Ο HPV είναι ένας ιδιαίτερα μεταδοτικός ιός, ο οποίος μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής αλλά και μέσω επαφής με το δέρμα ή σωματικά υγρά. Ευθύνεται σχεδόν για όλες τις περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, μιας νόσου που προκαλεί περισσότερους από 300.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.
Το πρώτο εμβόλιο κατά του HPV εγκρίθηκε το 2006 και αρχικά σχεδιάστηκε για την προστασία από τα επικίνδυνα στελέχη του ιού που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Στην αρχή, οι φαρμακευτικές εταιρείες προώθησαν τον εμβολιασμό κυρίως ως προληπτικό μέτρο για τις γυναίκες και πράγματι το εμβόλιο αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό. Τα τελευταία 20 χρόνια, τα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μειώθηκαν σχεδόν κατά 90% σε ορισμένες περιοχές λόγω του εμβολιασμού.
Σήμερα είναι πλέον γνωστό ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες κινδυνεύουν από καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, όπως ο καρκίνος του πρωκτού, του πέους, του κόλπου και του τραχήλου. Παρ’ όλα αυτά, σε πολλές χώρες του κόσμου, πολύ λιγότερα αγόρια και νεαροί άνδρες εμβολιάζονται, δημιουργώντας μια έντονη ανισορροπία μεταξύ των φύλων που οι ειδικοί δημόσιας υγείας επιδιώκουν να διορθώσουν.
Στη Νότια Κορέα, για παράδειγμα, το μοντέλο δείχνει ότι η χώρα είναι απίθανο να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αν δεν αυξηθεί ο εμβολιασμός των αγοριών.
Με βάση τις προσομοιώσεις, θα έπρεπε να εμβολιαστεί το 99% των νεαρών γυναικών στο πλαίσιο του σημερινού προγράμματος, ώστε να επιτευχθεί συλλογική ανοσία.
Σήμερα, το ποσοστό εμβολιασμού των νεαρών γυναικών βρίσκεται στο 88%, γεγονός που επιτρέπει στον HPV και στους σχετιζόμενους καρκίνους να συνεχίζουν να κυκλοφορούν στον πληθυσμό.
Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει αν εμβολιάζονταν και τα αγόρια. Αν το 65% των ανδρών στη χώρα λάμβανε το εμβόλιο και τα ποσοστά στις γυναίκες παρέμεναν σταθερά, το μοντέλο δείχνει ότι η Νότια Κορέα θα μπορούσε να επιτύχει συλλογική ανοσία.
Ακόμη και αν η εμβολιαστική κάλυψη στις γυναίκες μειωνόταν ελαφρώς στο 80%, η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας θα παρέμενε εφικτή, εφόσον εμβολιαζόταν το 80% των ανδρών.
Τι έδειξε η μελέτη
Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Maryland στις ΗΠΑ, η αύξηση του εμβολιασμού των αγοριών με το εμβόλιο Gardasil θα μπορούσε να σώσει πολλές ζωές, μειώνοντας την εμφάνιση καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV, όπως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, του πέους και της στοματικής κοιλότητας. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Bulletin of Mathematical Biology.
Το νέο μαθηματικό μοντέλο της ομάδας δείχνει ότι σε χώρες όπως η Νότια Κορέα, όπου ο εμβολιασμός κατά του HPV αφορά αποκλειστικά τα κορίτσια, η σημερινή εμβολιαστική κάλυψη δεν επαρκεί για την επίτευξη συλλογικής ανοσίας απέναντι στα στελέχη του ιού που οδηγούν σε καρκίνο.
Η εικόνα αυτή θα μπορούσε να αλλάξει αν εμβολιαζόταν το 65% των αγοριών της χώρας.
«Ο εμβολιασμός των αγοριών μειώνει την ανάγκη να εμβολιαστεί ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό γυναικών. Έτσι, η εξάλειψη γίνεται πολύ πιο ρεαλιστικός στόχος», επισήμανε ο μαθηματικός και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Abba Gumel.
Οι προσομοιώσεις της ερευνητικής ομάδας δείχνουν ότι, αν το πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του HPV στη Νότια Κορέα επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει και τα αγόρια, η χώρα θα μπορούσε να εξαλείψει τους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV μέσα σε περίπου 70 χρόνια.
Το μοντέλο βασίστηκε σε πραγματικά δεδομένα καρκίνου από τη Νότια Κορέα, ωστόσο μπορεί να αξιοποιηθεί και για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας εθνικών προγραμμάτων εμβολιασμού σε άλλες χώρες.
Ο Gumel εκτιμά ότι σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, εμβολιαστική κάλυψη γύρω στο 70% τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες θα ήταν αρκετή για να επιτευχθεί συλλογική ανοσία.
Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη ζωές που μπορούν να σωθούν, συμπεριλαμβανομένων και των ανδρών. Όπως επισημαίνουν ερευνητές, η επίμονη «έμφυλη προκατάληψη» στις πολιτικές εμβολιασμού και στη δημόσια ενημέρωση για τον HPV πρέπει να αντιμετωπιστεί, ώστε να επιτευχθούν περαιτέρω οφέλη.
Σημαντικός ο εμβολιασμός των αγοριών κατά του HPV
Τα τελευταία 20 χρόνια, τα περιστατικά καρκίνου που σχετίζονται με τον HPV στους άνδρες στη Νότια Κορέα έχουν τριπλασιαστεί. Ο εμβολιασμός περισσότερων αγοριών θα μπορούσε να αποτρέψει μελλοντικούς θανάτους και από αυτές τις μορφές καρκίνου.
Με βάση τα ευρήματα, οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι τα αγόρια ηλικίας 12 έως 17 ετών θα πρέπει να εμβολιάζονται μαζί με τα κορίτσια, αλλά και με μεγαλύτερες γυναίκες που δεν είχαν την ευκαιρία να εμβολιαστούν σε μικρότερη ηλικία.
Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, ο εμβολιασμός και σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία απέναντι σε αυτόν τον ιδιαίτερα μεταδοτικό ιό.
Ορισμένες εκτιμήσεις δείχνουν ότι, αν επιτευχθεί ευρεία εμβολιαστική κάλυψη κατά του HPV παγκοσμίως και ενισχυθεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος του τραχήλου της μήτρας, ο καρκίνος θα μπορούσε να εξαλειφθεί σε 149 από τις 181 χώρες μέχρι το τέλος του αιώνα.
Η αύξηση των ποσοστών εμβολιασμού στα αγόρια φαίνεται ότι αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη αυτού του στόχου.
«Δεν είναι αναπόφευκτο να χάνονται 350.000 άνθρωποι παγκοσμίως κάθε χρόνο από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Αν βελτιώσουμε την εμβολιαστική κάλυψη, μπορούμε να δούμε το τέλος του HPV και των καρκίνων που σχετίζονται με αυτόν», ανέφερε ο Gumel.
