Πάνω από τα δύο τρίτα των νέων στην Ευρώπη έχουν βιώσει δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία, από την ενδοοικογενειακή βία μέχρι τον θάνατο ενός γονέα. Οι εμπειρίες αυτές συνδέονται με χειρότερη ψυχική υγεία και ποιότητα ζωής ακόμη και χρόνια αργότερα, σύμφωνα με νέα έκθεση του Περιφερειακού Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη.

Περισσότεροι από ένας στους πέντε νέους ενήλικες ανέφεραν ότι είχαν βιώσει τουλάχιστον τέσσερις τέτοιες εμπειρίες κατά την παιδική τους ηλικία.

«Όταν ένα παιδί μεγαλώνει μέσα στη βία ή σε μια οικογένεια που περνά κρίση, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ότι αυτές οι εμπειρίες το ακολουθούν στο σχολείο, στην αγορά εργασίας και στις σχέσεις του χρόνια αργότερα», επισήμανε η Natasha Azzopardi-Muscat, διευθύντρια Συστημάτων Υγείας στο Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη.

Όπως πρόσθεσε, συχνά δεν αναγνωρίζεται πόσο εκτεταμένο είναι το πρόβλημα, ενώ οι συνέπειές του επηρεάζουν πολλές πλευρές της ζωής των ανθρώπων.

«Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ψυχική υγεία. Έχει και κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις και, για να αντιμετωπιστεί, χρειάζεται να συνεργαστούν όλοι οι τομείς, όχι μόνο οι υπηρεσίες υγείας», είπε η Azzopardi-Muscat.

Η έκθεση βασίστηκε σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026, με τη συμμετοχή περισσότερων από 26.000 νέων ενηλίκων, ηλικίας 18 έως 30 ετών, από όλη την Ευρώπη. Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν αν είχαν βιώσει εννέα διαφορετικές δυσμενείς εμπειρίες στην παιδική τους ηλικία: σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική κακοποίηση, παραμέληση των βασικών σωματικών τους αναγκών, χρήση ουσιών ή ψυχική νόσο από κάποιο μέλος του νοικοκυριού, χωρισμό των γονέων, θάνατο γονέα ή περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας στα οποία ήταν μάρτυρες.

«Τα ευρήματα συγκλίνουν σε αξιοσημείωτο βαθμό. Οι δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας βρίσκονται στη βάση των προβλημάτων υγείας και των κοινωνικών και οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι νέοι ενήλικες σε όλη την Ευρώπη», τόνισε ο Mark Bellis, από το Πανεπιστήμιο Liverpool John Moores, ο οποίος είχε την επιστημονική ευθύνη της μελέτης.

Οι συχνότερες εμπειρίες ήταν ο χωρισμός των γονέων ή ο θάνατος ενός γονέα, η συναισθηματική κακοποίηση και το να έχουν γίνει μάρτυρες ενδοοικογενειακής βίας.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, αυτές οι εμπειρίες μπορούν να προκαλέσουν χρόνιο στρες στα πρώτα χρόνια της ζωής. Το χρόνιο στρες διαταράσσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, δυσκολεύει τη διαχείριση των συναισθημάτων και μεταβάλλει τους βιολογικούς μηχανισμούς με τους οποίους ο οργανισμός αντιδρά στο στρες.

Οι νέοι ενήλικες που ανέφεραν τέσσερις ή περισσότερες τέτοιες εμπειρίες αντιμετώπιζαν σε σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά σωματικό πόνο ή δυσφορία, δυσκολίες σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως η εργασία ή οι σπουδές, προβλήματα κινητικότητας και δυσκολίες στην προσωπική τους φροντίδα.

Από όσους είχαν βιώσει τουλάχιστον τέσσερις δυσμενείς εμπειρίες, το 76,3% δήλωσε ότι είχε αισθανθεί την ανάγκη να λάβει βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας μέσα στο προηγούμενο έτος. Το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ όσων δεν ανέφεραν καμία τέτοια εμπειρία ήταν 36,7%.

Ωστόσο, οι νέοι που είχαν βιώσει περισσότερες επιβαρυντικές εμπειρίες ήταν επίσης πιθανότερο να δηλώσουν ότι δεν είχαν λάβει την υποστήριξη ψυχικής υγείας που θεωρούσαν ότι χρειάζονταν, προειδοποιεί η έκθεση.

Πώς μπορεί να σπάσει ο κύκλος

Χωρίς αποτελεσματική πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση, αυτές οι εμπειρίες τείνουν να επαναλαμβάνονται από τη μία γενιά στην επόμενη, προειδοποίησαν οι συντάκτες της έκθεσης.

Οι ενήλικες που έχουν επηρεαστεί από δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία είναι πιθανότερο να μεγαλώσουν τα δικά τους παιδιά σε ένα περιβάλλον με οικονομική πίεση, ενδοοικογενειακή βία και προβλήματα ψυχικής υγείας των γονέων.

Παρά την ανησυχητική αυτή εικόνα, η έκθεση επισημαίνει ότι ακόμη και όσοι έχουν βιώσει περισσότερες τέτοιες εμπειρίες μπορούν να έχουν θετική πορεία στη ζωή τους.

Το ενθαρρυντικό, όπως εξήγησε ο Bellis, είναι ότι αυτές οι εμπειρίες μπορούν να προληφθούν και οι επιπτώσεις τους να περιοριστούν.

«Με τη στήριξη της πολιτείας, οι επενδύσεις που εξασφαλίζουν στα παιδιά περισσότερη ασφάλεια, φροντίδα και υποστήριξη μπορούν να συμβάλουν σε έναν πιο υγιή πληθυσμό, πιο ισχυρές κοινότητες και μεγαλύτερη ευημερία για την Ευρώπη στο μέλλον», πρόσθεσε.