Οι σωματικές ικανότητες του ανθρώπου μειώνονται όσο γερνάει και αυτός είναι και ο λόγος που οι περισσότεροι αθλητές φτάνουν στην κορύφωση της καριέρα τους σε σχετικά νεαρή ηλικία.
Η γήρανση συνοδεύεται από προοδευτική απώλεια σκελετικής μυϊκής μάζας, η οποία για ορισμένους ανθρώπους γίνεται αισθητή ήδη από τα 60 τους χρόνια και σε κάποιες περιπτώσεις περιορίζει την κινητικότητα.
Παλαιότερες μελέτες σε αθλητές υψηλού επιπέδου έχουν δείξει ότι, παρά τη συστηματική προπόνηση, η φυσική απόδοση συνήθως κορυφώνεται γύρω στα 30 έτη. Αυτό υποδηλώνει ότι οι μηχανισμοί που οδηγούν στη μυϊκή απώλεια λόγω ηλικίας πιθανόν να ενεργοποιούνται δεκαετίες πριν γίνουν κλινικά εμφανείς.
Η μελέτη των σωματικών ικανοτήτων σε αθλητές έχει ορισμένα πλεονεκτήματα, όπως η διαθεσιμότητα δεδομένων και η απουσία επιρροών από καθιστικό τρόπο ζωής. Ωστόσο, όπως τονίζουν οι συγγραφείς, υπάρχει και το «προφανές μειονέκτημα» ότι οι αθλητές υψηλού επιπέδου δεν αντικατοπτρίζουν τον γενικό πληθυσμό.
Πότε, λοιπόν, αρχίζει να επιδεινώνεται η φυσική κατάσταση για το μέσο άνθρωπο;
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle», τόσο η δύναμη όσο και η φυσική κατάσταση αρχίζουν να υποχωρούν ήδη από τα 35 έτη, ανεξάρτητα από το αν γυμνάζεστε ή όχι. Από εκεί και μετά, η μείωση είναι σταδιακή, αλλά επιταχύνεται όσο περνούν τα χρόνια.
Αν και αυτή η εξέλιξη φαίνεται αναπόφευκτη, δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε να επηρεάσετε την πορεία της. Ακόμα κι αν η άσκηση δεν καθυστερεί το σημείο στο οποίο κορυφώνεται η φυσική σας απόδοση, μπορεί να επηρεάσει τον ρυθμό με τον οποίο αυτή μειώνεται, σύμφωνα με τη μελέτη.
Τι έδειξε η μελέτη
Για τη νέα μελέτη, οι ερευνητές προχώρησαν σε μια πληθυσμιακή διαχρονική έρευνα, με στόχο να καταγράψουν τη φυσική ικανότητα του γενικού πληθυσμού από την εφηβεία έως τη μεγαλύτερη ηλικία.
Μέχρι σήμερα, η σχετική έρευνα βασιζόταν κυρίως σε συγχρονικές μελέτες, οι οποίες εξετάζουν δεδομένα σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Αντίθετα, οι διαχρονικές μελέτες επιτρέπουν την παρακολούθηση των αλλαγών που συμβαίνουν με την πάροδο του χρόνου.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη Swedish Physical Activity and Fitness (SPAF), μια διαχρονική μελέτη που παρακολουθεί μερικές εκατοντάδες άτομα στη Σουηδία από το 1974, όταν ήταν 16 ετών.
Η SPAF περιλαμβάνει μετρήσεις δύναμης και φυσικής κατάστασης από τα ίδια άτομα σε πέντε χρονικά σημεία μέσα σε πέντε δεκαετίες, στις ηλικίες 16, 27, 34, 52 και 63 ετών. Έτσι, προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να αποτυπωθούν οι αλλαγές στη φυσική απόδοση σε βάθος μισού αιώνα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι συγχρονικές μελέτες φαίνεται να έχουν υποτιμήσει τη μείωση της φυσικής ικανότητας που σχετίζεται με την ηλικία. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η μείωση αυτή επηρεάζει άνδρες και γυναίκες με παρόμοιο τρόπο.
Και στα δύο φύλα, η μυϊκή αντοχή και η εκτιμώμενη μέγιστη αερόβια ικανότητα κορυφώθηκαν μεταξύ των 26 και 36 ετών. Στη συνέχεια άρχισαν να μειώνονται σταδιακά, αρχικά κατά 0,3% έως 0,6% τον χρόνο και αργότερα έως και 2,5% ετησίως, χωρίς διαφορά στον ρυθμό μείωσης μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Διαφορά παρατηρήθηκε στη μυϊκή ισχύ. Οι άνδρες έφτασαν στο μέγιστο στα 27 έτη, ενώ οι γυναίκες στα 19. Από εκεί και μετά, η μυϊκή ισχύς μειώθηκε με παρόμοιο ρυθμό και στα δύο φύλα, αρχικά κατά 0,2% έως 0,5% τον χρόνο και αργότερα με ετήσια μείωση 2% ή και περισσότερο. Στην ηλικία των 63 ετών, η συνολική πτώση της φυσικής απόδοσης σε σχέση με το μέγιστο κυμάνθηκε από 30% έως 48%.
Υπάρχουν, ωστόσο, και καλά νέα. Αν και δεν μπορείτε να αποφύγετε ή να καθυστερήσετε τη φυσική φθορά, μπορείτε να μειώσετε την ταχύτητά της με την τακτική άσκηση, αναφέρουν οι συγγραφείς.
«Τα άτομα που ήταν σωματικά δραστήρια στον ελεύθερο χρόνο τους στα 16 τους χρόνια διατήρησαν υψηλότερη αερόβια ικανότητα, μυϊκή αντοχή και μυϊκή ισχύ σε όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης», έγραψαν.
Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης της σωματικής δραστηριότητας στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες. Το μήνυμα, ωστόσο, αφορά όλες τις ηλικίες. Όσοι αύξησαν τη φυσική τους δραστηριότητα στην ενήλικη ζωή κατάφεραν να βελτιώσουν τη φυσική τους ικανότητα κατά περίπου 10%, σύμφωνα με τη μελέτη.
«Ποτέ δεν είναι αργά να αρχίσετε να κινείστε. Η μελέτη μας δείχνει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να επιβραδύνει τη μείωση της απόδοσης, ακόμα κι αν δεν μπορεί να τη σταματήσει πλήρως», ανέφερε η επικεφαλής συγγραφέας Maria Westerståhl από το Karolinska Institute.
«Τώρα θα αναζητήσουμε τους μηχανισμούς πίσω από το γιατί όλοι φτάνουν στο μέγιστο της απόδοσής τους γύρω στα 35 έτη και γιατί η σωματική δραστηριότητα μπορεί να επιβραδύνει την απώλεια απόδοσης, χωρίς όμως να τη σταματά εντελώς», επισήμανε.
