Τα βακτηριακά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ), όπως η σύφιλη και η γονόρροια, έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με νέα στοιχεία που δημοσίευσε την Πέμπτη το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).
«Τα ΣΜΝ αυξάνονται εδώ και 10 χρόνια και έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2024», δήλωσε στο Euronews ο Bruno Ciancio, επικεφαλής της Μονάδας Άμεσα Μεταδιδόμενων και Προλαμβανόμενων με Εμβολιασμό Νοσημάτων στο ECDC.
«Χωρίς θεραπεία, αυτές οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές, όπως χρόνιο πόνο και υπογονιμότητα, ενώ στην περίπτωση της σύφιλης μπορεί να υπάρξουν προβλήματα στην καρδιά ή στο νευρικό σύστημα».
Τα τελευταία στοιχεία για το 2024 δείχνουν ότι οι δηλώσεις κρουσμάτων γονόρροιας, σύφιλης και συγγενούς σύφιλης έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας και πλέον, δείχνοντας ότι η μετάδοση συνεχίζεται σε πολλές χώρες.
Τα κρούσματα γονόρροιας έφτασαν τα 106.331, αυξημένα κατά 303% σε σχέση με το 2015, ενώ τα κρούσματα σύφιλης υπερδιπλασιάστηκαν την ίδια περίοδο, φτάνοντας τα 45.577. Τα χλαμύδια παραμένουν η σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη που δηλώνεται συχνότερα, με 213.443 κρούσματα, σύμφωνα με την έκθεση.
Απότομη αύξηση στη γονόρροια
Το ποσοστό δηλωμένων κρουσμάτων γονόρροιας το 2024 είναι το υψηλότερο που έχει καταγραφεί από τότε που το ECDC άρχισε την επιτήρηση ΣΜΝ το 2009.
Η γονόρροια είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη που προκαλείται από το βακτήριο Neisseria gonorrhoeae. Πολλές λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα, ιδίως στις γυναίκες, κάτι που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση, να οδηγήσει σε επιπλοκές και να επιτρέψει τη συνέχιση της μετάδοσης.
Μεταξύ 2023 και 2024, τα συνολικά ποσοστά αυξήθηκαν κατά 4,3%. Στους άνδρες, η αύξηση ήταν 7,9%, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στις ηλικίες 25 έως 34 ετών. Πάνω από τα μισά κρούσματα το 2024 αφορούσαν άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες.
Στις γυναίκες, αντίθετα, τα συνολικά ποσοστά μειώθηκαν κατά 8,6%. Τα περισσότερα κρούσματα καταγράφηκαν στην ηλικιακή ομάδα 20 έως 24 ετών.
«Αν και ένα μέρος αυτών των κρουσμάτων μπορεί να οφείλεται στην αυξημένη ευαισθητοποίηση και στους περισσότερους ελέγχους, τα υψηλά ποσοστά γονόρροιας σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας προκαλούν ανησυχία, λόγω του πιθανού κινδύνου επιπλοκών στο αναπαραγωγικό σύστημα», προειδοποίησε το ECDC.
Συνολικά, τα υψηλότερα ποσοστά το 2024 καταγράφηκαν στην Ιρλανδία, τη Μάλτα, την Ισλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Δανία και την Ισπανία.
Ανησυχητική αύξηση στη συγγενή σύφιλη
Το ECDC κατέγραψε απότομη αύξηση στη συγγενή σύφιλη, με τον αριθμό των κρουσμάτων να φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009 και σχεδόν να διπλασιάζεται σε σχέση με το 2023.
Η συγγενής σύφιλη είναι λοίμωξη που εμφανίζεται όταν η σύφιλη μεταδίδεται από μολυσμένη έγκυο στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Το ECDC σημειώνει ότι η μετάδοση μπορεί να γίνει σε οποιοδήποτε στάδιο της λοίμωξης και σε οποιοδήποτε στάδιο της εγκυμοσύνης. Όμως, ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν η έγκυος έχει πρώιμη σύφιλη που δεν έχει αντιμετωπιστεί θεραπευτικά.
Μεταξύ 2015 και 2024, η Βουλγαρία ανέφερε τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων, με 195, και ακολούθησαν η Πορτογαλία, με 96, και η Ουγγαρία, με 91.
«Η συγγενής σύφιλη είναι μια κατάσταση που μπορεί να προληφθεί και η εξάλειψή της σε όλη την ΕΕ είναι εφικτή», σημείωσε η έκθεση.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας Ευρώπης έχει θέσει στόχο εξάλειψης έως το 2030, με λιγότερο από ένα κρούσμα ανά 100.000 γεννήσεις ζώντων νεογνών.
Η έκθεση συνιστά την ενίσχυση της πρόληψης στους ετεροφυλόφιλους πληθυσμούς, την αύξηση των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου και την εξέταση του ενδεχομένου να επανελέγχονται όλες οι έγκυες στο τρίτο τρίμηνο της κύησης.
Γιατί αυξάνονται τα ΣΜΝ;
Στους πιθανούς λόγους για τα υψηλά ποσοστά στους ετεροφυλόφιλους άνδρες και στις γυναίκες τα τελευταία χρόνια περιλαμβάνονται αλλαγές στη σεξουαλική συμπεριφορά, που συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο μετάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.
«Η χρήση προφυλακτικού έχει γίνει όλο και πιο σπάνια. Χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο», δήλωσε ο Josep Mallolas, επικεφαλής της Μονάδας HIV/AIDS στο Hospital Clínic Barcelona, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έκθεση.
«Δεύτερον, έχει αυξηθεί ο αριθμός των σεξουαλικών συντρόφων, όχι ο αριθμός των σεξουαλικών επαφών, κάτι που θα είχε μικρότερη σημασία. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στους νεότερους πληθυσμούς, από την ήβη και την εφηβεία έως τα άτομα γύρω στα 20», πρόσθεσε.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μόνο αρνητική. Το ECDC σημείωσε ότι οι περισσότεροι προληπτικοί έλεγχοι και οι περισσότερες εξετάσεις, καθώς και τα καλύτερα συστήματα καταγραφής, μπορεί επίσης να συμβάλλουν σε κάποιο βαθμό στην αύξηση των αριθμών.
Η έκθεση διαπίστωσε ότι, ως απάντηση στις πρόσφατες αυξήσεις των κρουσμάτων, ορισμένες χώρες άλλαξαν τις πολιτικές ελέγχου και βελτίωσαν την πρόσβαση σε δωρεάν εξετάσεις και αυτοδειγματοληψία.
Παρόλα αυτά, το ECDC προειδοποιεί ότι χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι τάσεις στις διαφορετικές χώρες και πληθυσμιακές ομάδες.
