Αν έχετε διαγνωστεί με προδιαβήτη, μια κατάσταση που επηρεάζει έως και 1 στους 3 ενήλικες ανάλογα με την ηλικία, πιθανότατα σας έχουν συστήσει να βελτιώσετε τη διατροφή σας και να χάσετε βάρος για να μειώσετε τον κίνδυνο. Αυτή η προσέγγιση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη εδώ και δεκαετίες.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα τα αναμενόμενα. Τα ποσοστά διαβήτη συνεχίζουν να αυξάνονται παγκοσμίως, ενώ πολλοί άνθρωποι με προδιαβήτη δυσκολεύονται να πετύχουν τους στόχους απώλειας βάρους. Την ίδια στιγμή, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι φυσιολογικού βάρους διαγιγνώσκονται με προδιαβήτη.
Ύφεση προδιαβήτη χωρίς απώλεια βάρους
Νέα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στο Nature Medicine δείχνουν μια διαφορετική προσέγγιση. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο προδιαβήτης μπορεί να μπει σε ύφεση, δηλαδή το σάκχαρο να επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα, ακόμη και χωρίς να χάσετε βάρος.
Συγκεκριμένα, περίπου 1 στους 4 συμμετέχοντες σε προγράμματα αλλαγής τρόπου ζωής κατάφερε να ομαλοποιήσει το σάκχαρό του χωρίς απώλεια βάρους. Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι αυτή η μορφή ύφεσης προσφέρει την ίδια προστασία από μελλοντικό διαβήτη με εκείνη που επιτυγχάνεται μέσω απώλειας κιλών.
Τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται άτομα με αυξημένο βάρος και υψηλό κίνδυνο διαβήτη. Το βασικό ερώτημα, όμως, είναι πώς βελτιώνεται το σάκχαρο χωρίς μείωση του σωματικού βάρους ή ακόμη και με αύξησή του.
Γιατί έχει σημασία πού αποθηκεύεται το λίπος
Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται στο σημείο όπου αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα. Δεν επηρεάζει όλο το λίπος την υγεία με τον ίδιο τρόπο.
Το σπλαχνικό λίπος, που περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα στην κοιλιά, είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό. Συνδέεται με χρόνια φλεγμονή και επηρεάζει αρνητικά τη δράση της ινσουλίνης, της ορμόνης που ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα. Όταν η ινσουλίνη δεν λειτουργεί σωστά, τα επίπεδα γλυκόζης αυξάνονται.
Αντίθετα, το υποδόριο λίπος, δηλαδή το λίπος κάτω από το δέρμα, φαίνεται να έχει πιο ευνοϊκή επίδραση στον μεταβολισμό. Απελευθερώνει ορμόνες που βοηθούν την ινσουλίνη να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά. Η μελέτη έδειξε ότι όσοι ανέστρεψαν τον προδιαβήτη χωρίς να χάσουν βάρος, είχαν μετατοπίσει το λίπος από την κοιλιακή χώρα προς το υποδόριο, ακόμη κι αν το συνολικό βάρος τους δεν άλλαξε.
Ο ρόλος των ορμονών στη ρύθμιση του σακχάρου
Οι ερευνητές εντόπισαν και έναν σημαντικό ορμονικό μηχανισμό. Φυσικές ορμόνες, παρόμοιες με αυτές που στοχεύουν φάρμακα όπως τα Wegovy και Mounjaro, φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Συγκεκριμένα, τα φάρμακα GLP-1 βοηθά τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος να εκκρίνουν ινσουλίνη όταν αυξάνεται το σάκχαρο στο αίμα. Τα άτομα που πέτυχαν ύφεση χωρίς απώλεια βάρους φαίνεται ότι ενίσχυσαν φυσικά αυτό το σύστημα, ενώ παράλληλα μείωσαν τη δράση άλλων ορμονών που αυξάνουν τη γλυκόζη.
Πώς μπορείτε να επηρεάσετε την κατανομή του λίπους
Τα ευρήματα αυτά έχουν πρακτική σημασία. Αντί να εστιάζετε αποκλειστικά στον αριθμό της ζυγαριάς, μπορείτε να δώσετε έμφαση σε στρατηγικές που επηρεάζουν το πού αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα.
Ορισμένες διατροφικές επιλογές μπορούν να βοηθήσουν. Τα πολυακόρεστα λιπαρά, που υπάρχουν σε διατροφικά πρότυπα όπως η Μεσογειακή διατροφή με ψάρια, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς, φαίνεται να μειώνουν το σπλαχνικό λίπος. Παράλληλα, η συστηματική αερόβια άσκηση αντοχής μπορεί να περιορίσει το κοιλιακό λίπος, ακόμη κι αν το βάρος παραμένει σταθερό. Αντίστοιχα, η προπόνηση με βάρη μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση της μυϊκής μάζας μειώνοντας το ποσοστό λίπους στο σώμα, ακόμα και εάν το βάρος παραμένει το ίδιο.
Αλλαγή στη στρατηγική πρόληψης του διαβήτη
Τα παραπάνω ευρήματα δεν υποστηρίζουν ότι η απώλεια βάρους δεν έχει σημασία. Η μείωση του βάρους εξακολουθεί να συμβάλλει στη συνολική υγεία και στη μείωση του κινδύνου διαβήτη. Εντούτοις, η μελέτη δείχνει ότι η ρύθμιση του σακχάρου πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο, ανεξάρτητα από το αν αλλάζει το βάρος.
Για πολλούς ανθρώπους που έχουν δυσκολευτεί με τις κλασικές προσπάθειες απώλειας βάρους, αυτό σημαίνει ότι μπορούν να δουν ουσιαστική βελτίωση μέσω αλλαγών στον μεταβολισμό και όχι μόνο μέσω της ζυγαριάς.
Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας ίσως χρειαστεί να προσαρμόσουν την προσέγγισή τους. Η παρακολούθηση του σακχάρου και η καθοδήγηση για στοχευμένες αλλαγές στη διατροφή και την άσκηση που επηρεάζουν την κατανομή του λίπους μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτικές λύσεις για όσους δυσκολεύονται να χάσουν βάρος.
