Με τον όρο οστεοπενία εννοούμε την απώλεια οστικής πυκνότητας. Η οστεοπενία μπορεί να εξελιχθεί σε οστεοπόρωση εάν η απώλεια της οστικής πυκνότητας επιδεινωθεί.
Η μειωμένη οστική πυκνότητα σημαίνει ότι τα οστά δεν έχουν την απαραίτητη περιεκτικότητα σε μέταλλα. Αυτό μπορεί να τα κάνει πιο αδύναμα και να αυξήσει τον κίνδυνο καταγμάτων.
Ορισμένες παθήσεις, συνήθειες και φάρμακα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο οστεοπενίας, αλλά συνήθως συμβαίνει φυσικά καθώς μεγαλώνουμε.
Τα συμπτώματα της οστεοπενίας
Η οστεοπενία είναι εξαιρετικά συχνή σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και ηλικιωμένους ενήλικες. Η οστεοπενία συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και αναπτύσσεται σιωπηλά με την πάροδο του χρόνου. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να μην γνωρίζουν καν ότι έχουν την πάθηση μέχρι να υποστούν κάταγμα ή να υποβληθούν σε εξέταση οστικής πυκνότητας, η οποία συνήθως συνιστάται λόγω παραγόντων κινδύνου όπως η ηλικία και η εμμηνόπαυση.
Τα παραπάνω καθιστούν την οστεοπενία ένα σημαντικό αλλά συχνά υποαναγνωρισμένο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Το οστό είναι ένας δυναμικός ιστός που υφίσταται συνεχή ανανέωση μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται αναδιαμόρφωση του οστού. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, το παλιό οστό διασπάται (απορρόφηση) και δημιουργείται νέο οστό (σχηματισμός).
Κατά την πρώιμη ενήλικη ζωή, αυτή η διαδικασία είναι ισορροπημένη, επομένως η οστική απορρόφηση ισούται με τον σχηματισμό οστού. Η οστική μάζα συνήθως κορυφώνεται γύρω στα μέσα της δεκαετίας των 20 έως τις αρχές της δεκαετίας των 30 ενός ατόμου. Μετά από αυτή την κορύφωση, η οστική απώλεια σταδιακά υπερβαίνει τον σχηματισμό οστού. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό οδηγεί σε μειωμένη οστική πυκνότητα. Η γήρανση είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου για την οστική απώλεια. Αλλά αρκετοί πρόσθετοι παράγοντες μπορούν να επιταχύνουν τη διαδικασία.
Οι παράγοντες που οδηγούν σε οστεοπενία
Οι ορμονικές αλλαγές, ειδικά η μείωση των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την οστική βλάβη. Αυτό συμβαίνει επειδή τα οιστρογόνα βοηθούν στην προστασία των οστών επιβραδύνοντας τη φυσική διαδικασία της οστικής βλάβης. Περίπου μία στις δύο γυναίκες άνω των 50 ετών θα παρουσιάσει κάταγμα ευθραυστότητας.
Ο τρόπος ζωής παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και η σωματική αδράνεια μπορούν να συμβάλουν στη μειωμένη αντοχή των οστών με την πάροδο του χρόνου. Η διατροφή είναι εξίσου σημαντική. Η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου και η χαμηλή βιταμίνη D μπορούν να περιορίσουν την ικανότητα του σώματος να χτίσει και να διατηρήσει ισχυρά οστά.
Ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα η μακροχρόνια χρήση στεροειδών, καθώς και παθήσεις που επηρεάζουν τα επίπεδα ορμονών ή την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών (όπως η νόσος του Crohn ή η κοιλιοκάκη), μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τον κίνδυνο.
Αντιμετώπιση της οστεοπενίας
Η διαχείριση της οστεοπενίας συνήθως επικεντρώνεται στην επιβράδυνση ή την πρόληψη περαιτέρω οστικής απώλειας και στη μείωση του κινδύνου καταγμάτων. Αυτό περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής (όπως αποφυγή καπνίσματος, περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ ή τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους), διατροφική υποστήριξη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνταγογραφούμενη θεραπεία.
Οι ασκήσεις με βάρη, όπως το περπάτημα, ο χορός ή το τζόκινγκ, διεγείρουν τον σχηματισμό οστών ασκώντας πίεση στον σκελετό. Η προπόνηση αντίστασης μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τα οστά και τους μύες.
Η έρευνα δείχνει ότι η τακτική σωματική δραστηριότητα σχετίζεται με βελτιωμένη οστική πυκνότητα και μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης. Η άσκηση, όπως το Τάι Τσι, βελτιώνει επίσης την ισορροπία και τη μυϊκή δύναμη, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάγματα.
Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου υποστηρίζει επίσης τη δομή των οστών, ενώ η βιταμίνη D βοηθά το σώμα να απορροφήσει το ασβέστιο αποτελεσματικά.
Τέλος, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η έγκαιρη ανίχνευση και οι στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να διατηρήσουν την υγεία των οστών, να επιβραδύνουν σημαντικά την οστική απώλεια και να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης αργότερα στη ζωή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η οστική πυκνότητα μπορεί ακόμη και να βελτιωθεί με την κατάλληλη θεραπεία και προσαρμογές στον τρόπο ζωής.
