Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανή σύνδεση ανάμεσα στο σκάλισμα της μύτης και σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.
Ειδικότερα, όταν το σκάλισμα προκαλεί βλάβη στους εσωτερικούς ιστούς της μύτης, ορισμένα βακτήρια μπορούν πιο εύκολα να φτάσουν στον εγκέφαλο, ο οποίος αντιδρά στην παρουσία τους με τρόπους που θυμίζουν τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Αξίζει, να σημειωθεί ότι υπάρχουν αρκετές επιφυλάξεις, κυρίως επειδή η έρευνα μέχρι στιγμής έχει γίνει σε ποντίκια και όχι σε ανθρώπους. Ωστόσο, τα ευρήματα αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση και ενδέχεται να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση του πώς ξεκινά η νόσος Αλτσχάιμερ, κάτι που παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο.
Πώς συνδέεται το σκάλισμα της μύτης με το Αλτσχάιμερ
Μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής επιστήμονες από το Griffith University στην Αυστραλία δημοσίευσε μελέτη που βασίστηκε σε πειράματα με ένα βακτήριο που ονομάζεται Chlamydia pneumoniae, το οποίο μπορεί να μολύνει τον άνθρωπο και να προκαλέσει πνευμονία.
Το C. pneumoniae έχει επίσης εντοπιστεί στους περισσότερους εγκεφάλους ανθρώπων με άνοια όψιμης έναρξης.
Στα ποντίκια, οι ερευνητές έδειξαν ότι το βακτήριο μπορεί να φτάσει στον εγκέφαλο μέσω του οσφρητικού νεύρου, που συνδέει τη ρινική κοιλότητα με τον εγκέφαλο.
Μάλιστα, όταν υπήρχε βλάβη στο ρινικό επιθήλιο, δηλαδή στον λεπτό ιστό στο πάνω μέρος της ρινικής κοιλότητας, οι λοιμώξεις των νεύρων γίνονταν πιο έντονες.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αυξάνονται οι εναποθέσεις της πρωτεΐνης β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο των ποντικιών, μιας πρωτεΐνης που παράγεται ως αντίδραση σε λοιμώξεις.
Συσσωρεύσεις αυτής της πρωτεΐνης εντοπίζονται επίσης σε υψηλά επίπεδα σε άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ.
«Είμαστε οι πρώτοι που δείξαμε ότι η Chlamydia pneumoniae μπορεί να περάσει απευθείας από τη μύτη στον εγκέφαλο και να προκαλέσει αλλοιώσεις που μοιάζουν με αυτές της νόσου Αλτσχάιμερ. Το παρατηρήσαμε αυτό σε ποντίκια και τα ευρήματα είναι δυνητικά ανησυχητικά και για τους ανθρώπους», ανέφερε ο νευροεπιστήμονας James St John από το Griffith University στην Αυστραλία, όταν δημοσιεύτηκε η μελέτη.
Οι επιστήμονες εντυπωσιάστηκαν από το πόσο γρήγορα το C. pneumoniae εξαπλώθηκε στο κεντρικό νευρικό σύστημα των ποντικιών, καθώς η μόλυνση εμφανίστηκε μέσα σε 24 έως 72 ώρες. Εκτιμάται ότι βακτήρια και ιοί χρησιμοποιούν τη μύτη ως μια γρήγορη «πύλη» προς τον εγκέφαλο.
Αν και δεν είναι βέβαιο ότι τα ίδια ισχύουν και για τον άνθρωπο, ούτε ότι οι πλάκες β-αμυλοειδούς αποτελούν την αιτία της νόσου Αλτσχάιμερ, είναι σημαντικό να διερευνηθούν τέτοιες ενδείξεις στην προσπάθεια κατανόησης αυτής της συχνής νευροεκφυλιστικής νόσου.
«Πρέπει να γίνει αυτή η μελέτη και σε ανθρώπους, για να δούμε αν η ίδια οδός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Είναι μια υπόθεση που έχει προταθεί από πολλούς, αλλά δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι τα ίδια βακτήρια υπάρχουν στους ανθρώπους, αλλά δεν έχουμε καταλάβει πώς φτάνουν εκεί», εξήγησε ο St John.
Μελλοντικές μελέτες σε ανθρώπους βρίσκονται ήδη σε σχεδιασμό. Μέχρι τότε, ο St John και οι συνεργάτες του επισημαίνουν ότι το σκάλισμα της μύτης και το τράβηγμα των τριχών δεν είναι καλή ιδέα, καθώς μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στους προστατευτικούς ιστούς.
«Δεν θέλουμε να τραυματίζουμε το εσωτερικό της μύτης και το σκάλισμα ή το τράβηγμα των τριχών μπορεί να το προκαλέσει. Αν τραυματιστεί η εσωτερική επένδυση της μύτης, αυξάνεται η πιθανότητα βακτήρια να φτάσουν στον εγκέφαλο», προειδοποίησε ο St John.
Ένα βασικό ερώτημα που εξετάζουν οι ερευνητές είναι αν οι αυξημένες εναποθέσεις β-αμυλοειδούς αποτελούν μια φυσιολογική και υγιή αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, η οποία μπορεί να αναστραφεί όταν αντιμετωπιστεί η λοίμωξη.
Μια μετέπειτα ανασκόπηση ενίσχυσε περαιτέρω την υπόθεση ότι το σκάλισμα της μύτης μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ, δίνοντας περισσότερα στοιχεία για το πώς μπορεί να εξελίσσεται αυτή η διαδικασία.
Σύμφωνα με την ανασκόπηση, με επικεφαλής ερευνητές από το Western Sydney University στην Αυστραλία, το οσφρητικό σύστημα αποτελεί «μια πιθανή οδό εισόδου παθογόνων, λόγω της άμεσης σύνδεσής του με τον εγκέφαλο και της εμπλοκής του στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ».
Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αυτή η οδός εξηγεί την εμφάνιση της νόσου στους ανθρώπους, πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που αξίζει προσοχής.
«Η κατανόηση του ρόλου που μπορεί να παίζει η είσοδος παθογόνων μέσω του οσφρητικού συστήματος στη νευροφλεγμονή που σχετίζεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ ανοίγει νέους δρόμους για την πρόληψη. Μεταξύ όλων των πιθανών οδών εισόδου, η βελτίωση της υγιεινής των χεριών μπορεί να αποτελέσει ένα απλό προληπτικό μέτρο, όπως έδειξε και η πανδημία COVID-19.
«Ένα από τα βασικά μαθήματα της πανδημίας ήταν η σημασία της υγιεινής των χεριών, με συχνό πλύσιμο και χρήση αντισηπτικών, και προτείνουμε αυτές οι πρακτικές να αποτελούν βασική ρουτίνα για όσους έχουν τη συνήθεια να σκαλίζουν τη μύτη τους», ανέφερε η ερευνητική ομάδα.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι εξαιρετικά πολύπλοκη, κάτι που φαίνεται και από τον μεγάλο αριθμό μελετών και τις διαφορετικές προσεγγίσεις των επιστημόνων. Ωστόσο, κάθε νέα έρευνα μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση και την αντιμετώπισή της.
«Μετά τα 65, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά, αλλά εξετάζουμε και άλλους παράγοντες, γιατί δεν είναι μόνο η ηλικία, αλλά και η περιβαλλοντική έκθεση. Και πιστεύουμε ότι τα βακτήρια και οι ιοί παίζουν καθοριστικό ρόλο», κατέληξε ο St John.
