Όταν μια μητέρα ανταποκρίνεται με ζεστασιά, έγκαιρα και κατάλληλα στις ανάγκες του παιδιού της, ενισχύει την ανάπτυξή του και το προστατεύει από συναισθηματικές δυσκολίες και προβλήματα συμπεριφοράς αργότερα στη ζωή, σύμφωνα με διεθνή νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Developmental Medicine & Child Neurology.
Ειδικότερα, η έρευνα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Όουλου στη Φινλανδία, δείχνει ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ γονέα και παιδιού στα πρώτα χρόνια της ζωής διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του παιδιού.
Όπως έχει φανεί μέσα από παλαιότερες μελέτες, παιδιά που γεννιούνται πρόωρα, δηλαδή πριν από την 37η εβδομάδα της κύησης, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν συναισθηματικά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς σε σύγκριση με τα παιδιά που γεννιούνται τελειόμηνα. Όσο πιο πρόωρα γεννιέται ένα παιδί τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος.
Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να αφορούν την προσοχή, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τη διαχείριση των συναισθημάτων, ενώ συχνά συνεχίζονται κατά την εφηβεία και την ενήλικη ζωή.
Η ευαισθησία μπορεί να καλλιεργηθεί
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ευαισθησία που επιδεικνύει μια μητέρα όταν αλληλεπιδρά με το παιδί της, δηλαδή η ικανότητά της να αναγνωρίζει τα μηνύματά του και να ανταποκρίνεται με ζεστό και κατάλληλο τρόπο, ενισχύει την ανάπτυξή του. Η στάση αυτή συνδέεται με λιγότερα συναισθηματικά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς χρόνια αργότερα, ανεξάρτητα από τον βαθμό προωρότητας του παιδιού.
«Η μελέτη παρέχει σημαντικά νέα στοιχεία, τα οποία δείχνουν ότι η αλληλεπίδραση στα πρώτα χρόνια της ζωής συμβάλλει στη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την πρόωρη γέννηση. Η ευαισθησία της μητέρας είναι ένας παράγοντας που μπορεί να αλλάξει και να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η προωρότητα επιδρά στη μετέπειτα ανάπτυξη του παιδιού», εξήγησε σχετικά η Ελίνα Γιοκιράντα Ολκονιέμι, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Όουλου.
«Το εύρημα υπογραμμίζει πόσο σημαντικές είναι οι προληπτικές παρεμβάσεις για την ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Εκτός από την εξαιρετικά υψηλού επιπέδου φροντίδα νεογνών, η Φινλανδία διαθέτει ένα ιδιαίτερα ολοκληρωμένο σύστημα υπηρεσιών υγείας για παιδιά, το οποίο καλύπτει σχεδόν όλες τις οικογένειες. Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη συστηματική υποστήριξη μιας σχέσης στην οποία ο γονέας ανταποκρίνεται με ευαισθησία στις ανάγκες του παιδιού», πρόσθεσε η ίδια.
Η μελέτη βασίστηκε σε ένα μεγάλο σύνολο δεδομένων, το οποίο περιλάμβανε 2.469 ζεύγη μητέρων και παιδιών από 7 διαχρονικές μελέτες γεννήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε 5 χώρες της Ευρώπης και της Ωκεανίας. Τα παιδιά γεννήθηκαν από το 1980 έως το 2014.
Το ίδιο μοτίβο ευρημάτων παρατηρήθηκε και σε μια υποομάδα 1.062 ζευγών μητέρων και παιδιών, τα οποία παρακολουθήθηκαν μέχρι την εφηβεία.
Τα ευρήματα παρέχουν σαφείς αποδείξεις ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ γονέα και παιδιού αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανάπτυξη του παιδιού. Δείχνουν επίσης ότι η υποστηρικτική στάση του γονέα και η ουσιαστική ανταπόκριση στις ανάγκες του παιδιού πρέπει να ενισχύονται συστηματικά από τα πρώτα στάδια της ζωής, ιδιαίτερα μετά τη γέννηση ενός πρόωρου παιδιού.
«Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία ενός παιδιού, ακόμη και όταν αυτό ξεκινά τη ζωή του σε ευάλωτη θέση. Οι παρεμβάσεις που ενισχύουν την ευαισθησία της μητέρας πρέπει να μελετηθούν περαιτέρω και να εφαρμοστούν στην πράξη, καθώς μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των συναισθηματικών δυσκολιών και των προβλημάτων συμπεριφοράς καθώς τα παιδιά που γεννήθηκαν πρόωρα μεγαλώνουν», ανέφερε η Τζούλια Γέκελ, καθηγήτρια στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Έσεν στη Γερμανία, η οποία εργαζόταν στο παρελθόν στο Πανεπιστήμιο του Όουλου.
Με βάση τα ευρήματα, οι μέθοδοι που βοηθούν τους γονείς να ανταποκρίνονται με μεγαλύτερη ευαισθησία στις ανάγκες των παιδιών τους μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα υποστήριξης γονέων, στις υπηρεσίες υγείας για νεογνά και παιδιά, στις υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης, καθώς και στο έργο των σχολείων και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
