Όταν ακούμε τη λέξη «χοληστερίνη», ποιο τρόφιμο μας έρχεται πρώτο στο μυαλό; Για πολλούς, η απάντηση είναι τα αυγά. Και όχι άδικα... Ο κρόκος τους περιέχει αρκετή χοληστερίνη και για δεκαετίες οι μελέτες προειδοποιούσαν ότι αν τρώμε πολλά αυγά, τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, ανεβαίνουν επικίνδυνα.
Κάτι τέτοιο, όπως λέει κάθε γιατρός, είναι σοβαρό πρόβλημα. Η υψηλή χοληστερίνη αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, που είναι η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, αλλά και εγκεφαλικού και άνοιας.
Ωστόσο, σύμφωνα με αρκετές πρόσφατες έρευνες, τα αυγά ίσως έχουν κακή φήμη χωρίς λόγο.
Μάλιστα, μια αυστραλιανή μελέτη έδειξε ότι η κατανάλωση δύο αυγών την ημέρα μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της «κακής» χοληστερίνης (LDL), αυτής δηλαδή που φράζει τις αρτηρίες. «Για τον μέσο άνθρωπο, το να τρώει λίγα αυγά την ημέρα δεν αυξάνει τη χοληστερίνη», αναφέρει ο δρ Nick Norwitz, ερευνητής στο Harvard Medical School.
Όπως δείχνουν οι νέες έρευνες, η χοληστερίνη που περιέχεται στα τρόφιμα δεν επηρεάζει τόσο τη χοληστερίνη στο αίμα όσο πιστεύαμε. Αντίθετα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι κάτι άλλο παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο...
Η αλήθεια για τα λιπαρά και τη χοληστερίνη
Παρότι ακούγεται παράξενο, η LDL χοληστερίνη δεν είναι εξ ολοκλήρου «κακή». Ο οργανισμός μας τη χρειάζεται. Είναι βασικό συστατικό των κυττάρων μας και απαραίτητη για την παραγωγή βιταμίνης D και ορμονών, όπως τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη. Δεν χρειάζεται όμως να την παίρνουμε από τη διατροφή μας. Το συκώτι παράγει όση χοληστερίνη χρειαζόμαστε. Εάν φάμε τρόφιμα με πολλή χοληστερίνη, το ήπαρ απλώς μειώνει την παραγωγή του.
«Όταν αυξάνεται η χοληστερίνη που τρώμε, το ήπαρ μειώνει τη δική του παραγωγή», εξηγεί ο καθηγητής Jon Buckley από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Αυστραλίας. «Έτσι, το σώμα μας εξισορροπεί την κατάσταση», συμπληρώνει. Με απλά λόγια, το σώμα μας μπορεί να διαχειριστεί τη χοληστερίνη των τροφών χωρίς πρόβλημα.
Το πραγματικό ζήτημα, σύμφωνα με την έρευνα του Buckley, δεν είναι η διατροφική χοληστερίνη αλλά τα κορεσμένα λιπαρά.
Η σύγχυση υπάρχει επειδή πολλά τρόφιμα που έχουν χοληστερίνη έχουν και κορεσμένα λιπαρά, όπως το κόκκινο κρέας, το βούτυρο, τα τυριά και τα τηγανητά. Τα αυγά και τα θαλασσινά όμως αποτελούν εξαίρεση: έχουν αρκετή χοληστερίνη αλλά λίγα κορεσμένα λιπαρά.
Για να ξεχωρίσουν τα αποτελέσματα, η ομάδα του Buckley έκανε μια μελέτη πέντε εβδομάδων με 61 υγιείς εθελοντές, δίνοντάς τους διαφορετικές δίαιτες.
Το αποτέλεσμα ήταν ξεκάθαρο:
- Όσο περισσότερα κορεσμένα λιπαρά έτρωγαν, τόσο ανέβαινε η χοληστερίνη στο αίμα.
- Η ποσότητα χοληστερίνης στο φαγητό δεν φάνηκε να παίζει ρόλο.
Αν θέλουμε λοιπόν να μειώσουμε την «κακή» χοληστερίνη, το βασικό είναι να μειώσουμε τα κορεσμένα λιπαρά. Για παράδειγμα, στο πρωινό μπορούμε να αντικαταστήσουμε μέρος του μπέικον και των λουκάνικων, με αυγά.
Οι ειδικοί βέβαια προτείνουν ότι ακόμη καλύτερο θα ήταν να τα κόψουμε τελείως, αν και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο.
«Το καλύτερο είναι μικρές αλλαγές που μπορείτε να κρατήσετε μακροπρόθεσμα», τονίζει ο Buckley.
Σημαντικό ρόλο παίζει και το είδος του λίπους. Τα πολυακόρεστα λιπαρά (καρύδια, σολομός, φυτικά έλαια) μειώνουν την LDL χοληστερίνη, ενώ τα κορεσμένα λιπαρά την αυξάνουν πολύ πιο έντονα.
Εξίσου σημαντικές είναι σαφώς και οι φυτικές ίνες. Τρόφιμα όπως φρούτα, βρώμη, ξηροί καρποί και σπόροι περιέχουν διαλυτές φυτικές ίνες, οι οποίες «δεσμεύουν» τη χοληστερίνη στο έντερο και τη βοηθούν να αποβληθεί. Για να αναπληρώσει αυτή την απώλεια, το σώμα τραβά χοληστερίνη από το αίμα, μειώνοντας τα επίπεδά της. Γι’ αυτό και μια φυτική διατροφή (vegetarian ή vegan) συνδέεται με χαμηλότερη χοληστερίνη.
Η κετογονική δίαιτα και το μυστήριο της χοληστερίνης
Η κετογονική δίαιτα (λίγοι υδατάνθρακες, πολλά λιπαρά) έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις. Δεν προτείνεται γενικά για τη βελτίωση της χοληστερίνης και εφαρμόζεται κυρίως για ιατρικούς λόγους, όπως η επιληψία.
Ο ίδιος ο Norwitz, ακολουθώντας κετογονική δίαιτα, είδε τη χοληστερίνη του να εκτοξεύεται... παρότι έτρωγε «υγιεινά». Όταν πρόσθεσε υδατάνθρακες (ακόμη και μπισκότα), η χοληστερίνη του έπεσε περισσότερο. Αυτό δείχνει ότι ο τρόπος που μεταβολίζει το σώμα μας τα τρόφιμα διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Επομένως, δύο άτομα μπορεί να χάσουν το ίδιο βάρος, αλλά να έχουν εντελώς διαφορετική αντίδραση στη χοληστερίνη, ανάλογα με τη δίαιτα που έχουν ακολουθήσει.
Μέχρι να μάθουμε όλα τα μυστικά της χοληστερίνης, η ασφαλής στρατηγική είναι απλή:
- λιγότερα κορεσμένα λιπαρά
- περισσότερες φυτικές ίνες
- καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ψάρια, ξηροί καρποί)
Και ναι... μπορείτε να συνεχίσετε να τρώτε τα αυγά σας χωρίς ενοχές.
Πώς μετριέται η χοληστερίνη
Ο πιο αξιόπιστος τρόπος είναι με αιματολογική εξέταση. Τα φυσιολογικά επίπεδα LDL για ενήλικες είναι κάτω από 100 mg/dL. Πάνω από 160 mg/dL θεωρούνται υψηλά και πάνω από 190 mg/dL μπορεί να χρειάζονται θεραπεία.
