Η πρόσφατη έκθεση της Eurostat αποκαλύπτει ένα ανησυχητικό φαινόμενο στην Ευρωπαϊκή Ένωση: εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι κάθε χρόνο προκύπτουν από αιτίες που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί ή αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Συγκεκριμένα, το 2023 καταγράφηκαν περίπου 1 εκατομμύριο θάνατοι σε άτομα κάτω των 75 ετών, γεγονός που υπογραμμίζει σημαντικές αδυναμίες τόσο στην πρόληψη όσο και στην παροχή υγειονομικής φροντίδας.
Οι θάνατοι αυτοί διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι «θεραπεύσιμοι» θάνατοι, δηλαδή περιπτώσεις όπου η έγκαιρη και αποτελεσματική ιατρική παρέμβαση θα μπορούσε να είχε σώσει ζωές. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν οι «προλήψιμοι» θάνατοι, οι οποίοι σχετίζονται με παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ και η έλλειψη σωματικής άσκησης. Το γεγονός ότι η πλειονότητα των θανάτων ανήκει στη δεύτερη κατηγορία δείχνει πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος της πρόληψης.
Ανάμεσα στις κυριότερες αιτίες θανάτου συγκαταλέγονται οι καρδιαγγειακές παθήσεις και διάφορες μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Οι θάνατοι από αυτές τις ασθένειες συχνά συνδέονται με τον τρόπο ζωής, αλλά και με την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα ποσοστά θνησιμότητας, κάτι που δεν επιτυγχάνεται σε όλες τις χώρες της Ευρώπης με τον ίδιο τρόπο.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια ενδιάμεση θέση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τους θανάτους από αποτρέψιμες αιτίες. Αν και δεν συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Οι θάνατοι που σχετίζονται με καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο παραμένουν σε σχετικά υψηλά επίπεδα, ενώ παράγοντες όπως το κάπνισμα και η διατροφή εξακολουθούν να επηρεάζουν την υγεία του πληθυσμού.
Ταυτόχρονα, το ελληνικό σύστημα υγείας παρουσιάζει δυνατότητες βελτίωσης, ιδιαίτερα στον τομέα της πρόληψης και της πρωτοβάθμιας φροντίδας. Η ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης, η ενημέρωση των πολιτών και η προώθηση υγιεινών συνηθειών μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των θανάτων τα επόμενα χρόνια. Επιπλέον, η καλύτερη πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες και η έγκαιρη διάγνωση ασθενειών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη βελτίωση της κατάστασης.
Συνολικά, οι θάνατοι από αποτρέψιμες αιτίες αποτελούν ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας στην Ευρώπη. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η επένδυση στην πρόληψη, η βελτίωση των συστημάτων υγείας και η αλλαγή του τρόπου ζωής των πολιτών μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον αριθμό των θανάτων και να οδηγήσουν σε μια πιο υγιή κοινωνία.
