Σε μία από τις σοβαρότερες και πλέον επιτακτικές προειδοποιήσεις για το μέλλον της δημόσιας υγείας στη γηραιά ήπειρο προχωρά η νέα, εκτενής ευρωπαϊκή μελέτη του οργανισμού Alzheimer Europe (Dementia Prevalence Report 2025). Τα επικαιροποιημένα στοιχεία της έκθεσης αποτυπώνουν μια εικόνα που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού: περισσότεροι από 9 εκατομμύρια άνθρωποι εντός των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης -και συνολικά πάνω από 12 εκατομμύρια σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο- ζουν σήμερα αντιμέτωποι με κάποια μορφή άνοιας, με τη νόσο Αλτσχάιμερ να αποτελεί την πιο συχνή και καταστροφική αιτία.
Η σταδιακή αλλά σταθερή γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού, σε συνδυασμό με την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, μετατρέπουν τη νευροεκφυλιστική αυτή πάθηση σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές, υγειονομικές και οικονομικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών. Σύμφωνα με τις επιστημονικές προβολές της μελέτης, έως το 2050 ο αριθμός των ασθενών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να καταγράψει κατακόρυφη αύξηση της τάξεως του 58%, ξεπερνώντας το φράγμα των 14,3 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ραγδαία αυτή έξαρση αναμένεται να ασκήσει τεράστια πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, τα οποία καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο το τεράστιο κόστος νοσηλείας και φαρμακευτικής αγωγής, αλλά και την ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα.
Παρά τις ελπιδοφόρες εξελίξεις στην ιατρική έρευνα και την εμφάνιση νέων καινοτόμων θεραπειών που υπόσχονται να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου στα αρχικά στάδια, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Απαιτείται άμεση αναμόρφωση των πολιτικών υγείας, με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη δημιουργία ισχυρών δικτύων κοινωνικής υποστήριξης για τους εκατομμύρια οικογενειακούς φροντιστές που σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της καθημερινής φροντίδας.
Ραγδαία η αύξηση και στην Ελλάδα
Η εικόνα αυτή διαγράφεται ιδιαίτερα ανησυχητική για την Ελλάδα. Η χώρα μας βρίσκεται ανάμεσα στις πιο ταχέως γηράσκουσες δημογραφικά ανάμεσα στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με βάση τα αναλυτικά στοιχεία της έκθεσης, στην πατρίδα μας οι άνθρωποι που ζουν σήμερα με άνοια υπολογίζονται σε περίπου 200.000 (συγκεκριμένα 236 473, το 2,4% του πλυθησμού), αριθμός που ήδη δοκιμάζει τις αντοχές των οικογενειών και του συστήματος υγείας.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για τις επόμενες δεκαετίες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Έως το 2050, ο συνολικός αριθμός των περιστατικών άνοιας στην Ελλάδα αναμένεται να σημειώσει εντυπωσιακή αύξηση κατά 45%, φτάνοντας τις 334.109 (3,8% του συνολικού πληθυσμού). Η δημογραφική αυτή μεταβολή, σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση του παραγωγικού πληθυσμού, καθιστά την αντιμετώπιση της νόσου ζήτημα υψίστης εθνικής προτεραιότητας.
Η προσαρμογή της χώρας μας στα νέα αυτά δεδομένα απαιτεί την άμεση εφαρμογή και ενίσχυση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια. Είναι επιτακτική η ανάγκη για τη δημιουργία περισσότερων Κέντρων Ημέρας και δομών φιλοξενίας σε όλη την επικράτεια, την ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας για την πρώιμη ανίχνευση των συμπτωμάτων, καθώς και τη θεσμική και οικονομική αναγνώριση των αμειβόμενων αλλά και των ανεπίσημων οικογενειακών φροντιστών. Παράλληλα, η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των Ελλήνων ασθενών στις νέες βιολογικές θεραπείες και τα σύγχρονα διαγνωστικά εργαλεία αποτελεί το μόνο δρόμο για να αποτραπεί μια βαθιά υγειονομική και κοινωνική κρίση τα χρόνια που έρχονται.
