Ο όρος «diabesity» χρησιμοποιείται στην ιατρική, αν και σχετικά σπάνια, για να περιγράψει τη συνύπαρξη του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι δύο παθήσεις αλληλοεπηρεάζονται. Η συνεχής αύξηση των περιστατικών διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας παγκοσμίως αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες αναζητούν νέους τρόπους για την καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου και τη μείωση του περιττού σωματικού λίπους.
Παράλληλα, ολοένα και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι τα βακτήρια που ζουν στο έντερό μας μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό. Συγκεκριμένα, ορισμένα βακτήρια διασπούν τις φυτικές ίνες μέσω της ζύμωσης και παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας. Οι ουσίες αυτές διεγείρουν την έκκριση της ορμόνης GLP-1, η οποία βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και ενισχύει το αίσθημα κορεσμού, συμβάλλοντας έτσι στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
Αντίθετα, όταν διαταράσσεται η ισορροπία των μικροοργανισμών του εντέρου, μια κατάσταση που ονομάζεται δυσβίωση, μπορεί να αυξηθεί η επίδραση ουσιών όπως ο βακτηριακός λιποπολυσακχαρίτης και το υδρόθειο. Οι ουσίες αυτές ενδέχεται να ενισχύουν τη φλεγμονή και να επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία του μεταβολισμού, συμπεριλαμβανομένης της δράσης της GLP-1.
Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Microbiology, οι ερευνητές συνέκριναν την αποτελεσματικότητα μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες με εκείνη της μετφορμίνης, ενός αντιδιαβητικού φαρμάκου που χορηγείται για τη μείωση του σακχάρου στο αίμα και αποτελεί μία από τις βασικές θεραπείες για τον διαβήτη τύπου 2. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία.
Πώς έγινε η σύγκριση της διατροφής με τη μετφορμίνη
Για να καλύψουν αυτό το κενό και να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων τρόπων αντιμετώπισης του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια κλινική μελέτη διάρκειας 84 ημερών. Στη μελέτη, οι συμμετέχοντες και οι ερευνητές γνώριζαν ποια θεραπεία χορηγούνταν, ενώ συγκρίθηκε άμεσα η αποτελεσματικότητα της μετφορμίνης με εκείνη μιας συγκεκριμένης διατροφικής παρέμβασης πλούσιας σε φυτικές ίνες.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο νοσοκομείο Henan Provincial People's Hospital στην Κίνα, με τη συμμετοχή 48 ενηλίκων ηλικίας 18 έως 70 ετών, οι οποίοι είχαν διαγνωστεί πρόσφατα με διαβήτη τύπου 2. Για να συμπεριληφθούν στη μελέτη, οι συμμετέχοντες έπρεπε να έχουν γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) από 6,5% έως κάτω από 9%.
Συνολικά, 46 άτομα ολοκλήρωσαν τη μελέτη. Αρχικά, οι συμμετέχοντες πέρασαν από μια προκαταρκτική περίοδο δύο εβδομάδων. Στη συνέχεια, χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες χωρίς να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ενώ η δεύτερη έλαβε αποκλειστικά μετφορμίνη.
Η διατροφή της πρώτης ομάδας περιλάμβανε ειδικά σκευάσματα με διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες, όπως ινουλίνη και ανθεκτική δεξτρίνη. Οι ερευνητές εξέτασαν κυρίως τις τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης και του βάρους κατά την 84η ημέρα, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχικές τιμές των συμμετεχόντων. Παράλληλα, αξιολόγησαν τις μετρήσεις από συσκευές συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης, τα αποτελέσματα δοκιμασιών ανοχής σε γεύμα και τη σύσταση του σώματος.
Επιπλέον, συλλέχθηκαν συνολικά 184 δείγματα κοπράνων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Τα δείγματα αναλύθηκαν με προηγμένες μεθόδους μεταγονιδιωματικής και μετρήθηκαν οι συγκεντρώσεις διαφόρων μεταβολιτών, ώστε οι ερευνητές να παρακολουθήσουν πώς άλλαζε η σύνθεση και η λειτουργία του μικροβιώματος του εντέρου στη διάρκεια της μελέτης.
Καλύτερες τιμές σακχάρου, χαμηλότερο βάρος και αλλαγές στο μικροβίωμα
Την 84η ημέρα, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, αφού λήφθηκαν υπόψη οι αρχικές τιμές των συμμετεχόντων, ήταν χαμηλότερη στην ομάδα που κατανάλωνε περισσότερες φυτικές ίνες (6,3%) σε σύγκριση με την ομάδα που λάμβανε μετφορμίνη (6,7%). Αντίστοιχα, ο μέσος δείκτης μάζας σώματος (αναλογία ύψους/βάρους) ήταν 28,4 kg/m² στην ομάδα των φυτικών ινών, έναντι 30,2 kg/m² στην ομάδα της μετφορμίνης.
Οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν τη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες κατανάλωναν επίσης λιγότερες θερμίδες και μικρότερες ποσότητες ορισμένων μακροθρεπτικών συστατικών κατά τη διάρκεια της παρέμβασης. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να συνέβαλε στις διαφορές που παρατηρήθηκαν ως προς το σωματικό βάρος. Παράλληλα, οι μετρήσεις συνεχούς παρακολούθησης της γλυκόζης έδειξαν ότι το σάκχαρό τους παρουσίαζε μικρότερες διακυμάνσεις. Την 84η ημέρα είχαν επίσης λιγότερο συνολικό σωματικό λίπος και χαμηλότερες συγκεντρώσεις τριγλυκεριδίων.
Οι αναλύσεις του μικροβιώματος έδειξαν ότι η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες άλλαξε τη σύνθεση των βακτηρίων του εντέρου μέσα σε μόλις 28 ημέρες. Συγκεκριμένα, αυξήθηκαν βακτήρια όπως τα Bifidobacterium και Lactobacillus, ενώ μειώθηκε το Bilophila wadsworthia, ένα βακτήριο που έχει συνδεθεί με τη χρόνια φλεγμονή.
Αντίθετα, στην ομάδα της μετφορμίνης δεν καταγράφηκαν σημαντικές αλλαγές στη συνολική σύνθεση του μικροβιώματος κατά τη διάρκεια των 84 ημερών. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο να υπήρξαν μικρότερες ή πιο μεταβλητές αλλαγές σε συγκεκριμένα βακτήρια.
Οι αναλύσεις έδειξαν επίσης ότι στην ομάδα των φυτικών ινών αυξήθηκε, την 28η και την 56η ημέρα, η παρουσία του γονιδίου fhs, το οποίο σχετίζεται με την παραγωγή οξικού οξέος και είναι υπεύθυνο για τη σύνθεση του ενζύμου μυρμηκική τετραϋδροφυλλική λιγάση. Παράλληλα, την 84η ημέρα μειώθηκε η παρουσία των γονιδίων sarD και dsr, τα οποία σχετίζονται με την παραγωγή υδροθείου (H2S).
Οι συγκεντρώσεις υδροθείου στα κόπρανα ήταν επίσης χαμηλότερες στην ομάδα των φυτικών ινών σε σύγκριση με την ομάδα της μετφορμίνης την 28η και την 56η ημέρα. Όμως, την 84η ημέρα η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντική.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η στοχευμένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες για 84 ημέρες οδήγησε σε μεγαλύτερη βελτίωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης και του βάρους σε σύγκριση με τη μετφορμίνη, σε ασθενείς που είχαν διαγνωστεί πρόσφατα με διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία.
Εντούτοις, η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ένα μόνο νοσοκομείο και ήταν σχετικά μικρή, καθώς μόλις 46 άτομα ολοκλήρωσαν την παρέμβαση και μόνο 12 από αυτά ανήκαν στην ομάδα της μετφορμίνης. Η σύντομη διάρκειά της και η μεγάλη διαφορά στον αριθμό των συμμετεχόντων μεταξύ των δύο ομάδων περιορίζουν την αξιοπιστία της σύγκρισης και τη δυνατότητα εφαρμογής των συμπερασμάτων σε μεγαλύτερο πληθυσμό.
Για να διαπιστωθεί αν αυτά τα χαρακτηριστικά του μικροβιώματος μπορούν πράγματι να προβλέψουν ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν περισσότερο από μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, θα χρειαστούν μεγαλύτερες, ανεξάρτητες μελέτες.
