Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί σημαντικό πρόβλημα υγείας παγκοσμίως, με την αύξηση των περιστατικών στους ενήλικες κάτω των 50 ετών να προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία στους επιστήμονες. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προέβλεψε αύξηση των νέων διαγνώσεων κατά 63% μεταξύ 2020 και 2040.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, εν μέρει η αύξηση αυτή οφείλεται στη διατροφή. Αν και δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο τρόφιμο που μπορούμε να θεωρήσουμε ως υπαίτιο της αύξησης των περιστατικών του καρκίνου του παχέος εντέρου, η υιοθέτηση του δυτικού τρόπου διατροφής, που περιλαμβάνει πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά φαίνεται πως έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

Από την άλλη, τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι ένα διατροφικό πρότυπο κοντά στη Μεσογειακή Διατροφή, με άφθονες φυτικές τροφές και φυτικές ίνες, καθώς και περιορισμό επεξεργασμένου κρέατος και αλκοόλ, φαίνεται να λειτουργεί προστατευτικά κατά των καρκίνων του γαστρεντερικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του παχέος εντέρου, καθώς και του καρκίνου του ορθού.

Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού δεν μπορούν να ελεγχθούν. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία και είναι μεγαλύτερος σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό της νόσου, με κληρονομικά σύνδρομα όπως το σύνδρομο Lynch ή με προσωπικό ιστορικό φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.

Ωστόσο, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε άτομα χωρίς εμφανή κληρονομικό παράγοντα κινδύνου ή επιβαρυντικές συνήθειες στον τρόπο ζωής. «Η διατροφή και ο τρόπος ζωής είναι πολύ πιθανό να συμβάλλουν στην πρόληψη του καρκίνου και, το σημαντικότερο, πρόκειται για παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε, σε αντίθεση με τη γήρανση και την τύχη. Η διατροφή, επομένως, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα μέρος της πρόληψης, μαζί με τον προσυμπτωματικό έλεγχο και άλλες υγιεινές συνήθειες», εξήγησε ο παθολόγος-ογκολόγος με εξειδίκευση στους καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος Michael Foote στο Eating Well. Το κάπνισμα, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η παχυσαρκία συνδέονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο.

Πώς η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου

Οι τροφές με πολλές φυτικές ίνες φαίνεται πως προσφέρουν προστασία

Η μεγαλύτερη πρόσληψη φυτικών ινών συνδέεται σταθερά με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερες φυτικές ίνες εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά αυτών των καρκίνων σε σύγκριση με εκείνα που καταναλώνουν λιγότερες.

«Τα επιστημονικά δεδομένα που υποστηρίζουν την προστατευτική δράση των τροφών με πολλές φυτικές ίνες είναι από τα ισχυρότερα που διαθέτουμε στους τομείς της διατροφής και της γαστρεντερολογίας», επισήμανε ο γαστρεντερολόγος Edmundo Rodriguez Frias. Τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φασόλια, οι φακές, τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι προσφέρουν φυτικές ίνες, αλλά και θρεπτικά συστατικά και φυτικές ενώσεις που μπορεί να συμβάλλουν στην υγεία του παχέος εντέρου.

Για να αυξήσετε τις φυτικές ίνες στη διατροφή σας, ξεκινήστε σταδιακά. Μπορείτε αρχικά να αντικαταστήσετε ορισμένα επεξεργασμένα δημητριακά με προϊόντα ολικής άλεσης και να προσθέσετε περισσότερα φρούτα και λαχανικά στα γεύματα και στα σνακ σας.

Το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο

Τα επεξεργασμένα κρέατα, όπως το μπέικον, τα λουκάνικα, το σαλάμι και πολλά αλλαντικά, συνδέονται σταθερά με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Αντίστοιχη συσχέτιση φαίνεται να υπάρχει και με το κόκκινο κρέας, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες.

«Η σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και στον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού είναι ιδιαίτερα ισχυρή. Και η κατανάλωση κόκκινου κρέατος αυξάνει τον κίνδυνο», τόνισε ο Frias.

Ο περιορισμός του κόκκινου κρέατος δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσετε εντελώς τις ζωικές πηγές πρωτεΐνης. Οι ειδικοί συνιστούν να αντικαταστήσετε ορισμένες μερίδες κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος με φρέσκο κρέας κοτόπουλου, ψάρι, στραγγιστό γιαούρτι ή αυγά. Από την άλλη, όσον αφορά τις φυτικές τροφές, ορισμένα όσπρια όπως τα ρεβίθια και οι φακές αποτελούν καλές πηγές ενώ προσφέρουν και φυτικές ίνες.

Οι τροφές με ασβέστιο μπορεί να προσφέρουν προστασία

Το ασβέστιο μπορεί να έχει προστατευτική δράση για την υγεία του παχέος εντέρου και του ορθού. Μελέτες αποκαλύπτουν ότι η μεγαλύτερη πρόσληψη ασβεστίου συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου στην περιοχή αυτή. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν τον ακριβή μηχανισμό, αλλά μία θεωρία είναι ότι το ασβέστιο μπορεί να δεσμεύει ορισμένες ενώσεις μέσα στο παχύ έντερο και να περιορίζει την επαφή τους με το εντερικό τοίχωμα.

«Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου έχει επίσης φανεί ότι προστατεύει από την εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού σε ορισμένες ομάδες του πληθυσμού», υπογράμμισε ο Rodriguez Frias. Παρότι η κάλυψη των αναγκών σας σε ασβέστιο μπορεί να είναι ωφέλιμη, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου σε υψηλές δόσεις μπορούν να προλάβουν τον καρκίνο.

Το γάλα, το γιαούρτι, τα εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα και ορισμένα πράσινα φυλλώδη λαχανικά μπορούν να σας βοηθήσουν να αυξήσετε την πρόσληψη ασβεστίου μέσω της διατροφής. Ανάλογα με την τροφή, προσφέρουν επίσης άλλα σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως πρωτεΐνη, βιταμίνες και μέταλλα.

Το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο

Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού, ενώ ο κίνδυνος τείνει να αυξάνεται όσο αυξάνεται και η ποσότητα που καταναλώνετε. Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι ακόμη και η χαμηλή κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με μικρή αύξηση του κινδύνου, ενώ η αύξηση είναι μεγαλύτερη σε όσους καταναλώνουν συστηματικά περισσότερο αλκοόλ.

«Το αλκοόλ έχει συνδεθεί τα τελευταία χρόνια με τον κίνδυνο καρκίνου, ακόμη και όταν καταναλώνεται σε μικρές ποσότητες, όπως μερικά ποτά την εβδομάδα, μολονότι ο συνολικός κίνδυνος παραμένει σχετικά μικρός», ανέφερε ο Foote.

Εντούτοις, όταν μιλάμε για μικρότερο ρίσκο σε καμία περίπτωση δε μιλάμε για μηδενικό κίνδυνο. Το αλκοόλ μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση καρκίνου προκαλώντας βλάβες στο DNA και επηρεάζοντας την ικανότητα του οργανισμού να απορροφά ή να αξιοποιεί θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για τη διατήρηση υγιών κυττάρων.

Άλλοι τρόποι για να μειώσετε τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου

Η διατροφή αποτελεί ένα μόνο μέρος της πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο ούτε να εξαλείψει όλους τους παράγοντες κινδύνου. Οι ειδικοί προτείνουν επίσης τα εξής:

• Μην αμελείτε τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος εξακολουθεί να θεωρείται μία από τις αποτελεσματικότερες διαθέσιμες μεθόδους, επειδή μπορεί να εντοπίσει αδενώματα πριν εξελιχθούν σε καρκίνο. Οι ενήλικες μέσου κινδύνου πρέπει να ξεκινούν τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού στην ηλικία των 45 ετών. Ορισμένα άτομα, όμως, χρειάζεται να ξεκινήσουν νωρίτερα, ανάλογα με το προσωπικό ή το οικογενειακό ιστορικό τους.
• Βάλτε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας. Η τακτική άσκηση συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Επιλέξτε μια δραστηριότητα που ταιριάζει στις δυνατότητες και στο πρόγραμμά σας, όπως περπάτημα, ποδηλασία, κολύμβηση ή οποιαδήποτε άλλη μορφή κίνησης μπορείτε να ακολουθείτε με συνέπεια.
• Αποφύγετε το κάπνισμα. Το κάπνισμα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού, εμφάνισης πολυπόδων και θανάτου από τη νόσο.
• Συζητήστε με τον γιατρό σας για τον προσωπικό σας κίνδυνο. Αν έχετε φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, ιστορικό πολυπόδων ή στενό συγγενή που εμφάνισε καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού, μπορεί να χρειάζεστε διαφορετικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου. Συζητήστε με τον γιατρό σας τους προσωπικούς παράγοντες κινδύνου, ώστε να καθορίσετε ποια προσέγγιση είναι καταλληλότερη για εσάς.