Εκατομμύρια ενήλικες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν νωρίτερα φαρμακευτική αγωγή για τη χοληστερίνη, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού, σύμφωνα με νέες ιατρικές οδηγίες.

Σε επικαιροποιημένη κατευθυντήρια οδηγία που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή, το American College of Cardiology και το American Heart Association, μαζί με άλλες 9 ιατρικές οργανώσεις, τονίζουν ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση της υψηλής χοληστερίνης, ακόμη και από την ηλικία των 30 ετών, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού στη διάρκεια της ζωής.

Η οδηγία καλύπτει πολλές πτυχές της διαχείρισης της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων, αλλά ένα μήνυμα ξεχωρίζει: μην καθυστερείτε να δράσετε.

Η θεραπεία με στατίνες συνιστάται, σε συνδυασμό με αλλαγές στον τρόπο ζωής όπως διατροφή και άσκηση, για ενήλικες ακόμη και από την ηλικία των 30 ετών που έχουν LDL χοληστερίνη 160 χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο αίματος ή υψηλότερη, έντονο οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας ή αυξημένο 30ετή κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, σύμφωνα με τη νέα οδηγία.

«Η συνήθης πρακτική ήταν να αξιολογούμε τον 10ετή κίνδυνο, που στατιστικά είναι χαμηλός για κάποιον στα 30 του. Όμως πλέον βλέπουμε μια μετατόπιση προς την εκτίμηση του 30ετούς κινδύνου», εξήγησε στο αμερικανικό CNN η Jennifer Haythe, συνδιευθύντρια του Columbia University Irving Medical Center, η οποία δεν συμμετείχε στη σύνταξη της οδηγίας.

«Τα οφέλη από την έναρξη φαρμάκων που μειώνουν τα λιπίδια σε νεότερους ασθενείς είναι πραγματικά, καθώς υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που δείχνουν ότι όσο περισσότερο μειώνεται η LDL για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τόσο λιγότερη πλάκα συσσωρεύεται στα αγγεία».

Στις Ηνωμένες Πολιτείες «υπάρχουν περίπου 65 έως 70 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 30 έως 44 ετών. Ακόμη κι αν ένα μικρό ποσοστό από αυτούς έχει LDL πάνω από 160, ο αριθμός όσων ενδέχεται να πληρούν τα νέα κριτήρια, λόγω αυξημένου 30ετούς κινδύνου, μπορεί να φτάνει τα εκατομμύρια», ανέφερε η ίδια.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι στατίνες

Οι στατίνες, από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα, μειώνουν την LDL χοληστερίνη, η οποία μπορεί να συσσωρεύεται στα αγγεία με την πάροδο του χρόνου. Για ενήλικες ηλικίας 30 έως 79 ετών με οριακό ή ενδιάμεσο κίνδυνο που έχουν ξεκινήσει στατίνες, η οδηγία συνιστά η LDL να μειώνεται κάτω από τα 100 χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο αίματος, ώστε να προληφθεί ένα πρώτο έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Για όσους έχουν τον υψηλότερο κίνδυνο, ο στόχος είναι κάτω από 55.

Πολλοί ενήλικες με χαμηλό 10ετή κίνδυνο αλλά αυξημένο 30ετή κίνδυνο πληρούν ήδη άλλα κριτήρια για θεραπεία με στατίνες, ανέφεραν οι Pam Morris και Roger Blumenthal, εκ των συγγραφέων της μελέτης.

«Ωστόσο, η ενσωμάτωση του 30ετούς κινδύνου ως κριτηρίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύσταση για στατίνες σε αρκετά εκατομμύρια επιπλέον ασθενείς», έγραψαν. «Οι εκτιμήσεις κινδύνου χρησιμοποιούνται για να εντοπιστούν ασθενείς που ενδέχεται να ωφεληθούν από φαρμακευτική αγωγή. Στη συνέχεια, λαμβάνονται υπόψη εξατομικευμένοι παράγοντες και οι στόχοι του ίδιου του ασθενούς».

Αυτή η αλλαγή έρχεται καθώς όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η μείωση της δια βίου έκθεσης σε λιπίδια που προκαλούν πλάκα συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία μακροπρόθεσμα.

Η οδηγία προτείνει τη χρήση ενός πιο σύγχρονου εργαλείου για την εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου σε ενήλικες 30 έως 79 ετών, τόσο σε ορίζοντα 10 όσο και 30 ετών: το διαδικτυακό εργαλείο PREVENT της American Heart Association (μπορείτε να δείτε το εργαλείο εδώ).

«Η εκτίμηση δεν δίνει συνταγή, αλλά ανοίγει τη συζήτηση μεταξύ γιατρού και ασθενούς. Οι περισσότεροι γιατροί πιθανότατα θα σκεφτούν πιο επιθετική αντιμετώπιση σε νεότερους ανθρώπους, γιατί το συνολικό φορτίο παραγόντων κινδύνου είναι αυτό που οδηγεί στον αυξημένο 30ετή κίνδυνο», ανέφεραν. «Στο τέλος, την τελική απόφαση την παίρνει ο ασθενής, μετά από συζήτηση με τον γιατρό του, που μπορεί να γίνει σε περισσότερες από μία επισκέψεις».

Πιθανά οφέλη από την έγκαιρη έναρξη

Η καρδιοπάθεια παραμένει η κύρια αιτία θανάτου στον πλανήτη και εκτιμάται ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει κάθε 34 δευτερόλεπτα από καρδιαγγειακή νόσο.

Η νέα οδηγία αναμένεται να επηρεάσει εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με τον Steven Nissen από την Cleveland Clinic.

«Η έμφαση στον δια βίου κίνδυνο είναι κρίσιμη, γιατί η μέση τιμή της LDL στη διάρκεια της ζωής είναι από τους ισχυρότερους δείκτες για έμφραγμα ή εγκεφαλικό», ανέφερε.

«Αν ξεκινήσετε νωρίς, μπορεί να μη χρειαστείτε υψηλές δόσεις φαρμάκων, γιατί μειώνετε τη συνολική έκθεση στη χοληστερίνη».

Οι στατίνες μπορεί να προκαλέσουν μυϊκό πόνο, αδυναμία ή βλάβη στο συκώτι, κυρίως σε υψηλές δόσεις.

«Συχνά ξεκινώ χαμηλή δόση σε νεότερους ασθενείς, ώστε να επωφεληθούν μακροπρόθεσμα», είπε. «Είναι μια λεπτομέρεια που κάνει διαφορά».

Η ιστορία μιας ασθενούς με χοληστερίνη

Η Gigi Gari Campos δήλωσε ότι αν είχε ξεκινήσει νωρίτερα θεραπεία για τη χοληστερίνη, ίσως να είχε αποφύγει την εισαγωγή στο νοσοκομείο πριν από 3 χρόνια, όταν ήταν στις αρχές των 30 της. Ίσως να είχε αποτραπεί ή τουλάχιστον να είχε καθυστερήσει και η καρδιακή ανακοπή που παραλίγο να της κοστίσει τη ζωή.

«Ανατριχιάζω όταν το σκέφτομαι», είπε. «Αν όλοι οι γιατροί που είχα δει μου έλεγαν ξεκάθαρα ότι πρέπει να ξεκινήσω άμεσα, η πορεία μου θα ήταν πολύ διαφορετική».

Μεγαλώνοντας, γνώριζε ότι είχε αυξημένο κίνδυνο λόγω οικογενούς υπερχοληστεριναιμίας, μιας συχνής κληρονομικής διαταραχής που προκαλεί υψηλά επίπεδα LDL από τη γέννηση.

«Ήξερα ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να κάνω κάτι για τη χοληστερίνη μου. Όμως η συζήτηση περιστρεφόταν πάντα γύρω από την ηλικία μου και το ότι είχα χρόνο να περιμένω. Εκ των υστέρων, ίσως αυτό να μην ήταν η σωστή επιλογή», είπε η Campos, που σήμερα είναι 37.

Οι γιατροί δίσταζαν να της χορηγήσουν στατίνες επειδή ήταν σε ηλικία τεκνοποίησης και της πρότειναν να ξεκινήσει μετά την απόκτηση παιδιών.

Ο FDA συστήνει τη διακοπή των στατινών στην εγκυμοσύνη, καθώς μπορεί να επηρεάσουν το έμβρυο. Για αυτόν τον λόγο, κάποιοι γιατροί επιλέγουν να περιμένουν.

Η Campos όμως δεν σχεδίαζε να αποκτήσει παιδιά και δεν ήθελε να καθυστερήσει άλλο.

Ξεκίνησε τελικά στατίνες και, αν και τα επίπεδα της χοληστερίνης της παρέμεναν υψηλά, μειώνονταν.

Λίγο αργότερα, υπέστη έμφραγμα. Ήταν 34 ετών.

«Περπατούσα με τον σύζυγό μου περίπου 3 χιλιόμετρα. Ήταν μια συνηθισμένη μέρα και ξαφνικά ένιωσα μια ενόχληση στο στήθος», είπε. «Μια πίεση».

Αρχικά το απέδωσαν σε κακή στάση στον ύπνο.

Πήγε κανονικά στη δουλειά, αλλά επειδή τα συμπτώματα συνέχιζαν, επισκέφθηκε κέντρο άμεσης φροντίδας. Οι γιατροί εντόπισαν αρρυθμία και τη μετέφεραν με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο.

Εκεί διαπιστώθηκε ότι χρειαζόταν καρδιακό καθετηριασμό για να εντοπιστούν και να αφαιρεθούν αποφράξεις.

Κατά την προετοιμασία, υπέστη καρδιακή ανακοπή.

«Θυμάμαι να λέω ότι είμαι καλά αλλά νιώθω να λιποθυμώ. Μετά μου είπαν ότι πάθαινα έμφραγμα», είπε. «Με επανέφεραν με απινίδωση. Ξύπνησα και κατάλαβα ότι η κατάσταση ήταν κρίσιμη. Πρόλαβα να πω δύο ‘Πάτερ Ημών’ πριν πάθω δεύτερη ανακοπή».

Η επέμβαση ολοκληρώθηκε και οι αποφράξεις αφαιρέθηκαν.

Μετά το έμφραγμα, η Campos λαμβάνει καθημερινά στατίνες χωρίς παρενέργειες, μαζί με 2 ακόμη φάρμακα, και έχει υιοθετήσει υγιεινή διατροφή και άσκηση.

«Όταν βρίσκεστε σε μονάδα εντατικής θεραπείας, συνειδητοποιείτε ότι δεν ζείτε μόνο για τον εαυτό σας», είπε. «Έχετε λόγο να συνεχίσετε».

Σήμερα έχει μειώσει τη συνολική της χοληστερίνη από περίπου 400 σε κάτω από 100.

«Η LDL μου είναι πλέον γύρω στο 20. Ζω κανονικά και νιώθω ασφάλεια ότι κάνω ό,τι μπορώ», είπε.

«Το σημαντικότερο είναι να ενημερώνεστε. Αν δεν φτάσετε σε χαμηλά επίπεδα, αυξάνετε τον κίνδυνο για καρδιαγγειακό επεισόδιο», κατέληξε. «Για εμένα, ήταν θέμα ζωής και θανάτου».