Καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη διεθνείς προσπάθειες ιχνηλάτησης των επιβατών που αποβιβάστηκαν νωρίτερα από το ολλανδικής σημαίας κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, η ανησυχία του κοινού για ενδεχόμενη μεγαλύτερη έξαρση χανταϊού αυξάνεται.

Όλα ξεκίνησαν με τον επιβεβαιωμένο θάνατο ενός 70χρονου Ολλανδού επιβάτη πάνω στο πλοίο. Το περιστατικό αυτό αποτέλεσε το «πρώτο κρούσμα» της έξαρσης χανταϊού που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη. Έκτοτε, ο ιός έχει εξαπλωθεί και σε άλλους επιβάτες, με αρκετούς να νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση.

Το πλοίο, που ανήκει στην εταιρεία Oceanwide Expeditions, παρέμεινε αρχικά ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου και αργότερα έλαβε άδεια να κατευθυνθεί προς τα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας για περαιτέρω έρευνα.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το πώς ξεκίνησε η έξαρση

Ο Ολλανδός άνδρας που πέθανε στις 11 Απριλίου 2026 στο MV Hondius είχε αρχίσει να εμφανίζει συμπτώματα στις 6 Απριλίου. Αυτό συνέβη 5 ημέρες μετά την αναχώρηση του πλοίου από την Ουσουάια της Αργεντινής.

Το πλοίο ενημέρωσε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 2 Μαΐου 2026 για το περιστατικό, το οποίο επιβεβαιώθηκε αργότερα ως χανταϊός έπειτα από εργαστηριακές εξετάσεις στη Νότια Αφρική.

Μέχρι τις 8 Μαΐου 2026 έχουν αναφερθεί τουλάχιστον 8 επιβεβαιωμένα ή ύποπτα περιστατικά. Τρεις άνθρωποι, ανάμεσά τους και η σύζυγος του πρώτου θύματος, έχουν πεθάνει. Ένα άτομο εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση στη Νότια Αφρική.

Αρκετοί επιβάτες έχουν επίσης νοσηλευτεί και λαμβάνουν ιατρική φροντίδα στη Νότια Αφρική, την Ολλανδία, την Ελβετία, τη Σιγκαπούρη και την Ισπανία.

Συνολικά στο πλοίο επέβαιναν 147 άτομα, συμπεριλαμβανομένου του πληρώματος.

Καθώς αρκετοί επιβάτες είχαν αποβιβαστεί νωρίτερα και είχαν επιστρέψει αεροπορικώς στις χώρες τους πριν επιβεβαιωθεί η έξαρση, οι διεθνείς προσπάθειες ιχνηλάτησης έχουν ενταθεί.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός έχει δηλώσει ότι ο παγκόσμιος κίνδυνος εξάπλωσης παραμένει «χαμηλός», καθώς η έξαρση περιορίζεται ακόμα σε μικρή ομάδα ταξιδιωτών. Παράλληλα, τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών ενεργοποίησαν το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ανταπόκρισης, προκειμένου να ενημερώσει τις ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές για την κατάσταση.

Τι είναι ο χανταϊός;

Ο χανταϊός είναι ομάδα ιών που μεταφέρονται από τρωκτικά, τα οποία διασπείρουν τον ιό μέσω του σάλιου, των ούρων ή των περιττωμάτων τους.

Οι υγειονομικές αρχές έχουν διαπιστώσει ότι οι επιβάτες έχουν μολυνθεί με το στέλεχος Andes του χανταϊού . Αν και οι χανταϊοί σπάνια μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, το συγκεκριμένο στέλεχος είναι γνωστό ότι μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων.

Για να υπάρξει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, οι αρχές αναφέρουν ότι απαιτείται στενή και παρατεταμένη φυσική επαφή.

Πιστεύεται ότι οι πρώτοι επιβάτες εκτέθηκαν σε μολυσμένα τρωκτικά ή στα περιττώματά τους πριν επιβιβαστούν στο πλοίο. Το συγκεκριμένο στέλεχος είναι ενδημικό στη Νότια Αμερική, κάτι που σημαίνει ότι ο ιός κυκλοφορεί σταθερά σε χαμηλά επίπεδα στην περιοχή.

Οι χανταϊοί έχουν συνδεθεί με σοβαρή νόσο και θάνατο και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή αναπνευστική λοίμωξη που ονομάζεται καρδιοπνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, με ποσοστό θνησιμότητας που μπορεί να φτάσει έως και 50%.

Μπορεί ο χανταϊός να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Ο William Schaffner, καθηγητής προληπτικής ιατρικής στο Τμήμα Πολιτικής Υγείας και καθηγητής Ιατρικής στο Τμήμα Λοιμωδών Νοσημάτων του Vanderbilt University Medical Center, εξήγησε στο Medical News Today πώς μολύνονται οι άνθρωποι από χανταϊό:

«Ο χανταϊός ζει σε μικρά τρωκτικά σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, συνήθως όπου το κλίμα είναι αρκετά ξηρό. Ο ιός αποβάλλεται μέσω των ούρων και των περιττωμάτων των τρωκτικών. Οι άνθρωποι συνήθως μολύνονται όταν ανακινούν αποξηραμένη σκόνη που περιέχει τον ιό, δημιουργώντας μικροσκοπικά σωματίδια που εισπνέονται και έτσι ξεκινά η λοίμωξη.

Σε αυτό το περιστατικό στο κρουαζιερόπλοιο, οι επιβάτες επιβιβάστηκαν στην Αργεντινή. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή εκεί κυκλοφορεί μια παραλλαγή χανταϊού, το στέλεχος Andes, το οποίο, σε αντίθεση με άλλους χανταϊούς, μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο».

Ο Justin Chan, ειδικός λοιμωξιολόγος στο NYU Langone Health και διευθυντής Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων στο Bellevue Hospital Center, ανέφερε ότι «οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν με χανταϊό μέσω επαφής με ούρα, περιττώματα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών».

«Πιο σπάνια, έχει παρατηρηθεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο σε προηγούμενες εξάρσεις που αφορούσαν τον ιό Andes, ο οποίος είναι μοναδικός επειδή άλλοι χανταϊοί δεν είναι γνωστό ότι μεταδίδονται μεταξύ ανθρώπων. Η μετάδοση του ιού Andes μεταξύ ανθρώπων απαιτεί συνήθως στενή και παρατεταμένη επαφή που οδηγεί σε έκθεση σε μολυσμένα σωματικά υγρά», τόνισε.

Από την πλευρά της, η Monica Gandhi ανέφερε ότι το συγκεκριμένο στέλεχος μπορεί να μεταδοθεί τόσο μέσω έκθεσης σε τρωκτικά όσο και από άνθρωπο σε άνθρωπο.

«Τουλάχιστον σε προηγούμενες εξάρσεις με το στέλεχος Andes, απαιτούνταν στενή επαφή με μολυσμένο άτομο για να υπάρξει μετάδοση, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης φυσικής επαφής, της παρατεταμένης παραμονής σε κλειστούς χώρους και της έκθεσης στα σωματικά υγρά του μολυσμένου ατόμου», είπε.

Υπάρχει κίνδυνος παγκόσμιας έξαρσης;

Καθώς το κρουαζιερόπλοιο ετοιμάζεται να δέσει στην Ισπανία, πολλοί ανησυχούν για πιθανή μετάδοση και περαιτέρω εξάπλωση. Ωστόσο, οι ειδικοί εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι, λαμβάνοντας υπόψη τις προσπάθειες περιορισμού που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

«Αυτή τη στιγμή, η έξαρση στο κρουαζιερόπλοιο φαίνεται να είναι καλά περιορισμένη. Ορισμένοι επιβάτες έχουν αποβιβαστεί και έχουν επιστρέψει στα σπίτια τους. Μέχρι στιγμής όλοι είναι καλά και παρακολουθούνται από τις τοπικές υγειονομικές αρχές. Ο κίνδυνος σημαντικής εξάπλωσης είναι πολύ χαμηλός. Αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί την αρχή μιας νέας επιδημίας τύπου COVID», ανέφερε ο William Schaffner.

Ο Justin Chan επανέλαβε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συντονισμένη προσπάθεια ελέγχου της έξαρσης.

«Οι παγκόσμιοι οργανισμοί υγείας ηγούνται συντονισμένης αντίδρασης, η οποία περιλαμβάνει ιατρικές αεροδιακομιδές από το MV Hondius για επιβάτες με σοβαρά συμπτώματα. Οι υγειονομικές αρχές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά και άλλα άτομα που ενδέχεται να εκτέθηκαν στο πλοίο, ώστε να εντοπιστούν έγκαιρα πιθανά συμπτώματα», είπε.

«Παρότι το ποσοστό θνητότητας αυτού του ιού είναι υψηλό, η μετάδοση μεταξύ ανθρώπων δεν είναι συχνή και απαιτεί στενή και παρατεταμένη επαφή με μολυσμένα άτομα. Ο συνολικός κίνδυνος για το ευρύ κοινό αυτή τη στιγμή θεωρείται χαμηλός», πρόσθεσε.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα λοίμωξης από χανταϊό;

Ο William Schaffner εξήγησε ότι η αναγνώριση λοίμωξης από χανταϊό είναι δύσκολη, επειδή τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περάσουν απαρατήρητα.

«Οι χανταϊοί προκαλούν ύπουλες λοιμώξεις. Η αρχική φάση της νόσου φαίνεται σχετικά ήπια, με πυρετό, πονοκέφαλο, αίσθημα αδιαθεσίας και μυϊκούς πόνους. Δεν ανησυχεί ιδιαίτερα τον ασθενή», είπε.

Όμως, μετά την αρχική έκθεση, ο ιός έχει μεγάλο χρονικό διάστημα επώασης, που μπορεί να διαρκέσει από λίγες ημέρες έως 1 με 8 εβδομάδες πριν εμφανιστούν συμπτώματα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών.

«Αυτό μπορεί να συνεχιστεί για 2 έως 4 ημέρες και στη συνέχεια ο ασθενής καταρρέει, εμφανίζει σοβαρό καρδιοπνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, η αναπνοή γίνεται δύσκολη, η αρτηριακή πίεση πέφτει και ο ασθενής αισθάνεται εξαιρετικά αδύναμος και άρρωστος», εξήγησε.

Ο Justin Chan ανέφερε ότι ο ιός Andes προκαλεί συμπτώματα όπως πυρετό, μυϊκούς πόνους, πόνο στη μέση, κοιλιακό άλγος, εμετούς και διάρροια.

«Στη συνέχεια ακολουθεί σοβαρή νόσος με αναπνευστική δυσχέρεια, πνευμονία και πτώση της αρτηριακής πίεσης. Απαιτούνται εργαστηριακές εξετάσεις για να επιβεβαιωθεί ότι ο χανταϊός είναι η αιτία της νόσου», είπε.

Η Monica Gandhi εξήγησε ότι υπάρχουν δύο βασικά σύνδρομα που προκαλούνται από χανταϊό: το πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό και ο αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο.

«Το νεφρικό σύνδρομο εμφανίζεται συνήθως στην Ασία ή την Ανατολική Ευρώπη και χαρακτηρίζεται από πυρετό, χαμηλά αιμοπετάλια και οξεία βλάβη στα νεφρά, όπου μειώνεται η παραγωγή ούρων. Το μολυσμένο άτομο μπορεί να εμφανίσει σοκ και αιμορραγία στα σοβαρά στάδια», ανέφερε.

«Το στέλεχος Andes προκαλεί συμπτώματα από τους πνεύμονες και εντοπίζεται κυρίως στη Νότια Αμερική. Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από πυρετό, δύσπνοια, υγρό στους πνεύμονες και σοκ. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει σοβαρή έλλειψη οξυγόνου, αιμορραγία, νεφρική ανεπάρκεια και να χρειαστεί διασωλήνωση και εντατική υποστηρικτική φροντίδα», πρόσθεσε.

Πώς μπορείτε να προστατευθείτε από τον χανταϊό;

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν εμβόλια ή αντιιικές θεραπείες που να στοχεύουν ειδικά τον χανταϊό.

«Η θεραπεία είναι υποστηρικτική και συχνά παρέχεται σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Δεν υπάρχουν ειδικά αντιιικά φάρμακα που να δρουν κατά των χανταϊών», ανέφερε ο William Schaffner.

Οι επίσημες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και των Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών συνιστούν στους πολίτες να προστατεύουν τα σπίτια τους από τρωκτικά, σφραγίζοντας τρύπες και ανοίγματα από όπου μπορούν να εισέλθουν ζώα και τοποθετώντας παγίδες.

Παράλληλα, συνιστούν τη χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού και μασκών υψηλής προστασίας τύπου N95, ενώ οι κλειστοί χώροι όπου υπήρχαν τρωκτικά θα πρέπει να αερίζονται καλά και να απολυμαίνονται μετά την απομάκρυνσή τους.

«Όλοι όσοι αποβιβάστηκαν από το πλοίο θα πρέπει να παραμένουν σε απομόνωση στο σπίτι για έως και 6 με 8 εβδομάδες, ώστε να παρακολουθούν πιθανά συμπτώματα και να επικοινωνήσουν άμεσα με τις υγειονομικές αρχές αν εμφανίσουν συμπτώματα για να υποβληθούν σε εξετάσεις», είπε η Monica Gandhi.

«Το ευρύ κοινό δεν θεωρείται γενικά ότι διατρέχει κίνδυνο, καθώς ο χανταϊός απαιτεί στενή επαφή και όχι πιο περιστασιακή επαφή, όπως συμβαίνει με την COVID-19, η οποία μπορεί να μεταδοθεί ακόμα και αν βρίσκεστε κοντά σε κάποιον που βήχει σε ένα κατάστημα. Οι επιβάτες, ωστόσο, ελπίζουμε ότι αυτή τη στιγμή παραμένουν απομονωμένοι στα σπίτια τους, όπως συστήνουν οι υγειονομικές αρχές», πρόσθεσε.

Θα μπορέσουν οι επιστήμονες να εντοπίσουν την προέλευση;

Θα είναι όμως ο εντοπισμός της προέλευσης αυτής της έξαρσης χανταϊού τόσο δύσκολος όσο συνέβη με τον SARS-CoV-2, τον ιό που προκαλεί την COVID-19;

«Ο χανταϊός δεν είναι νέος ιός για τον άνθρωπο όπως ήταν ο SARS-CoV-2. Πιστεύουμε ότι υπήρξε αρχικά έκθεση από τρωκτικά σε λίγα άτομα που επιβιβάστηκαν στο πλοίο, πιθανότατα μέσω δραστηριοτήτων όπως η παρατήρηση πουλιών σε περιοχές με τρωκτικά, και στη συνέχεια ακολούθησε μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο πάνω στο πλοίο», ανέφερε η Monica Gandhi.

«Η αρχική πηγή του ιού πιθανότατα ήταν απόβλητα τρωκτικών, όμως η ανησυχία εδώ είναι ότι το στέλεχος που οδήγησε σε αυτή την έξαρση μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω στενής επαφής», πρόσθεσε.

Ο Justin Chan εξήγησε ότι ο ιός Andes εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Αργεντινή το 1995 και σήμερα εμφανίζεται συχνότερα στην Αργεντινή και τη Χιλή.

«Αν και οι έρευνες των υγειονομικών αρχών συνεχίζονται, δεδομένου ότι το δρομολόγιο του κρουαζιερόπλοιου ξεκίνησε από την Αργεντινή, είναι πολύ πιθανό τουλάχιστον το αρχικό περιστατικό να οφείλεται σε έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά που βρίσκονται σε εκείνη την περιοχή», είπε.

Ο William Schaffner υπογράμμισε παράλληλα τη σημασία της παγκόσμιας ετοιμότητας απέναντι σε τέτοιες απειλές δημόσιας υγείας.

«Αυτή η έξαρση αποτελεί υπενθύμιση του πόσο μικρός είναι ο κόσμος, πόσο διασυνδεδεμένοι είμαστε και πόσο σημαντικός είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την προετοιμασία απέναντι σε επιδημίες», ανέφερε.

«Οι επιστήμονες εργάζονται ήδη για να ταυτοποιήσουν τον συγκεκριμένο ιό που προκαλεί την έξαρση. Οι υγειονομικές αρχές έχουν ξεκινήσει την έρευνα για το πώς άρχισε η έξαρση. Η διαδικασία βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, επομένως αναμένονται περισσότερα στοιχεία», πρόσθεσε.

Ο William Schaffner σημείωσε επίσης ότι, καθώς εξελίσσεται το περιστατικό και προκύπτουν νέα δεδομένα, οι συστάσεις των ειδικών ενδέχεται να αλλάξουν και οι πολίτες θα πρέπει να παραμένουν προσεκτικοί και σε εγρήγορση.