Η κέτωση είναι η κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός χρησιμοποιεί κετόνες αντί για γλυκόζη ως κύρια πηγή ενέργειας, κάτι που συμβαίνει συνήθως όταν η πρόσληψη υδατανθράκων μειώνεται δραστικά, όπως στην κετογονική διατροφή (δίαιτα κέτο). Αν και η διαδικασία αυτή συνδέεται συχνά με απώλεια βάρους και καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα, δεν είναι χωρίς κινδύνους και μπορεί να επηρεάσει την υγεία με διάφορους τρόπους, σύμφωνα με το Very Well Health.

1. Αφυδάτωση

Η αφυδάτωση αποτελεί μία από τις πιο συχνές παρενέργειες στα αρχικά στάδια της κέτωσης και σχετίζεται κυρίως με τις αλλαγές στους ηλεκτρολύτες, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την ισορροπία υγρών στον οργανισμό. Αν και συνήθως είναι παροδική και αντιμετωπίσιμη, μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία, ειδικά τις πρώτες ημέρες, όταν τα νεφρά αποβάλλουν περισσότερο νάτριο από το φυσιολογικό.

Συμπτώματα αφυδάτωσης στην κέτωση περιλαμβάνουν:

• ξηροστομία

• πονοκέφαλο

• ζάλη

• διαταραχές στην όραση

Για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης, είναι σημαντικό να καταναλώνετε επαρκή ποσότητα νερού και άλλων ενυδατικών ροφημάτων μέσα στην ημέρα, ενώ όταν χρειάζεται, τα μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση από τον πονοκέφαλο.

2. Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα εμφανίζεται συχνά κατά την κέτωση και συνδέεται κυρίως με τις απότομες και αυστηρές αλλαγές που επιβάλλει η δίαιτα κέτο.

Ο δραστικός περιορισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε σημαντική μείωση της πρόσληψης φυτικών ινών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η δυσκοιλιότητα επιδεινώνεται και από τη συνολική μείωση της ποσότητας τροφής και θερμίδων.

Συχνά συμπτώματα δυσκοιλιότητας είναι:

• λιγότερες από 3 κενώσεις την εβδομάδα

• σκληρά ή ξηρά κόπρανα

• πόνος ή δυσκολία κατά την κένωση

• αίσθημα ότι η κένωση δεν ολοκληρώθηκε

Η επαρκής πρόσληψη υγρών και η ένταξη φυτικών ινών, στον βαθμό που το επιτρέπει η διατροφή, μπορεί να βοηθήσουν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται συμπληρώματα φυτικών ινών ή υπακτικά, πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

3. Διαταραχές ηλεκτρολυτών

Οι ακραίες διατροφικές αλλαγές που απαιτεί η κετογονική διατροφή μπορεί να οδηγήσουν σε διαταραχές ηλεκτρολυτών, οι οποίες εμφανίζονται συχνότερα τις πρώτες ημέρες της κέτωσης.

Οι διαταραχές αυτές προκύπτουν όταν τα επίπεδα βασικών ηλεκτρολυτών, όπως το νάτριο και το μαγνήσιο, γίνονται πολύ χαμηλά ή πολύ υψηλά και μπορεί να σχετίζονται με την αφυδάτωση, την αυξημένη αποβολή κετονών, αλλά και τη χαμηλή πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών.

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• δύσπνοια

• πυρετό

• σύγχυση

• πρήξιμο

• αυξημένο καρδιακό ρυθμό

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει συνήθως αναπλήρωση ηλεκτρολυτών μέσω ροφημάτων ή συμπληρωμάτων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί διαφορετική ιατρική παρέμβαση.

4. «Γρίπη» κέτωσης

Η λεγόμενη «γρίπη κέτωσης» (keto flu) περιγράφει ένα σύνολο συμπτωμάτων που εμφανίζονται συνήθως τις πρώτες εβδομάδες της δίαιτας κέτο, καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στη χρήση κετονών αντί για γλυκόζη.

Επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά μιας ίωσης, συχνά συγχέονται και μπορεί να οδηγήσουν ορισμένα άτομα στη διακοπή της διατροφής.

Τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα είναι:

• πονοκέφαλος

• κόπωση

• ναυτία

• ζάλη

• εγκεφαλική ομίχλη

• στομαχικές ενοχλήσεις

• μυϊκές κράμπες και αδυναμία

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν μέσα σε 4 εβδομάδες, καθώς το σώμα προσαρμόζεται, ενώ η επαρκής ενυδάτωση και η αναπλήρωση ηλεκτρολυτών μπορούν να συμβάλουν στην ταχύτερη βελτίωση.

5. Χαμηλό σάκχαρο στο αίμα

Επειδή οι υδατάνθρακες επηρεάζουν άμεσα τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, η πολύ χαμηλή πρόσληψή τους κατά την κέτωση μπορεί να οδηγήσει σε υπογλυκαιμία, κάτι που αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία για άτομα με διαβήτη.

Έχει παρατηρηθεί ότι άτομα με διαβήτη τύπου 1 που ακολουθούν κετογονική διατροφή εμφανίζουν συχνότερα επεισόδια χαμηλού σακχάρου σε σύγκριση με όσους ακολουθούν λιγότερο περιοριστικές δίαιτες.

Συμπτώματα υπογλυκαιμίας περιλαμβάνουν:

• τρέμουλο

• έντονη πείνα

• κόπωση

• ζάλη

• ταχυκαρδία

• πονοκέφαλο

• αλλαγές στην όραση

Ο κίνδυνος είναι αυξημένος σε άτομα που λαμβάνουν φάρμακα για τη ρύθμιση του σακχάρου, γι’ αυτό και απαιτείται στενή ιατρική παρακολούθηση.

6. Ελλείψεις θρεπτικών συστατικών

Ο αυστηρός περιορισμός των υδατανθράκων αποκλείει πολλές τροφές που αποτελούν βασικές πηγές βιταμινών και μετάλλων, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ελλείψεων θρεπτικών συστατικών.

Πιθανές ελλείψεις αφορούν μεταξύ άλλων βιταμίνες του συμπλέγματος Β, βιταμίνες Α και Ε, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, κάλιο, βιταμίνη Κ και απαραίτητα λιπαρά οξέα.

Οι ελλείψεις αυτές μπορεί να επηρεάσουν τη γνωστική λειτουργία, το ανοσοποιητικό σύστημα, την υγεία των οστών και το γαστρεντερικό, οδηγώντας σε κόπωση και αυξημένη ευαλωτότητα σε λοιμώξεις.

7. Καρδιαγγειακοί κίνδυνοι

Παρότι η δίαιτα κέτο μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία μείωση του σωματικού βάρους, των τριγλυκεριδίων και της αρτηριακής πίεσης, τα δεδομένα για τα μακροπρόθεσμα οφέλη της στην καρδιαγγειακή υγεία παραμένουν περιορισμένα.

Σε ορισμένα άτομα παρατηρείται αύξηση της ολικής και της LDL χοληστερίνης, κάτι που αποδίδεται συχνά στην αυξημένη κατανάλωση ζωικών προϊόντων και κορεσμένων λιπαρών, τα οποία συνδέονται με αθηροσκλήρωση και καρδιαγγειακά νοσήματα.

8. Προβλήματα στα νεφρά

Η κέτωση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη λειτουργία των νεφρών, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα, ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα.

Η κετογονική διατροφή έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο σχηματισμού λίθων, καθώς οι κετόνες καθιστούν τα ούρα πιο όξινα, ενώ η αυξημένη πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τη νεφρική λειτουργία.

Συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• έντονο πόνο στη μέση

• αίμα στα ούρα

• συχνουρία

• πόνο κατά την ούρηση

• θολά ή δύσοσμα ούρα