Είναι γνωστό ότι ο διαβήτης αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών σε ολόκληρο το σώμα και μπορεί να επηρεάσει, μεταξύ άλλων, τα μάτια, τα νεφρά και τα νεύρα.
Για τον λόγο αυτό, τα άτομα με διαβήτη υποβάλλονται τακτικά σε εξετάσεις για παθήσεις όπως η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, η νεφρική νόσος και η νευροπάθεια. Η συστηματική παρακολούθηση μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη σοβαρών προβλημάτων, όπως η απώλεια όρασης και οι βλάβες στα νεφρά και στα νεύρα.
Ωστόσο, μια νέα ανασκόπηση δείχνει ότι η απώλεια ακοής ενδέχεται να αποτελεί μια επιπλοκή του διαβήτη τύπου 2 που συχνά περνά απαρατήρητη, καθώς πολλοί δεν γνωρίζουν ότι η πάθηση μπορεί να επηρεάσει και την ακοή.
Τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes Metabolism Research and Reviews, προέκυψαν από την ανάλυση 29 μελετών με περισσότερους από 17.000 ενήλικες. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη και, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, είχαν υπερδιπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν κλινικά σημαντική απώλεια ακοής.
Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν, επομένως, να ενταχθούν οι τακτικοί έλεγχοι ακοής στη συνήθη παρακολούθηση των ατόμων με διαβήτη, ώστε τα προβλήματα να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται νωρίτερα.
Η απώλεια ακοής μπορεί να αποτελεί μια «κρυφή» επιπλοκή του διαβήτη
Η μελέτη ήταν μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που εξέτασε τη σχέση μεταξύ του διαβήτη και της απώλειας ακοής.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 29 μελέτες παρατήρησης, οι οποίες δημοσιεύτηκαν από το 2000 έως το 2025 και περιλάμβαναν περισσότερα από 17.000 άτομα από διάφορες χώρες. Στις μελέτες, η ακοή ενηλίκων με διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη αξιολογήθηκε με τυποποιημένες ακοομετρικές εξετάσεις.
Συνολικά, η ανασκόπηση έδειξε ότι η κλινικά σημαντική απώλεια ακοής ήταν συχνή στα άτομα με διαβήτη.
Η Mehwish Nisar, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, μεταδιδακτορική ερευνήτρια και συνεργάτιδα του Κέντρου Έρευνας για την Ακοή του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ, μίλησε στο Medical News Today για τους λόγους για τους οποίους η απώλεια ακοής δεν έχει λάβει την ίδια προσοχή με άλλες πιθανές επιπλοκές του διαβήτη.
«Για επιπλοκές όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια, η νεφροπάθεια και η νευροπάθεια υπάρχουν καθιερωμένα, επίσημα πρωτόκολλα προληπτικού ελέγχου στη φροντίδα του διαβήτη. Για τον λόγο αυτό, γιατροί και ασθενείς τις έχουν διαρκώς κατά νου», εξήγησε η Nisar.
«Η απώλεια ακοής δεν εντάχθηκε ποτέ συστηματικά σε αυτά τα πρωτόκολλα φροντίδας και, ουσιαστικά, πέρασε απαρατήρητη. Όχι επειδή η βιολογική σύνδεση δεν είναι πραγματική, αλλά επειδή δεν της δόθηκε προτεραιότητα ούτε μελετήθηκε με την ίδια αυστηρότητα», επισήμανε.
«Ένας από τους λόγους που πραγματοποιήσαμε αυτή την ανασκόπηση ήταν ότι προηγούμενες μελέτες εξέταζαν μαζί όλες τις βαθμίδες απώλειας ακοής, ακόμη και πολύ ήπιες, υποκλινικές μεταβολές. Αυτό ενδέχεται να υποβάθμισε το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος που είναι κλινικά σημαντικό και περιορίζει την καθημερινή λειτουργικότητα», ανέφερε η ερευνήτρια.
Τι έδειξε η ανασκόπηση
Σε 23 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 5.200 άνθρωποι με διαβήτη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου ένας στους 4 είχε μέτρια έως σοβαρή απώλεια ακοής.
Με βάση τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το εύρημα αυτό δείχνει ότι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο ενδέχεται να ζουν με σοβαρά προβλήματα ακοής που σχετίζονται με τον διαβήτη.
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν στοιχεία από 11 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν άτομα με και χωρίς διαβήτη, διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν διαβήτη παρουσίαζαν υπερδιπλάσιες πιθανότητες κλινικά σημαντικής απώλειας ακοής.
Εξέτασαν επίσης αν ορισμένες ομάδες διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο από άλλες.
Η σχέση μεταξύ διαβήτη και απώλειας ακοής ήταν ισχυρότερη στους ενήλικες κάτω των 60 ετών. Τα άτομα αυτά είχαν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν μέτρια έως σοβαρή απώλεια ακοής σε σύγκριση με συνομηλίκους τους χωρίς διαβήτη.
Αυξημένος κίνδυνος παρατηρήθηκε επίσης σε όσους ζούσαν με διαβήτη για λιγότερο από 10 χρόνια, γεγονός που δείχνει ότι τα προβλήματα ακοής μπορεί να εμφανίζονται νωρίτερα από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
Επειδή, ωστόσο, η ανασκόπηση βασίστηκε σε μελέτες παρατήρησης, δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο διαβήτης προκαλεί άμεσα απώλεια ακοής. Μπορεί μόνο να δείξει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των δύο.
«Ένας στους 4 ενήλικες με διαβήτη έχει τόσο σοβαρή απώλεια ακοής, ώστε δυσκολεύεται να παρακολουθήσει ακόμη και μια καθημερινή συζήτηση και μπορεί να χρειάζεται ακουστικά βαρηκοΐας. Παρ’ όλα αυτά, ο έλεγχος της ακοής δεν περιλαμβάνεται στις λίστες ελέγχου των γιατρών. Η επιβάρυνση είναι αντίστοιχη με εκείνη επιπλοκών όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια ή η νεφροπάθεια, για τις οποίες πραγματοποιούνται ήδη τακτικοί έλεγχοι, ενώ για την ακοή όχι», είπε ο Mehwish Nisar.
«Τα άτομα με διαβήτη δεν πρέπει να περιμένουν μέχρι η απώλεια ακοής να προχωρήσει ούτε να θεωρούν ότι οφείλεται απλώς στο γεγονός ότι μεγαλώνουν. Αξίζει να συζητήσουν με την ομάδα που τα παρακολουθεί το ενδεχόμενο ενός ελέγχου ακοής, ιδιαίτερα αν είναι κάτω των 60 ετών ή αν ζουν με διαβήτη ακόμη και για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα», τόνισε η Nisar στο Medical News Today.
Γιατί μπορεί ο διαβήτης να επηρεάζει την ακοή;
Η ανασκόπηση δεν εξέτασε τους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που βρίσκονται πίσω από τη συγκεκριμένη συσχέτιση. Προηγούμενες έρευνες, ωστόσο, έχουν προτείνει αρκετές πιθανές εξηγήσεις.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ αναφέρουν ότι η απώλεια ακοής είναι δύο φορές συχνότερη στα άτομα με διαβήτη σε σύγκριση με εκείνα που δεν έχουν διαβήτη. Παράλληλα, τα άτομα με προδιαβήτη εμφανίζουν κατά 30% υψηλότερο ποσοστό απώλειας ακοής.
Όπως ο διαβήτης μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη αμφιβληστροειδοπάθειας ή νευροπάθειας, έτσι και τα σταθερά υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβες στα μικρά αιμοφόρα αγγεία και στις ευαίσθητες δομές του έσω αυτιού. Μπορεί επίσης να μειώσουν τη ροή αίματος προς το αυτί, επηρεάζοντας σταδιακά την ακοή.
Απαιτούνται, ωστόσο, περισσότερες μελέτες για να διευκρινιστεί με ακρίβεια ο τρόπος με τον οποίο ο διαβήτης μπορεί να επηρεάζει την υγεία της ακοής.
«Τα χρόνια υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα προκαλούν βλάβες στα μικρά αιμοφόρα αγγεία και στα νεύρα που τροφοδοτούν τον κοχλία, δηλαδή το έσω αυτί, με παρόμοιο τρόπο με αυτόν που προκαλούν βλάβες στον αμφιβληστροειδή, στα νεφρά και στα περιφερικά νεύρα», εξήγησε η Nisar. «Στους μηχανισμούς περιλαμβάνονται η μικροαγγειοπάθεια, δηλαδή η βλάβη των μικρών αγγείων, το οξειδωτικό στρες και η νευροπάθεια που επηρεάζει τις οδούς του ακουστικού νεύρου».
«Με την πάροδο του χρόνου, η συσσωρευτική βλάβη στον κοχλία μειώνει την ικανότητα του αυτιού να ανιχνεύει ήχους, ιδιαίτερα στις υψηλές συχνότητες. Η βλάβη μπορεί να εξελίσσεται χωρίς να γίνεται αντιληπτή, καθώς η σταδιακή μείωση της ακοής συχνά δεν γίνεται εμφανής μέχρι να αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινή επικοινωνία», πρόσθεσε.
Οι επιπλοκές του διαβήτη γίνονται συνήθως πιθανότερες όσο αυξάνεται το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ζει κάποιος με την πάθηση. Εκτός από τη διάρκεια του διαβήτη, η μεγαλύτερη ηλικία αποτελεί επίσης συχνό παράγοντα κινδύνου για την απώλεια ακοής.
Η ανασκόπηση, ωστόσο, έδειξε ότι ο αυξημένος κίνδυνος παρέμενε ακόμη και σε άτομα που ζούσαν με διαβήτη για λιγότερο από 10 χρόνια.
Το εύρημα αυτό δείχνει ότι οι αλλαγές στην ακοή μπορεί να αρχίζουν νωρίτερα από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα και ότι ίσως είναι σκόπιμο να ξεκινούν νωρίτερα και οι σχετικοί έλεγχοι.
Οι συγγραφείς προτείνουν, επομένως, να εξεταστεί η ένταξη τακτικών ελέγχων ακοής στη συνήθη φροντίδα των ατόμων με διαβήτη, ώστε τα προβλήματα να εντοπίζονται νωρίτερα και οι ασθενείς να αποκτούν ταχύτερα πρόσβαση στην κατάλληλη υποστήριξη.
Θα μπορούσαν να βοηθήσουν οι τακτικοί έλεγχοι ακοής;
Τα Πρότυπα Φροντίδας για τον Διαβήτη είναι κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες που επικαιροποιούνται κάθε χρόνο και περιγράφουν τις βέλτιστες πρακτικές για την πρόληψη, τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του διαβήτη.
Η φροντίδα των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 περιλαμβάνει τακτική παρακολούθηση για μια σειρά σχετικών επιπλοκών, όπως οι βλάβες στα μάτια και στα νεύρα. Πραγματοποιούνται συστηματικοί έλεγχοι για τον εντοπισμό πρώιμων ενδείξεων και εφαρμόζεται άμεσα θεραπεία όταν διαπιστώνεται κάποιο πρόβλημα, ώστε να προστατεύονται η όραση, η λειτουργία των νεύρων και η υγεία των ποδιών.
Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι και η αξιολόγηση της ακοής πρέπει να ενταχθεί στη συνήθη φροντίδα των ατόμων με διαβήτη, μαζί με τους υπόλοιπους τακτικούς ελέγχους.
Οι συνηθισμένες εξετάσεις ακοής είναι σχετικά απλές, μη επεμβατικές και οικονομικές. Ο έγκαιρος εντοπισμός της απώλειας ακοής θα μπορούσε να επιτρέψει την ταχύτερη πρόσβαση σε παρεμβάσεις, όπως τα ακουστικά βαρηκοΐας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να περιοριστούν οι δυσκολίες στην επικοινωνία, η κοινωνική απομόνωση και οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή ζωή.
Ο έγκαιρος εντοπισμός της απώλειας ακοής στα άτομα με διαβήτη θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε συχνότερη παρακολούθηση και καλύτερη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, αποτρέποντας ενδεχομένως την περαιτέρω επιδείνωση της ακοής.
Ποια είναι τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια της απώλειας ακοής που σχετίζεται με τον διαβήτη;
«Στα πρώιμα σημάδια περιλαμβάνονται η δυσκολία να παρακολουθήσετε μια συζήτηση σε περιβάλλον με θόρυβο, το να ζητάτε συχνά από τους άλλους να επαναλάβουν όσα είπαν, το να αυξάνετε περισσότερο από το συνηθισμένο την ένταση της τηλεόρασης ή του τηλεφώνου και το να αισθάνεστε μεγαλύτερη κόπωση μετά από μια συζήτηση, επειδή καταβάλλετε περισσότερη προσπάθεια για να ακούσετε», ανέφερε η Nisar.
«Επειδή η απώλεια ακοής συνήθως εξελίσσεται σταδιακά, συχνά προσαρμόζεστε στις αλλαγές χωρίς να αντιλαμβάνεστε ότι υπάρχει πρόβλημα. Αν ένα άτομο με διαβήτη παρατηρήσει κάποια από αυτές τις αλλαγές, πρέπει να υποβληθεί σε ακοομετρικό έλεγχο καθαρών τόνων. Είναι μια απλή και οικονομική εξέταση, η οποία μπορεί να εντοπίσει κλινικά σημαντική απώλεια ακοής προτού αυτή αρχίσει να περιορίζει σοβαρά την καθημερινότητά του», επισήμανε.
