Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι μία νόσος που επηρεάζει τις αρτηρίες που οδηγούν προς και μέσα στον εγκέφαλο. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επείγουσα ιατρική κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει τόσο το προσδόκιμο ζωής όσο και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περίπου 1 στους 4 ενήλικες θα διαγνωστεί με εγκεφαλικό επεισόδιο κάποια στιγμή στους ζωής του. Παράλληλα, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης εγκεφαλικού κατά τη διάρκεια της ζωής είναι υψηλότερος στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ οι γυναίκες τείνουν και σε χειρότερη έκβαση μετά το επεισόδιο. Συγκεκριμένα, περίπου μία στις πέντε γυναίκες θα υποστεί εγκεφαλικό στη διάρκεια της ζωής της.

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία. Επειδή οι γυναίκες ζουν, κατά μέσο όρο, περισσότερο από τους άνδρες, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν εγκεφαλικό κάποια στιγμή στη ζωή τους. Παράλληλα, αντιμετωπίζουν και ορισμένους ιδιαίτερους παράγοντες κινδύνου, όπως η χρήση ορμονικής αντισύλληψης, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση.

Μπορεί η μεσογειακή διατροφή να συμβάλει στην πρόληψη του εγκεφαλικού;

Οι στρατηγικές πρόληψης του εγκεφαλικού περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αλλαγές στη διατροφή. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τη μεσογειακή διατροφή με μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας από κάθε αιτία στις γυναίκες.

Παράλληλα, στοιχεία δείχνουν ότι το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο σχετίζεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.

Σε αυτό το πλαίσιο, μία νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Neurology Open Access διαπίστωσε ότι η υψηλή προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή συνδέεται με λιγότερα συνολικά εγκεφαλικά επεισόδια στις γυναίκες.

Η Sophia S. Wang, επιδημιολόγος στο City of Hope και εκ των συγγραφέων της μελέτης, μίλησε στο Medical News Today για τα ευρήματα.

«Το αιμορραγικό εγκεφαλικό είναι λιγότερο συχνό από το ισχαιμικό και, μολονότι υπάρχουν κάποιοι κοινοί παράγοντες κινδύνου, πολλοί διαφέρουν. Ο εντοπισμός τροποποιήσιμων συμπεριφορών που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο είναι κρίσιμος για την πρόληψη», ανέφερε.

Όπως εξήγησε, το ενδιαφέρον των ερευνητών στράφηκε στις γυναίκες επειδή ο κίνδυνος εγκεφαλικού αυξάνεται απότομα μετά την εμμηνόπαυση. «Θέλαμε να δούμε αν υπάρχουν παράγοντες συμπεριφοράς και τρόπου ζωής που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν αυτόν τον μελλοντικό κίνδυνο. Η προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για όλους τους τύπους εγκεφαλικού. Δηλαδή, τόσο για το ισχαιμικό όσο και για το αιμορραγικό».

Μακροχρόνια παρακολούθηση περισσότερων από 100.000 γυναικών

Η μελέτη παρακολούθησε 105.614 γυναίκες, με μέση ηλικία τα 53 έτη, οι οποίες δεν είχαν ιστορικό εγκεφαλικού κατά την έναρξη της έρευνας.

Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής και έλαβαν βαθμολογία μεσογειακής διατροφής από 0 έως 9, ανάλογα με το πόσο κοντά ήταν οι διατροφικές τους συνήθειες στο συγκεκριμένο πρότυπο.

Η υψηλότερη βαθμολογία αντιστοιχούσε σε μεγαλύτερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, ψαριών και ελαιόλαδου, μέτρια κατανάλωση αλκοόλ και χαμηλότερη πρόσληψη κόκκινου κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Περίπου 30% των συμμετεχουσών είχε βαθμολογία από 6 έως 9, που αντιστοιχούσε στη μεγαλύτερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή, ενώ 13% είχε βαθμολογία από 0 έως 2.

Κατά τη μέση περίοδο παρακολούθησης των 21 ετών, οι ερευνητές κατέγραψαν 4.083 εγκεφαλικά επεισόδια, εκ των οποίων 3.358 ήταν ισχαιμικά και 725 αιμορραγικά.

Η Michelle Routhenstein, διαιτολόγος με εξειδίκευση στην καρδιαγγειακή υγεία, σχολίασε τα αποτελέσματα στο Medical News Today.

«Από την πλευρά της καρδιαγγειακής επιστήμης, η γενική κατεύθυνση των ευρημάτων δεν προκαλεί έκπληξη. Η διατροφή μεσογειακού τύπου έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση, τη χοληστερίνη, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη φλεγμονή, παράγοντες που παίζουν καθοριστικό ρόλο στον κίνδυνο εγκεφαλικού».

Όπως τόνισε, αυτό που ξεχωρίζει στη συγκεκριμένη μελέτη είναι το μέγεθος και η συνέπεια του οφέλους σε όλους τους τύπους εγκεφαλικού στις γυναίκες.

«Σε περισσότερες από 100.000 γυναίκες που παρακολουθήθηκαν για σχεδόν 20 χρόνια, η υψηλότερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή συνδέθηκε με χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο εγκεφαλικού, συμπεριλαμβανομένου ενός περίπου 25% χαμηλότερου κινδύνου αιμορραγικού εγκεφαλικού».

Χαμηλότερος κίνδυνος για όλους τους τύπους εγκεφαλικού

Στα ισχαιμικά εγκεφαλικά, καταγράφηκαν 1.058 περιστατικά στις 31.638 γυναίκες της ομάδας με την υψηλότερη βαθμολογία και 395 περιστατικά στις 13.204 γυναίκες της χαμηλότερης ομάδας. Για τα αιμορραγικά εγκεφαλικά, σημειώθηκαν 211 περιστατικά στην ομάδα υψηλής προσήλωσης και 91 στη χαμηλότερη.

Αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα και η υψηλή αρτηριακή πίεση, διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες με την υψηλότερη βαθμολογία μεσογειακής διατροφής είχαν 18% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν οποιονδήποτε τύπο εγκεφαλικού.

Ειδικότερα, ο κίνδυνος ήταν μειωμένος κατά 16% για το ισχαιμικό εγκεφαλικό και κατά 25% για το αιμορραγικό.

Η Wang επισήμανε ότι τα ευρήματα για το αιμορραγικό εγκεφαλικό έχουν ιδιαίτερη σημασία. «Τα αιμορραγικά εγκεφαλικά είναι πιο θανατηφόρα και οι παράγοντες κινδύνου τους δεν συμπίπτουν πλήρως με εκείνους του ισχαιμικού. Αυτό σημαίνει ότι οι αιτίες δεν είναι απαραίτητα ίδιες».

«Η σχέση της υγιεινής διατροφής με το ισχαιμικό εγκεφαλικό είναι καλά τεκμηριωμένη, όμως για το αιμορραγικό παραμένει λιγότερο ξεκάθαρη. Ένας συμπεριφορικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει αυτόν τον κίνδυνο είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς η πρόληψη πριν από την εμφάνιση του επεισοδίου είναι το ζητούμενο», ανέφερε.

Ισχύουν τα ευρήματα και για τους άνδρες;

Αν και τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η μελέτη βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενα διατροφικά δεδομένα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν σφάλματα μνήμης.

Επιπλέον, πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, γεγονός που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει αιτιώδη σχέση μεταξύ της μεσογειακής διατροφής και της πρόληψης του εγκεφαλικού.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων και την καλύτερη κατανόηση του ρόλου της διατροφής στον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Σε ερώτηση αν τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να ισχύουν και για τους άνδρες ή για πιο ετερογενείς πληθυσμούς, η Wang ανέφερε ότι υπάρχουν ήδη πολλές μελέτες που δείχνουν τα οφέλη της μεσογειακής διατροφής σε άνδρες και σε διαφορετικούς πληθυσμούς, κυρίως όσον αφορά το ισχαιμικό εγκεφαλικό και άλλα καρδιαγγειακά νοσήματα.

«Με βάση αυτά τα δεδομένα, είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι τα ευρήματα για το αιμορραγικό εγκεφαλικό θα μπορούσαν να ισχύουν και για τους άνδρες ή για πιο διαφορετικούς πληθυσμούς», κατέληξε.