σχετιζόταν επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, η αυξημένη συχνότητα μαγειρικής δεν μείωνε περαιτέρω τον κίνδυνο.
Τα ευρήματα παρέμειναν σταθερά ακόμη και μετά την προσαρμογή για πιθανούς επιδραστικούς παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής, το εισόδημα και τα χρόνια εκπαίδευσης, και ήταν ανεξάρτητα από άλλες δραστηριότητες που ενισχύουν τη γνωστική λειτουργία, όπως οι χειροτεχνίες, ο εθελοντισμός και η κηπουρική.
Πρόκειται για μια παρατηρητική μελέτη και συνεπώς δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Επιπλέον, δεν περιλαμβάνονται ήπια περιστατικά άνοιας, ενώ η κατηγοριοποίηση των μαγειρικών δεξιοτήτων μπορεί να μην διαχωρίζει όσους μαγειρεύουν απλά επειδή δεν τους αρέσει από εκείνους που δεν μπορούν να μαγειρέψουν. Τα ευρήματα ενδέχεται να μην ισχύουν ευρέως, καθώς οι διατροφικές συνήθειες και οι τρόποι μαγειρέματος διαφέρουν μεταξύ πολιτισμών.
Ωστόσο, οι ερευνητές καταλήγουν: «Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που επιτρέπει στους ανθρώπους να μαγειρεύουν σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να είναι σημαντική για την πρόληψη της άνοιας».
