Η παρουσία μικροπλαστικών στην καθημερινή διατροφή αποτελεί ένα ολοένα και πιο ανησυχητικό ζήτημα για τη δημόσια υγεία. Αν και μέχρι πρόσφατα η προσοχή επικεντρωνόταν κυρίως στα θαλασσινά, νεότερα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν ότι μικροπλαστικά εντοπίζονται και σε φρούτα και λαχανικά που καταναλώνετε καθημερινά.
Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού με μέγεθος μικρότερο των πέντε χιλιοστών. Προέρχονται κυρίως από τη διάσπαση πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης, όπως συσκευασίες τροφίμων και σακούλες. Λόγω του πολύ μικρού μεγέθους τους, δεν μπορούν να φιλτραριστούν αποτελεσματικά κατά την επεξεργασία των λυμάτων, με αποτέλεσμα να καταλήγουν στο περιβάλλον και τελικά στην τροφική αλυσίδα.
Η είσοδος των μικροπλαστικών στα τρόφιμα δεν περιορίζεται μόνο στην επιφανειακή μόλυνση. Έρευνες δείχνουν ότι τα σωματίδια αυτά μπορούν να απορροφηθούν από τους φυτικούς ιστούς, γεγονός που σημαίνει ότι ενδέχεται να βρίσκονται στο εσωτερικό των φρούτων και των λαχανικών που καταναλώνετε.
Ειδικότερα, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Environmental Research κατέγραψε για πρώτη φορά την ποσότητα μικροπλαστικών σε προϊόντα, όπως τα μήλα και τα καρότα, τα οποίαπαρουσιάζουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι ένα μήλο μπορεί να περιέχει έως 44,6 εκατομμύρια σωματίδια μικροπλαστικών, ενώ ένα καρότο περίπου 14,7 εκατομμύρια σωματίδια ανά 150 γραμμάρια.
Τα μέσα επίπεδα συγκέντρωσης έφτασαν τα 223.000 σωματίδια ανά γραμμάριο στα φρούτα και τα 97.800 στα λαχανικά. Τα μήλα καταγράφηκαν ως το πιο επιβαρυμένο φρούτο, ενώ τα καρότα ως το πιο επιβαρυμένο λαχανικό. Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλά από αυτά τα σωματίδια έχουν μέγεθος μικρότερο από 10 μικρόμετρα, γεγονός που τα καθιστά ικανά να διεισδύουν στους ανθρώπινους ιστούς.
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι τα μικροπλαστικά έχουν ήδη εντοπιστεί σε διάφορα σημεία του ανθρώπινου οργανισμού, όπως στους πνεύμονες, στο αίμα, στον πλακούντα και στο μητρικό γάλα. Παρότι η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να μελετά τις ακριβείς επιπτώσεις τους, υπάρχουν ενδείξεις ότι ενδέχεται να σχετίζονται με σοβαρές επιβαρύνσεις της υγείας.
Επίσης, τα νανοπλαστικά θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα, καθώς μπορούν να εισχωρήσουν σε κύτταρα και να διαταράξουν βασικές βιολογικές λειτουργίες. Τα μικροπλαστικά λειτουργούν ως φορείς χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πλαστικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις και οι ουσίες PFAS, οι οποίες συνδέονται με ενδοκρινικές διαταραχές και άλλες επιπτώσεις στην υγεία. Λόγω της θερμοκρασίας του σώματος, αυτές οι ουσίες μπορούν να απελευθερωθούν και να μεταφερθούν σε ζωτικά όργανα, όπως το ήπαρ, τα νεφρά και ο εγκέφαλος.
Παρά τα ανησυχητικά δεδομένα, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει ακόμη πλήρης επιστημονική συναίνεση για το εύρος των επιπτώσεων των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο, η προληπτική προσέγγιση θεωρείται η ασφαλέστερη επιλογή.
Για τη μείωση της έκθεσης, το καλό πλύσιμο των φρούτων και των λαχανικών είναι απαραίτητο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει και το ξεφλούδισμα. Η κατανάλωση εποχιακών και βιολογικών προϊόντων μπορεί επίσης να συμβάλει στη μείωση της συνολικής επιβάρυνσης.
