Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Stanford έδειξαν ότι, σε πειράματα σε ζώα, μια απλή ένεση όχι μόνο αποκατέστησε τον φθαρμένο χόνδρο, αλλά εμπόδισε και την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας μετά από τραυματισμούς παρόμοιους με ρήξη πρόσθιου χιαστού (ACL) στο γόνατο.

Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η θεραπεία δεν βασίζεται σε βλαστοκύτταρα. Αντίθετα, «επαναπρογραμματίζει» τα ήδη υπάρχοντα κύτταρα του χόνδρου, κάνοντάς τα να λειτουργούν ξανά σαν νεότερα. Παράλληλα, μια μορφή της ίδιας θεραπείας σε χάπι δοκιμάζεται ήδη σε κλινικές μελέτες για τη μυϊκή αδυναμία που σχετίζεται με τη γήρανση.

Θετικά αποτελέσματα και σε ανθρώπινο ιστό

Οι επιστήμονες δοκίμασαν τη θεραπεία και σε ανθρώπινο χόνδρο, που είχε ληφθεί από ασθενείς κατά τη διάρκεια χειρουργείων ολικής αντικατάστασης γόνατος. Τα δείγματα άρχισαν να παράγουν νέο, λειτουργικό χόνδρο, δείχνοντας ότι η μέθοδος μπορεί να έχει εφαρμογή και στον άνθρωπο.

Τα ευρήματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για θεραπείες που ίσως στο μέλλον θα επιτρέπουν την αποκατάσταση του χαμένου χόνδρου μέσω μιας τοπικής ένεσης ή ακόμη και με φαρμακευτική αγωγή από το στόμα, μειώνοντας την ανάγκη για αρθροπλαστικές επεμβάσεις.

Στόχος η αιτία της οστεοαρθρίτιδας

Σε αντίθεση με τις σημερινές θεραπείες που απλώς ανακουφίζουν από τα συμπτώματα, η νέα προσέγγιση στοχεύει την ίδια την αιτία της οστεοαρθρίτιδας. Η πάθηση αυτή επηρεάζει περίπου έναν στους πέντε ενήλικες και κοστίζει δισεκατομμύρια κάθε χρόνο στα συστήματα υγείας, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει φάρμακο που να τη σταματά ή να την αναστρέφει.

Η θεραπεία επικεντρώνεται σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται 15-PGDH, η οποία αυξάνεται με την ηλικία και θεωρείται «πρωτεΐνη της γήρανσης». Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν αυτή την πρωτεΐνη σε ποντίκια, παρατήρησαν εντυπωσιακή αναγέννηση του χόνδρου, τόσο σε ηλικιωμένα ζώα όσο και σε ζώα με τραυματισμένο γόνατο.

Αναγέννηση χωρίς βλαστοκύτταρα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης είναι ότι ο χόνδρος δεν χρειάζεται βλαστοκύτταρα για να αναγεννηθεί. Τα ίδια τα κύτταρα του χόνδρου, τα χονδροκύτταρα, αλλάζουν τη γονιδιακή τους συμπεριφορά και αρχίζουν ξανά να παράγουν υγιή, αρθρικό χόνδρο. «Πρόκειται για έναν εντελώς νέο τρόπο αναγέννησης ιστών στους ενήλικες, με τεράστιες κλινικές προοπτικές», ανέφερε η καθηγήτρια Helen Blau από το Stanford.

Σε μοντέλα τραυματισμών τύπου ρήξης χιαστού, η θεραπεία μείωσε δραστικά την πιθανότητα εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας. Τα ζώα που έλαβαν τη θεραπεία κινούνταν πιο φυσιολογικά σε σχέση με όσα δεν την έλαβαν.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ασφάλεια του φαρμάκου έχει ήδη φανεί σε πρώιμες κλινικές δοκιμές για άλλες ενδείξεις και εκφράζουν την ελπίδα ότι σύντομα θα ξεκινήσουν δοκιμές και για την αναγέννηση του χόνδρου.

«Φανταστείτε να μπορούμε να αναγεννούμε τον υπάρχοντα χόνδρο και να αποφεύγουμε τις αντικαταστάσεις αρθρώσεων», σημειώνει η ομάδα. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και στον άνθρωπο, πρόκειται για μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης της αρθρίτιδας.