Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The BMJ δείχνει ότι οι αερόβιες δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, η ποδηλασία και η κολύμβηση, αποτελούν την πιο αποτελεσματική επιλογή για άτομα με οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο. Σύμφωνα με τα ευρήματα, συνδέονται με τη μεγαλύτερη μείωση του πόνου, αλλά και με βελτίωση στη σωματική λειτουργία, στην ικανότητα βάδισης και στη συνολική ποιότητα ζωής.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι και άλλα είδη άσκησης μπορούν να βοηθήσουν, ωστόσο προτείνεται να λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι να αντικαθιστούν την αερόβια άσκηση ως βασική θεραπευτική προσέγγιση.
Τι προκαλεί την οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο
Η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται όταν ο χόνδρος που προστατεύει τα άκρα των οστών φθείρεται σταδιακά. Το αποτέλεσμα είναι πόνος, πρήξιμο και δυσκολία στην κίνηση της άρθρωσης. Αν και μπορεί να επηρεάσει διάφορα σημεία του σώματος, τα γόνατα είναι από τις πιο ευάλωτες περιοχές.
Σχεδόν 30% των ενηλίκων άνω των 45 παρουσιάζουν ενδείξεις οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο σε ακτινογραφίες, ενώ περίπου οι μισοί εμφανίζουν έντονα συμπτώματα.
Η άσκηση αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης, ωστόσο οι υπάρχουσες οδηγίες συχνά δεν δίνουν σαφείς απαντήσεις για το ποια μορφή άσκησης είναι πιο αποτελεσματική.
Ανάλυση 217 κλινικών μελετών
Για να καλύψουν αυτό το κενό, οι ερευνητές πραγματοποίησαν εκτενή ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων. Συγκεκριμένα, εξέτασαν 217 τυχαιοποιημένες μελέτες που έγιναν από το 1990 έως το 2024, με συνολικά 15.684 συμμετέχοντες.
Οι μελέτες συνέκριναν διαφορετικά είδη άσκησης, όπως αερόβια, ασκήσεις ευλυγισίας, ενδυνάμωσης, mind-body (π.χ. γιόγκα, πιλάτες κτλ), νευροκινητικές και μικτά προγράμματα, με ομάδες ελέγχου.
Πώς αξιολογήθηκαν τα αποτελέσματα
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε βασικούς δείκτες που έχουν άμεση σημασία για τους ασθενείς: τον πόνο, τη σωματική λειτουργία, την απόδοση στη βάδιση και την ποιότητα ζωής.
Τα δεδομένα εξετάστηκαν σε τρία χρονικά σημεία: στις 4 εβδομάδες (βραχυπρόθεσμα), στις 12 εβδομάδες (μεσοπρόθεσμα) και στις 24 εβδομάδες (μακροπρόθεσμα).
Σε όλα τα παραπάνω, η αερόβια άσκηση αναδείχθηκε σταθερά ως η πιο αποτελεσματική επιλογή.
Η αερόβια άσκηση υπερέχει
Τα αποτελέσματα, με μέτριο βαθμό βεβαιότητας, έδειξαν ότι η αερόβια άσκηση μειώνει τον πόνο τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα. Παράλληλα, βελτιώνει τη σωματική λειτουργία σε όλα τα χρονικά διαστήματα που εξετάστηκαν.
Επιπλέον, φαίνεται να ενισχύει την ικανότητα βάδισης και την ποιότητα ζωής σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο επίπεδο.
Άλλα είδη άσκησης είχαν επίσης οφέλη. Οι παρεμβάσεις mind-body, όπως η γιόγκα και το πιλάτες, φαίνεται να βελτιώνουν τη λειτουργικότητα βραχυπρόθεσμα, ενώ η νευροκινητική εκπαίδευση σχετίζεται με καλύτερη απόδοση στη βάδιση στο ίδιο χρονικό διάστημα. Τα προγράμματα ενδυνάμωσης και τα μικτά προγράμματα έδειξαν βελτίωση της λειτουργικότητας στη μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση.
Η άσκηση είναι ασφαλής επιλογή
Κανένα από τα είδη άσκησης δεν συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών σε σύγκριση με τις ομάδες ελέγχου. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι η άσκηση αποτελεί μια ασφαλή και αξιόπιστη επιλογή για την αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο.
Οι ερευνητές αναγνώρισαν και ορισμένους περιορισμούς. Πολλές από τις συγκρίσεις ήταν έμμεσες, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπήρχαν μακροπρόθεσμα δεδομένα, ενώ μικρότερες μελέτες ενδέχεται να επηρέασαν τα αρχικά αποτελέσματα.
Με βάση τα αποτελέσματα, οι ερευνητές προτείνουν την αερόβια άσκηση «ως παρέμβαση πρώτης γραμμής για τη διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο, ιδιαίτερα όταν στόχος είναι η βελτίωση της λειτουργικότητας και η μείωση του πόνου». Παράλληλα, επισημαίνουν ότι αν δεν είναι εφικτή λόγω ατομικών περιορισμών, «άλλες μορφές δομημένης σωματικής δραστηριότητας μπορούν επίσης να προσφέρουν οφέλη».
