Ο συνδυασμός αυξημένου κοιλιακού λίπους και μειωμένης μυϊκής μάζας αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θανάτου, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging Clinical and Experimental Research.
Ειδικότερα, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του São Carlos στη Βραζιλία, σε συνεργασία με το University College London στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα άτομα με το συνδυασμό των δύο αυτών χαρακτηριστικών εμφάνισαν κατά 83% μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν σε σύγκριση με όσους δεν είχαν καμία από τις δύο καταστάσεις.
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα 12 ετών από 5.440 συμμετέχοντες ηλικίας 50 ετών και άνω, στο πλαίσιο της μελέτης English Longitudinal Study of Ageing.
Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτός ο συνδυασμός δείχνει ένα πιο σοβαρό υποκείμενο πρόβλημα, τη λεγόμενη σαρκοπενική παχυσαρκία. Πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία μειώνεται η μυϊκή μάζα, ενώ αυξάνεται το σωματικό λίπος. Συχνά δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί και συνδέεται στενά με μειωμένη ανεξαρτησία και χαμηλότερη ποιότητα ζωής στους ηλικιωμένους. Παράλληλα, σχετίζεται με ευθραυστότητα, αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και άλλες επιπλοκές υγείας.
«Εκτός από την αξιολόγηση του κινδύνου θανάτου που σχετίζεται με την κοιλιακή παχυσαρκία και τη χαμηλή μυϊκή μάζα, καταφέραμε να δείξουμε ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν απλές μέθοδοι για τον εντοπισμό της σαρκοπενικής παχυσαρκίας. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς η έλλειψη κοινών διαγνωστικών κριτηρίων δυσκολεύει τον εντοπισμό και τη θεραπεία της. Με αυτόν τον τρόπο, τα ευρήματά μας μπορούν να δώσουν στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες καλύτερη πρόσβαση σε έγκαιρες παρεμβάσεις, όπως η διατροφική παρακολούθηση και η σωματική άσκηση, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής», ανέφερε ο Tiago da Silva Alexandre, καθηγητής σ Γεροντολογίας και εκ των συγγραφέων της μελέτης.
Γιατί αυτός ο συνδυασμός είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος
Η απώλεια μυϊκής μάζας σε συνδυασμό με την αύξηση του κοιλιακού λίπους έχει σωρευτική επίδραση στον μεταβολισμό του σώματος.
«Η μελέτη έδειξε ότι τα άτομα με τις δύο αυτές καταστάσεις είχαν 83% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους δεν τις είχαν. Επιπλέον, διαπιστώσαμε ότι ο κίνδυνος θανάτου ήταν μειωμένος κατά 40% σε όσους είχαν χαμηλή μυϊκή μάζα αλλά όχι κοιλιακή παχυσαρκία, εύρημα που ενισχύει το πόσο επικίνδυνος είναι ο συνδυασμός των δύο. Ενδιαφέρον είναι ότι τα άτομα με κοιλιακή παχυσαρκία αλλά επαρκή μυϊκή μάζα δεν φάνηκε να έχουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου», εξήγησε η Valdete Regina Guandalini, καθηγήτρια Γεροντολογίας στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Espírito Santo και επικεφαλής της μελέτης.
Σύμφωνα με τη Guandalini, το αυξημένο λίπος επιδεινώνει τη φλεγμονή στο σώμα και προκαλεί μεταβολικές αλλαγές που επιταχύνουν τη διάσπαση της μυϊκής μάζας. «Δεν πρόκειται απλώς για δύο καταστάσεις που συνυπάρχουν. Το λίπος διεισδύει στους μυς και καταλαμβάνει τον χώρο τους. Αυτή η συστηματική και προοδευτική φλεγμονή επηρεάζει άμεσα τον μυϊκό ιστό, υπονομεύοντας τις μεταβολικές, ενδοκρινικές, ανοσολογικές και λειτουργικές του ικανότητες», τόνισε.
Πώς μπορείτε να καταπολεμήσετε αυτό το συνδυασμό
Πρακτικά, η αντιμετώπιση αυτού του συνδυασμού βασίζεται σε στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η διατροφή πρέπει να δίνει έμφαση στην επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, ώστε να στηρίζεται η μυϊκή μάζα, ενώ παράλληλα να περιορίζονται οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες και τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη που συμβάλλουν στη συσσώρευση λίπους, ιδιαίτερα στην κοιλιά.
Εξίσου σημαντική είναι η συστηματική άσκηση, με συνδυασμό προπόνησης αντίστασης τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα για ενίσχυση των μυών και αερόβιας δραστηριότητας για μείωση του σωματικού λίπους και συνολική ευεξία (τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ).
Παράλληλα, ο επαρκής ύπνος και η διαχείριση του στρες παίζουν ρόλο στη ρύθμιση των ορμονών που επηρεάζουν τόσο τη λιποαποθήκευση όσο και τη μυϊκή διάσπαση.
Συμπληρωματικά, όπου υπάρχει αυξημένο σωματικό βάρος, η σταδιακή απώλεια κιλών παίζει καθοριστικό ρόλο. Δεν είναι όμως στόχος απλώς η μείωση του βάρους, αλλά η μείωση του λίπους, ιδιαίτερα του κοιλιακού, με ταυτόχρονη διατήρηση ή και ενίσχυση της μυϊκής μάζας. Αυτό σημαίνει ότι οι πολύ αυστηρές δίαιτες που οδηγούν σε γρήγορη απώλεια κιλών δεν αποτελούν καλή επιλογή, καθώς συχνά προκαλούν και απώλεια μυών. Αντίθετα, προτείνεται ένα ήπιο θερμιδικό έλλειμμα σε συνδυασμό με επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και τακτική άσκηση με αντιστάσεις. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το λίπος πιο αποτελεσματικά, χωρίς να επιβαρύνεται περαιτέρω η μυϊκή μάζα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η καθοδήγηση από το γιατρό σας μπορεί να βοηθήσει στην πιο αποτελεσματική και ασφαλή προσαρμογή αυτών των αλλαγών.
Πιο σαφείς ορισμοί με απλές μετρήσεις
Επειδή δεν υπάρχει ακόμη ένας ενιαίος ορισμός της σαρκοπενικής παχυσαρκίας, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πρακτικά κριτήρια για να εντοπίσουν τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο. Η κοιλιακή παχυσαρκία ορίστηκε ως περίμετρος μέσης πάνω από 102 εκατοστά για τους άνδρες και 88 εκατοστά για τις γυναίκες. Η χαμηλή μυϊκή μάζα ορίστηκε ως δείκτης σκελετικής μυϊκής μάζας κάτω από 9.36 kg/m² για τους άνδρες και κάτω από 6.73 kg/m² για τις γυναίκες.
Αυτές οι πιο απλές μετρήσεις μπορούν να βοηθήσουν στον έγκαιρο εντοπισμό της σαρκοπενικής παχυσαρκίας, δίνοντας σε περισσότερους ανθρώπους τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση σε παρεμβάσεις που ενδέχεται να μειώσουν τον κίνδυνο και να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία.
