Σύμφωνα με νέα έρευνα, οι νέοι που έχουν επιβιώσει από καρκίνο εμφανίζουν συχνά σημάδια ότι είναι βιολογικά μεγαλύτεροι από την πραγματική τους ηλικία. Η χημειοθεραπεία φαίνεται να επιταχύνει περισσότερο αυτή τη διαδικασία. Η επιταχυνόμενη γήρανση συνδέεται με δυσκολίες στη μνήμη και στη συγκέντρωση, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την εκπαίδευση και την επαγγελματική πορεία των ανθρώπων αυτών.
Παράλληλα, οι επιστήμονες θεωρούν ότι υγιεινές συνήθειες, όπως η άσκηση και η σωστή διατροφή, μπορεί να βοηθήσουν στην αντιστροφή μέρους αυτής της διαδικασίας.
Ταχύτερη γήρανση σε κύτταρα και εγκέφαλο
Έφηβοι και νεαροί ενήλικες που επιβίωσαν από καρκίνο φαίνεται να γερνούν πιο γρήγορα από άτομα της ίδιας ηλικίας που δεν έχουν νοσήσει, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης όχι μόνο μέσα στα κύτταρα αλλά και στη λειτουργία του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκαν δυσκολίες στη μνήμη, στην προσοχή και στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications. Την έρευνα ηγήθηκε η δρ. Άννα Λιν Ουίλιαμς από το Wilmot Cancer Institute του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ, σε συνεργασία με τον δρ. Κέβιν Κρουλ από το St. Jude Children's Research Hospital.
Πώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν
Υπάρχουν όμως και αρκετά ενθαρρυντικά στοιχεία. Έρευνα στο Wilmot δείχνει ότι μέρος της επιταχυνόμενης γήρανσης που παρατηρείται στους νέους επιζώντες μπορεί ενδεχομένως να επιβραδυνθεί ή ακόμη και να αντιστραφεί μέσω υγιεινών συνηθειών. Η διακοπή του καπνίσματος, η τακτική σωματική άσκηση και η βελτίωση της διατροφής φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Όπως ανέφερε η δρ. Ουίλιαμς: «Οι νέοι που έχουν επιβιώσει από καρκίνο έχουν μπροστά τους πολλές δεκαετίες ζωής. Αν αυτές οι αλλαγές επιταχυνόμενης γήρανσης ξεκινούν από νωρίς και τους οδηγούν σε διαφορετική πορεία υγείας, στόχος μας είναι να παρέμβουμε ώστε να αυξήσουμε όχι μόνο τη διάρκεια ζωής τους αλλά και την ποιότητα ζωής τους».
Δυσκολίες σε εκπαίδευση και εργασία
Πολλοί άνθρωποι που θεραπεύτηκαν από καρκίνο στην παιδική ηλικία ή στη νεαρή ενηλικίωση προσπαθούν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, να ξεκινήσουν επαγγελματική πορεία, να αποκτήσουν ανεξαρτησία ή να δημιουργήσουν οικογένεια. Οι γνωστικές δυσκολίες όμως μπορεί να κάνουν αυτά τα βήματα πιο δύσκολα. «Είναι σαν να δημιουργείται μια τέλεια καταιγίδα», εξηγεί η Ουίλιαμς. «Γι’ αυτό βλέπουμε πολλούς επιζώντες να έχουν χειρότερα εκπαιδευτικά και επαγγελματικά αποτελέσματα σε σχέση με τα αδέλφια τους».
Η ίδια είναι επίσης επιζήσασα καρκίνου και εργάζεται ως επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Χειρουργικής, συμμετέχοντας στο ερευνητικό πρόγραμμα πρόληψης και ελέγχου του καρκίνου του Wilmot, το οποίο επικεντρώνεται στη μείωση των μακροχρόνιων προβλημάτων υγείας στους επιζώντες.
Μελέτη σε επιζώντες πολλών ετών
Στη μελέτη συμμετείχαν περίπου 1.400 άτομα που είχαν λάβει θεραπεία στο St. Jude Children's Research Hospital. Όλοι είχαν περάσει τουλάχιστον πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας τους, ενώ ορισμένοι είχαν επιβιώσει για δεκαετίες. Οι περισσότεροι είχαν αντιμετωπίσει οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία ή λέμφωμα Hodgkin.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ενδείξεις επιταχυνόμενης βιολογικής γήρανσης ανεξάρτητα από τον τύπο θεραπείας που είχαν λάβει στην παιδική ηλικία. Ωστόσο, η χημειοθεραπεία συνδέθηκε με τη μεγαλύτερη επιτάχυνση της γήρανσης. Αυτό συμβαίνει επειδή η χημειοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει τη δομή του DNA και να προκαλέσει εκτεταμένες βλάβες στα κύτταρα, γεγονός που φαίνεται να επιταχύνει τη διαδικασία γήρανσης.
Η βιολογική ηλικία επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης στενή σχέση ανάμεσα στη βιολογική γήρανση των κυττάρων και στη γνωστική λειτουργία. Οι επιζώντες των οποίων η βιολογική ηλικία ήταν μεγαλύτερη από την πραγματική τους ηλικία παρουσίαζαν περισσότερες δυσκολίες στη μνήμη και στην προσοχή.
Για όσους είχαν λάβει ακτινοθεραπεία απευθείας στον εγκέφαλο, η βασική προτεραιότητα είναι να αποτραπεί περαιτέρω επιδείνωση της γνωστικής λειτουργίας.
Πότε ξεκινά η επιταχυνόμενη γήρανση
Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να κατανοήσουν πότε ακριβώς αρχίζει αυτή η επιταχυνόμενη διαδικασία γήρανσης.
Σε μια πρόσφατη πιλοτική μελέτη, η Ουίλιαμς εξέτασε δείγματα ιστών και κυττάρων που είχαν ληφθεί πριν και μετά τη θεραπεία από 50 άτομα με λέμφωμα Hodgkin και τα συνέκρινε με δείγματα από 50 υγιή άτομα. Σε συνεργασία με τον δρ. Τζον Άστον, διευθυντή του εργαστηρίου γονιδιωματικής του Wilmot, ανέλυσε τα δεδομένα για να διαπιστωθεί αν η γήρανση ξεκινά κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή εμφανίζεται χρόνια αργότερα.
Παράλληλα, άλλες ερευνητικές ομάδες του Wilmot πραγματοποιούν παρόμοιες μελέτες σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού και σε ηλικιωμένους ασθενείς με λευχαιμία, με στόχο να βρεθούν τρόποι αντιστροφής της γήρανσης που σχετίζεται με τις θεραπείες του καρκίνου. Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη έχει ήδη δείξει ότι η σωματική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της γήρανσης που συνδέεται με τον καρκίνο.
Η συγκεκριμένη έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Ηνωμένων Πολιτειών.
