Εάν έχετε προσπαθήσει ποτέ να χάσετε βάρος, τότε είναι πολύ πιθανό να έχετε παρατηρήσει κάποιον συγγενή, φίλο ή συνάδελφο που φαίνεται πως μπορεί να διατηρεί ένα φυσιολογικό βάρος τρώγοντας ό,τι θέλει και χωρίς να γυμνάζεται.

Αυτό το φαινόμενο θα μπορούσε να εξηγηθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Αρχικά, εάν το συγκεκριμένο άτομο είναι πιο ψηλό ή έχει περισσότερη μυϊκή μάζα συγκριτικά με εσάς, τότε το σώμα του χρειάζεται περισσότερες θερμίδες για να διατηρήσει το βάρος του, ακόμα και εάν έχετε το ίδιο βάρος, ηλικία και φύλο.

Επιπλέον, εάν δεν περνάτε όλη σας τη μέρα με το άτομο αυτό είναι πιθανό να υπερεκτιμάτε τις θερμίδες που προσλαμβάνει μέσα στη μέρα. Για παράδειγμα, εάν κάθε φορά που πηγαίνετε για φαγητό με ένα φίλο σας τον βλέπετε να τρώει μεγάλες ποσότητες λιπαρών φαγητών, είναι πιθανό αυτό να είναι το κύριο γεύμα του και την υπόλοιπη μέρα να τρώει ελάχιστα ή και καθόλου ή ακόμα και να τρώει έναν ελαφρώς μειωμένο αριθμό θερμίδων ασυνείδητα τις επόμενες ημέρες.

Ωστόσο, υπάρχει περίπτωση ένα άτομο να τρώει πραγματικά το ίδιο με εσάς και να μην κάνει κάποια οργανωμένη άσκηση, αλλά να καίει περισσότερες θερμίδες από ένα άλλο άτομο με αντίστοιχο βάρος, φύλο, ηλικία και μυϊκή μάζα. Πώς συμβαίνει αυτό; Το πανεπιστήμιο του Harvard δίνει την απάντηση.

Τι είναι ο «μεταβολισμός»

Αυτό που ονομάζεται «βασικός μεταβολικός ρυθμός» ή BMR είναι η ενέργεια που χρειάζεται ο οργανισμός για να διατηρεί βασικές λειτουργίες όσο βρίσκεστε σε ηρεμία, όπως η ρύθμιση της θερμοκρασίας, η λειτουργία της καρδιάς και η αναπνοή. Ακόμη κι αν κάθεστε στον καναπέ χωρίς να κάνετε τίποτα, καίτε θερμίδες. Αυτός είναι ο BMR και αντιστοιχεί περίπου στα 2/3 των θερμίδων που καίτε μέσα στη μέρα. Ενδεικτικά, κατά τη διάρκεια του ύπνου καίτε 40-55 θερμίδες/ώρα και λίγο περισσότερες όταν κάθεστε και βλέπετε τηλεόραση ή διαβάζετε.

Κάποιοι άνθρωποι έχουν υψηλότερο BMR από άλλους, αν και αυτή η διαφορά συνήθως δεν εξηγεί γιατί κάποιος είναι υπέρβαρος ή αδύνατος. Ο BMR μπορεί επίσης να αλλάζει με τον χρόνο. Μπορεί να αυξηθεί όταν είστε άρρωστοι ή όταν αυξάνεται η μυϊκή σας μάζα, ενώ μειώνεται με την ηλικία ή όταν χάνετε βάρος. Μάλιστα, η επιβράδυνση του μεταβολισμού είναι ένας από τους λόγους που όσοι κάνουν δίαιτα δυσκολεύονται να συνεχίσουν να χάνουν κιλά ή παίρνουν πίσω όσα έχασαν. Επιπλέον, ορισμένες παθήσεις, όπως τα προβλήματα θυρεοειδούς, καθώς και κάποια φάρμακα, μπορούν να επηρεάσουν τον BMR σε κάποιο βαθμό.

Μην μένετε τελείως ακίνητοι

Μια ακόμη μορφή κατανάλωσης ενέργειας χωρίς άσκηση είναι οι μικρές, ασυναίσθητες κινήσεις μέσα στη μέρα. Αν κουνάτε το πόδι σας, χτυπάτε ρυθμικά το πέλμα ή στριφογυρίζετε ένα στυλό, καίτε λίγες θερμίδες, οι οποίες όμως μέσα στην ημέρα ή την εβδομάδα αθροίζονται. Σύμφωνα με μελέτη, αυτές οι κινήσεις εκτός άσκησης, που παρατηρούνται συχνότερα σε άτομα με χαμηλότερο βάρος σε σχέση με άτομα με παχυσαρκία, μπορεί να φτάνουν έως και τις 350 θερμίδες την ημέρα.

Δεν είναι ξεκάθαρο γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν αυτή τη συνήθεια ενώ άλλοι όχι. Για κάποιον που δεν κινείται έτσι αυθόρμητα, είναι πιθανό να είναι δύσκολο να την υιοθετήσει. Παράλληλα, φαίνεται ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλα οφέλη, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι κινήσεις βοηθούν στη μάθηση.

Σκόπιμη κίνηση μέσα στη μέρα χωρίς άσκηση

Αν θέλετε να αυξήσετε την καύση θερμίδων χωρίς να κάνετε προπόνηση, μπορείτε να εντάξετε περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητά σας. Για παράδειγμα:

• Να χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ ή τις κυλιόμενες
• Να παρκάρετε πιο μακριά, ώστε να περπατάτε περισσότερο
• Να επιλέγετε την τουαλέτα που βρίσκεται πιο μακριά στο γραφείο
• Να σηκώνεστε τακτικά από το γραφείο για λίγο περπάτημα και τέντωμα
• Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικών κλήσεων να περπατάτε ή να χρησιμοποιείτε ελαφριά βάρη
• Να περπατάτε με πιο γρήγορο ρυθμό από τον συνηθισμένο
• Αντί για καθιστή συνάντηση με έναν συνάδελφο ή φίλο, να περπατάτε όσο συζητάτε
• Να χρησιμοποιείτε εκτυπωτή που δεν βρίσκεται δίπλα σας
• Να σκεφτείτε τη χρήση γραφείου ορθοστασίας

Τελικά, οι μικρές αλλαγές κάνουν τη διαφορά

Πολλά έχουν γραφτεί για τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους με έμφαση στις θερμίδες που προσλαμβάνετε, κάτι που φαίνεται από τις αμέτρητες ιστοσελίδες με δίαιτες και τα βιβλία που γεμίζουν τα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το ίδιο ισχύει και για την καύση θερμίδων, με προγράμματα άσκησης, εξοπλισμό και συνδρομές σε γυμναστήρια να αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας. Και αυτό είναι λογικό, αφού η διατροφή και η άσκηση αποτελούν τη βάση για την επίτευξη και τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους.

Παρόλα αυτά, μπορείτε να επηρεάσετε σημαντικά την ισορροπία μεταξύ θερμίδων που προσλαμβάνετε και θερμίδων που καίτε, δίνοντας σημασία και στις μικρές καθημερινές σας συνήθειες.